ბალისტიკა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

ბალისტიკა — მექანიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის გაშვებას, გაფრენას და მოქმედებას. ეხება ჭურვებს, ტყვიებს, ბომბებს, რაკეტებს ან კოსმოსურ დანადგარებს.

ბალისტიკური სხეული არის სხეული რომელიც თავისუფალია მოძრაობაში, ისეთი ძალების ზემოქმებაში, როგორიცაა იარაღის გაზების ზემოქმედება, როდესაც იარაღი სხეულს გაისვრის გრავიტაციის ან აირის ზემოქმებების შემდეგ.

ბალისტიკური სხეულის ტრაექტორიას განაპირობებს კლასიკური მექანიკის კანონები.

ბალისტიკური რაკეტა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

არის რაკეტა რომელიც დისტანციურადაა მართვადი და მისი ტრაექტორია დაფუძნებულია მექნიკის ძირითად კანონებზე. ამის მაგალითია საკრუიზო რაკეტა რომელსაც მართავენ აეროდინამიკის დახმარებით.

Gaetano Marzagaglia – Del calcolo balistico, 1748

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ყველაზე პირველი ცნობილი ხელოვნური ბალისტიკური სხეულები იყვნენ ქვები, შუბები და სასროლი ჯოხები.

პირველი განვითარებული ბალისტიკური სხეული რომლის გასასროლადაც საჭირო იყო მშვილდი თარიღდება 65 000 წლით, ის სიბუდუს გამოქვაბულში იპოვეს, დღევანდელი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. ყველაზე პირველი ისარი რომელიც მშვილდიტ გაისროლეს თარიღდება 10 000 წლით, ის იპოვეს ხეობაში ჰამბურგის ჩრდილოეთით.

მშვილდოსნები ამერიკის კონტინენტზე გამოჩნდნენ 4 500 წლის წინ.

პირველი ცეცხლსასროლი იარაღები გამოჩნდნენ ჩინეთში, დაახლოებით 1000 წელს. და XII-XIII საუკუნეებში ის გავრცელდა ევროპასა და დანარჩენ აზიაში

ბალისტიკა პირველად იტალიელმა მათემატიკოსმა ნიკოლო ტარტაგილიამ შეისწავლა 1531 წელს. ხოლო ისააკ ნიუტონმა ბალისტიკას თავისი უამრავი ნამუშევარი მიუძღვნა და ტრაექტორიების გამოთვლა შესაძლებელი გახადა.

„ბალისტიკა“ მომდინარეობს ბერძნული სიტყვა βάλλειν-დან (ბალეინი) და ნიშნავს „გასროლას“.

ჭურვები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჭურვი არის ნებისმიერი სხეული რომელიც გაშვებულია ნებისმიერ სივრცეში რაიმე ძალის მიერ. ტერმინი განსაკუთრებით შეეფერება დისტანციურ საბრძოლო იაღაღებს.

მოძრაობის ტოლობა გამოიენება ჭურვების ტრაექტორიების გამოთვლისათვის.

ჭურვების გამშვებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სროლა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სროლა არის რაიმე სხეულის ხელით გაშვება სივრცეში. ცხოველებს შეუძლია თავიანთი კიდურებით სხვადასხვა საგნების სროლა, მაგრამ საუკეთესო მსროლელათ ადამიანი ითვლები მისი აგებულების დამსახურებით. ადამიანები სროლას ჟეკიდევ 2 მილიონი წლის წინათ იყენებდნენ. გამოცდილ ათლეტებს სხვადასხვა საგნის სროლა ხელით დაახლოებით 145 კმ/სთ სიცქარით რაც ბევრად აღემატება მეორე საუკეტესო მსროლელის შიმპანზის მაჩვენებელს რაც 32 კმ/სთ_ია.

შურდული[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

შურდული არის იარაღის სახეობა რომელიც გამოიყენება ისეთი ჭურვების სასროლად როგორებიცაა ქავები და თიხა.

მშვილდი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მშვილდი არის მოქნილი მატერიალი რომელიც ისვრის აეროდინამიკურ ჭურვებს (ისრებს), სიმი უკავშირდება მატერიალს და ბოლოში ებმევა, ბოლოში მატერიალები მოქნილია, მშვილდოსნობა არის სპორტი რომელშიც ისრებს ისვრიან მშვილდის მეშვეობით.

სამყაროს პირველ იკატაპულტი „სან სევერინო“

კატაპულტი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კატაპულტი არის მეთოდი რომლის მეშვეობითაც ისვრიან ჭურვებს დიდი დისტანციებზე დენთის გარეშე. კატაპულტებს ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში იყენებდნენ და დააიმკიცა რომ ერთ-ერთი ყველაზეგამოსადეგარი იარაღია ბრძოლის ველზე. სიტყვა კატაპულტი მომდინარეობს ლათინური სიტყვა „catapulta“. კატაპულტები ძველ საბერძნეთში გამოიგონეს.

ცეცხლასროლი იარაღი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ცეცხლასასროლი იარაღი არის არის მოწყობილობა რომელის ისვრის ჭურვებს ან სხვა საგნებს, ჭურვი შეიძლება იყოს მყარი, თხევადი, აირადი ან ენერგია.

რაკეტა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რაკეტა არის სარაკეტო დანადგარი, თვითმფრინავი ან კოსმოსური ხომალდი. სარაკეტო ძრავა არის რეაქტიული, რაკეტა გადაადგილდება საწვავი მასალის ძალიან სძრაფად გამოშვებით.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]