აბზელილოვოს რაიონი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
აბზელილოვოს რაიონი
Абзелиловский район
Хребет Крыктытау.jpg
დროშა გერბი
Flag of Abzelilovsky rayon.svg Coat of Arms of Abzelil rayon (Bashkortostan).png

ქვეყანა რუსეთის დროშა რუსეთი
ადმ. ცენტრი Askarovo (Abzelilovsky District)[1]
შიდა დაყოფა Q4071282?, Q4063921?, Q4075345?, Q4099336?, Q4152743?, Q4153647?, Q4221199?, Q4238295?, Q4386917?, Q4452931?, Q4453070?, Q4495058?, Q4495290? და Q4537937?
კოორდინატები 53°25′00″ ჩ. გ. 58°30′00″ ა. გ. / 53.4166694° ჩ. გ. 58.5000000° ა. გ. / 53.4166694; 58.5000000
დაარსდა 20 აგვისტო 1930
ფართობი 4289 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 521 მეტრი
სალაპარაკო ენები ბაშკირული, რუსული
მოსახლეობა 44 888 კაცი (2016)
სიმჭიდროვე 10,47 კაცი/კმ²
ეროვნული
შემადგენლობა
ბაშკირები, რუსები, თათრები
სასაათო სარტყელი UTCUTC+5
ოფიციალური საიტი abyalil.ru
Location of Abzelilovskiy rayon (Bashkortostan).svg

აბზელილოვოს რაიონი[2][3][4] (ბაშკ. Әбйәлил районы; რუს. Абзелиловский район) — მუნიციპალური რაიონი ბაშკირეთის რესპუბლიკაში, რუსეთის ფედერაცია. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფ. ასკაროვო.

გეოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჩანჩქერი მდინარე მოგაკზე

რაიონი მდებარეობს ბაშკირეთის ურალისპირეთის ცენტრალურ ნაწილში. მისი ტერიტორიის ფართობია 4,3 ათ. კმ². რაიონის ტერიტორიის ნაწილი დაფარულია ტყით. რაიონის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე დიდი და პატარა კიზილი, იანგელკა, სათავეს იღებს მდინარე საკმარა, რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს 33 ტბა. რაიონზე გაივლის ურალთაუსა და ირენდიკის ქედები, რომელთა გაგრძელებასაც წარმოადგენს ქედი კრიკტითაუ (უმაღლესი მწვერვალი მთა კარატაში — 1118 მ.).

ბაშკირეთის ყველაზე ღრმა ტბა არის ბანოე (28 მ.), აქვე მდებარეობს მარილიანი ტბა მულდაკული, ორივე მათგანი ბუნების ძეგლია 1965 წლიდან. მულდაკულის ტბაზე მდებარეობს ბაშკირეთში ერთადერთი თევზსაშენი.

ურალში ყველაზე ძველი არქეოლოგიური ძეგლად ითვლება პირველყოფილი ადამიანის სადგომი ურტა-ტუბე, რომელიც მდებარეობს ტბა კარაბალიკტის ნაპირზე[5].

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აბზელილოვოს რაიონი დაარსდა 1930 წლის 20 აგვისტოს, როდესაც სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით მოხდა ბაშკირეთის ავტონომიური რესპუბლიკის კანტონებად დაყოფის გაუქმება და როდესაც შეიქმნა 48 რაიონი. აბზელილოვოს რაიონი მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით. 1950-იანი წლებიდან მოიპოვებენ ოქროს, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში კუსიმოვის, ელემბეტოვისა და ნიაზგულოვის საბადოებში მოიპოვებდნენ მარგანეცს მაგნიტოგორსკის მეტალურგიული კომბინატისათვის. რაიონი ასევე მდიდარია მარმარილოს, იასპისა და კირქვის საბადოებით.

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2010 წლის რუსეთის საყოველთაო აღწერების მიხედვით აქ ცხოვრობენ: ბაშკირები  — 88,6 %, რუსები — 8,6 %, თათრები — 1,6 %, სხვა ეროვნების პირები — 1,2 %[6].

ადმინისტრაციული დაყოფა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აბზელილოვოს რაიონში არის 91 დასახლებული პუნქტი, რომლებიც ერთიანდებიან 15 სასოფლო დასახლებაში[7][8].

ღირსშესანიშნაობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • აბზელილოვოს რაიონის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი.
  • საბჭოთა კავშირის გმირის, გენერალ ტაგირ კუსიმოვის სახლ-მუზეუმი.
  • სოფელ ასკაროვოს ფიზკულტურულ-გამაჯანსარებელი კომპლექსი.
  • სოფელ ასკაროვოს სამთო-სათხილამურო კომპლექსი.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. OKTMO
  2. Абзелиловский район Республики Башкортостан. www.abyalil.ru. წაკითხვის თარიღი: 2015-09-08.
  3. Справочно-информационный ресурс «Кто есть кто в республике Башкортостан». personarb.ru. წაკითხვის თარიღი: 2015-09-08.
  4. Органы власти и организации. www.bashkortostan.ru. წაკითხვის თარიღი: 2015-09-08.
  5. § 1
  6. Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан (pdf). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 2013-03-09. წაკითხვის თარიღი: 2013-03-05.
  7. Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан
  8. Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)