შინაარსზე გადასვლა

იელის უნივერსიტეტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
იელის უნივერსიტეტი
Yale University
ლათ. Universitas Yalensis
დევიზი אורים ותמים - სინათლე და ნდობა
დაფუძნდა 9 ოქტომბერი, 1701 (1701-10-09)
ატარებს სახელს Elihu Yale
ტიპი კერძო
ფონდები 31 201 686 000[1] , 41 383 300 000[2] და 42 282 900 000[2]
თავმჯდომარე Maurie McInnis[3] და Rick Levin[4]
სტუდენტი 14 429[5] , 12 336[1] , 5 477[1] და 6 859[1]
მისამართი Woodbridge Hall, New Haven, CT, 06520[1]
ქალაქი ნიუ-ჰეივენი
შტატი კონექტიკუტი
ქვეყანა აშშ
ფერები Yale Blue[6] [7]
კავშირები აივი ლიგა, New England Association of Schools and Colleges, Association of American Universities[8] [9] , ORCID[10] [11] , სამეცნიერო ბიბლიოთეკების ასოციაცია[12] , IIIF კონსორციუმი[13] , კვლევითი უნივერსიტეტების საერთაშორისო ალიანსი, Linux Foundation[14] , Consortium of Social Science Associations[15] , Dryad[16] , arXiv[17] , Networked Digital Library of Theses and Dissertations[18] , American Council on Education[19] , National Humanities Alliance[20] , Higher Education Leadership Initiative for Open Scholarship[21] , ქსელური ინფორმაციის კოალიცია[22] , Center for Research Libraries[23] , Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition[24] და სამთავრობო ურთიერთობების საბჭო[25]
კარნეგის კლასიფიკაცია სადოქტორო უნივერსიტეტები: ძალიან მაღალი კვლევითი აქტივობა[26] , majority graduate[26] , research doctoral: comprehensive programs, with medical/veterinary school[26] , four-year, large, highly residential[26] , arts & sciences focus, high graduate coexistence[26] და four-year, full-time, more selective, lower transfer-in[26]
Map
yale.edu

იელის უნივერსიტეტი (ინგლ. Yale University) — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კონექტიკუტის შტატის ქალაქ ნიუ-ჰეივენში. აივი ლიგის წევრი. დაარსდა 1701 წელს. იელის უნივერსიტეტი აშშ-ის მესამე უძველესი უმაღლესი განათლების სასწავლებელია და ერთ-ერთია ცხრა კოლონიალურ კოლეჯთაგან, რომლებიც კიდევ ჯერ ამერიკის რევოლუციამდე დაარსდა.[27]

იელი თავდაპირველად დაარსდა კოლეგიალური სკოლის (Collegiate School) სახელწოდებით 1701 წელს, კონექტიკუტის კოლონიის კონგრეგაციონალისტი სასულიერო პირების მიერ. თავდაპირველად მისი დანიშნულება სასულიერო პირებისთვის მხოლოდ თეოლოგიისა და წმინდა ენების სწავლება იყო, თუმცა ამერიკის რევოლუციის დროისთვის სასწავლო პროგრამა გაფართოვდა, მას დაემატა ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები. XIX საუკუნეში სასწავლებელი გაფართოვდა, მას შეემატა სამაგისტრო და პროფესიული პროგრამები, ხოლო 1861 წელს აშშ-ში პირველად იელის უნივერსიტეტმა მიანიჭა დოქტორის (PhD) ხარისხი. უნივერსიტეტის სტატუსი იელს 1887 წელს მიენიჭა. 1890-იანი წლებიდან მნიშვნელოვნად გაფართოვდა უნივერსიტეტის კამპუსი და სამეცნიერო-კვლევითი პროგრამები, რასაც მოყვა სტუდენტებისა და პროფესორ-მასწავლებლების რაოდენობის ზრდა.

იელი შედგება 15 სკოლისგან, რომელთა შორისაა იელის კოლეჯი, იელის ჰუმანიტარულ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა სამაგისტრო სკოლა და იელის სამართლის სკოლა.[28] უნივერსიტეტს მართავს იელის კორპორაცია, თუმცა თითოეული სკოლის აკადემიური პერსონალი დამოუკიდებლად განსაზღვრავს სასწავლო გეგმებსა და ხარისხების გაცემის წესს. გარდა ნიუ-ჰეივენის ცენტრალური კამპუსისა, უნივერსიტეტს ეკუთვნის სპორტული ობიექტები დასავლეთ ნიუ-ჰეივენში, კამპუსი უესტ-ჰეივენში და ტყეები და ბუნებრივი ნაკრძალები მთელ ახალ ინგლისში. 2023 წლის მონაცემებით, უნივერსიტეტის ფონდი შეადგენდა 40.7 მილიარდ აშშ დოლარს, რაც აშშ-ში მესამე უმსხვილესი ფონდია.[29] იელის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა 15 მილიონზე მეტ წიგნს ინახავს და სიდიდით მესამე აკადემიური ბიბლიოთეკაა აშშ-ში.[30][31] სპორტულ შეჯიბრებებში იელის სტუდენტები მონაწილეობენ იელის ბულდოგების სახელით. ბულდოგები ასპარეზობენ NCAA-ს I დივიზიონში აივი ლიგის კონფერენციაში.

2024 წლის ოქტომბრის მონაცემებით, იელის უნივერსიტეტთან დაკავშირებულია 69 ნობელის პრემიის ლაურეატი, 5 ფილდსის მედლის, 4 აბელის პრემიის და 3 ტიურინგის პრემიის ლაურეატი. იელის კურსდამთავრებულებს შორისაა მრავალი გამოჩენილი პიროვნება, მათ შორის 5 აშშ-ის პრეზიდენტი, 10 აშშ-ის დამფუძნებელი მამა, 19 უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე, 31 ცოცხალი მილიარდერი,[32] 54 კოლეჯების დამაარსებელი და პრეზიდენტი, მრავალი სახელმწიფოს მეთაური, კაბინეტის წევრი და გუბერნატორი, ასობით კონგრესის წევრი, მრავალი დიპლომატი, 96 მაკ-ართურის და[33] 263 როდსის სტიპენდიატი,[34] და სხვა.

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 3 4 5 Integrated Postsecondary Education Data System — 1992.
  2. 1 2 National Association of College and University Business Officers U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — 2023.
  3. ↑ https://www.yale.edu/about-yale/leadership-organization/peter-salovey
  4. ↑ https://guides.library.yale.edu/c.php?g=296064&p=1973562
  5. ↑ U.S. and Canadian 2022 NTSE Participating Institutions Listed by Fiscal Year 2022 Endowment Market Value, Change in Market Value from FY21 to FY22, and FY22 Endowment Market Values Per Full-time Equivalent Student (Excel) — National Association of College and University Business Officers, 2023.
  6. ↑ https://yaleidentity.yale.edu/colors
  7. ↑ https://yaleidentity.yale.edu/web
  8. ↑ https://web.archive.org/web/20240116123311/https://www.aau.edu/sites/default/files/AAU-Files/Who-We-Are/AAU%20Member%20Universities%20listed%20by%20year_updated%202023.pdf
  9. ↑ https://www.aau.edu/who-we-are/our-members
  10. ↑ ORCID — 2012. — ed. size: 11496507
  11. ↑ https://web.archive.org/web/20231020113811/https://orcid.org/members
  12. ↑ http://old.arl.org/arl/membership/members.shtml
  13. ↑ http://iiif.io/community/consortium/#the-iiif-consortium
  14. ↑ https://www.linuxfoundation.org/membership/members/
  15. ↑ https://www.cossa.org/members/
  16. ↑ https://datadryad.org/stash/our_community
  17. ↑ Our Members / Tier 2
  18. ↑ https://web.archive.org/web/20240113101838/https://ndltd.org/membership/list-of-members/
  19. ↑ https://web.archive.org/web/20240120080233/https://acememberdirectory.azurewebsites.net/
  20. ↑ https://web.archive.org/web/20240126121019/https://nhalliance.org/about/members/
  21. ↑ https://web.archive.org/web/20221215225406/https://www.heliosopen.org/members
  22. ↑ https://web.archive.org/web/20240227092307/https://www.cni.org/about-cni/membership/members
  23. ↑ https://web.archive.org/web/20231016073235/https://www.crl.edu/membership/members
  24. ↑ https://web.archive.org/web/20231015070603/https://sparcopen.org/who-we-are/members/
  25. ↑ https://www.cogr.edu/cogr-membership-list
  26. 1 2 3 4 5 6 Carnegie Classification of Institutions of Higher Education — 1970.
  27. ↑ COLLEGES IN THE COLONIAL TIMES.. ციტირების თარიღი: February 5, 2023
  28. ↑ Graduate & Professional Schools | Yale 2021. ციტირების თარიღი: February 14, 2023
  29. ↑ შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Endowment არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  30. ↑ Gibbons, Susan. (2013)Yale University Library Annual Report 2012–2013. Yale University Library. ციტირების თარიღი: July 1, 2014
  31. ↑ ALA Library Fact Sheet 22 – The Nation's Largest Libraries: A Listing by Volumes Held. American Library Association (July 2010). ციტირების თარიღი: July 15, 2014
  32. ↑ შეცდომა ციტირებაში არასწორი ტეგი <ref>; სქოლიოსათვის Elkins-2018 არ არის მითითებული ტექსტი; $2
  33. ↑ All Fellows - MacArthur Foundation. ციტირების თარიღი: 2024-11-13
  34. ↑ U.S. Rhodes Scholarships Number of Winners by Institution U.S. Rhodes Scholars 1904 – 2023 (2023). ციტირების თარიღი: 12 November 2024
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=იელის_უნივერსიტეტი&oldid=4882778“-დან