ადოლფ ბუტენანდტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ადოლფ ბუტენანდტი
გერმ. Adolf Friedrich Johann Butenandt
A. Butenandt 1921.jpg
დაბ. თარიღი 24 მარტი 1903(1903-03-24)[1] [2] [3] [4] [5] [6]
დაბ. ადგილი ბრემერჰავენი[1]
გარდ. თარიღი 18 იანვარი 1995(1995-01-18)[2] [7] [1] [3] [4] [8] [5] [6] (91 წლის)
გარდ. ადგილი მიუნხენი, გერმანია[9] [1]
მოქალაქეობა გერმანიის იმპერია
Flag of Germany.svg გერმანია
საქმიანობა ბიოქიმია და ორგანული ქიმია
მუშაობის ადგილი ტიუბინგენის უნივერსიტეტი, ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი, ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტი, კაიზერ ვილჰელმის საზოგადოება, გეტინგენის უნივერსიტეტი[1] , გდანსკის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი და მარბურგის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი მარბურგის უნივერსიტეტი და გეტინგენის უნივერსიტეტი
ჯილდოები ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის[10] , ბავარიული ორდენი დამსახურებისთვის, მუინხენის საპატიო მოქალაქე, დიდი ოქროს მედალი ავსტრიის რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისთვის[11] , ნობელის პრემია ქიმიაში[12] [13], კარუსის მედალი, ჰარნაკის მედალი, ბავარიის მაქსიმიალიანის ორდენი სამეცნიერო და სახელოვნებო მიღწევებისათვის, Ernst Hellmut Vits Award, ავგუსტ ვილჰელმ ჰოფმანის მედალი, ემილ ფიშერის მედალი, ფრეზენიუსის პრემია, ვენის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი[14] , Grand Cross 1st class of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany[15] , გრაცის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი[16] , სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი, ავსტრიის საპატიო ნიშანი „მეცნიერებისა და ხელოვნებისთვის“[17] , მადრიდის კომპლუტენსეს უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, War Merit Cross, დიდი ოფიცრის ჯვარი გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის წინაშე დამსახურებისთვის[15] , Great Cross with Star and Sash of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany[15] და honorary doctor of the Gdańsk University of Technology[18]

ადოლფ ბუტენანდტი (გერმ. Adolf Butenandt; დ. 24 მარტი, 1903 — გ. 18 იანვარი, 1995) — გერმანელი ბიოქიმიკოსი. 1939 წელს, სასქესო ჰორმონებზე შესრულებული სამეცნიერო ნაშრომისთვის მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. 1960 წლიდან 1972 წლამდე იყო „მაქს პლანკის საზოგადოების“ პრეზიდენტი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ადოლფ ბუტენანდტი 1903 წლის 24 მარტს დაიბადა ბრემერჰავენის მახლობლად. სწავლა დაიწყო მარბურგის უნივერსიტეტში.

გეტინგენის უნივერსიტეტში სადისერტაციო ნაშრომზე მუშაობდა ნობელის პრემიის ლაურეატთან, ადოლფ ვინდაუსთან ერთად. 1927 წელს მიენიჭა დოქტორანტის წოდება.

სწავლის დამთავრების შემდეგ, 1931 წელს გახდა გეტინგენის უნივერსიტეტის ლექტორი. 1933 წლიდან 1936 წლამდე იყო გდანსკის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, ამერიკის შეერთებულ შტატების სტუმრობის შემდეგ იგი გახდა „კაიზერ ვილჰელმის ბიოქიმიის ინსტიტუტის“ დირექტორი.[19]

1936 წლის 1 მაისს გაწევრიანდა ნაციონალ-სოციალისტურ გერმანულ მუშათა პარტიაში. 1945 წელს გახდა ტუბინგენის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1956 წელს, ტუბინგენის უნივერსიტეტის მიუნხენში გადატანის შემდეგ, ბუტენანდტიმ აკადემიური საქმიანობა მიუნხენის უნივერსიტეტში გააგრძელა.

ადოლფ ბუტენანდტი გარდაიცვალა 1995 წელს, მიუნხენში.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Angelika Ebbinghaus, Karl-Heinz Roth (2002). "Von der Rockefeller Foundation zur Kaiser-Wilhelm/Max-Planck-Gesellschaft: Adolf Butenandt als Biochemiker und Wissenschaftspolitiker des 20. Jahrhunderts". Zeitschrift für Geschichtswissenschaft 50 (5): 389–418.
  • Schieder, Wolfgang (2004). Adolf Butenandt und die Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft - Wissenschaft, Industrie und Politik im "Dritten Reich". Göttingen: Wallstein-Verlag, გვ. 450. ISBN 3-89244-752-7. 

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 Comité des travaux historiques et scientifiques — 1834.
  2. 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica
  3. 3.0 3.1 Munzinger-Archiv — 1913.
  4. 4.0 4.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  5. 5.0 5.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  6. 6.0 6.1 Bibliothèque interuniversitaire de Santé — 2011.
  7. SNAC — 2010.
  8. Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  9. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #118935763 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  10. Adolf Butenandtორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის.
  11. Orden und Ehrenzeichen an ehemalige in- und ausländische Regierungsmitglieder und sonstige Persönlichkeiten (10542/AB) // parlament.gv.atÖsterreichisches Parlament, 1998. — გვ. 972. — 2038 გვრ.
  12. The Nobel Prize in Chemistry 1939 // nobelprize.orgNobel Foundation.
  13. The Nobel Prize amounts // nobelprize.orgNobel Foundation.
  14. Adolf Butenandt, Prof. Dr.ვენის უნივერსიტეტი.
  15. 15.0 15.1 15.2 Curriculum Vitae Prof. Dr. Adolf F. J. Butenandtგერმანიის ლეოპოლდინას მეცნიერებათა აკადემია.
  16. Ehrendoktorenგრაცის უნივერსიტეტი.
  17. Orden und Ehrenzeichen an ehemalige in- und ausländische Regierungsmitglieder und sonstige Persönlichkeiten (10542/AB) // parlament.gv.atÖsterreichisches Parlament, 1998. — გვ. 166. — 2038 გვრ.
  18. http://pg.edu.pl/o-uczelni/uczelnia/historia/doktorzy-honoris-causa/adolf-butenandt
  19. Mertens, L. (2003). "Nur"Zweite Wahl" oder Die Berufung Adolf Butenandts zum Direktor des KWI für Biochemie". Berichte zur Wissenschafts-Geschichte 26 (3): 213–222. .