არტურ შოპენჰაუერი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

არტურ შოპენჰაუერი

არტურ შოპენჰაუერი
დაბადების თარიღი 22 თებერვალი, 1788
დაბადების ადგილი გდანსკი, პოლონეთი
გარდაცვალების თარიღი 21 სექტემბერი, 1860
გარდაცვალების ადგილი მაინის ფრანკფურტი
სამეცნიერო სფერო ფილოსოფია

არტურ შოპენჰაუერი (გერმ. Arthur Schopenhauer; დ. 22 თებერვალი 1788, დანციგი (ახლანდელი გდანსკი) — გ. 21 სექტემბერი, 1860 მაინის ფრანკფურტი) — განთქმული გერმანელი ფილოსოფოსი-მიზანტროპი.

მის ყველაზე ცნობილ ნაშრომს წარმოადგენს „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“ (გერმ.: Die Welt als Wille und Vorstellung), რომელშიც ის განმარტავს, რომ სამყაროს ამოძრავებს მუდმივი დაუკმაყოფილებლობა სურვილისა და მუდმივი ძიება დაკმაყოფილებისა. გააჩნდა რა გავლენა აღმოსავლური აზროვნებისა, ის შენიშავდა, რომ სიმართლე გაიაზრება ინდური საგების მეშვეობით; სწორედ ამიტომაც მისი ღვაწლი გამოსავლის ძიებაში მდგომარეობდა ორი მათგანის ვედანტიზმის და ბუდიზმის ნააზრევებში თუ გააზრებაში; მისი რწმენა ტრანსცედებტულ იდეალიზმში გახდა წყარო და მიზეზი მისი ათეიზმისა ისევე, როგორც ქრისტიანული ფილოსოფიის შესწავლისა.

როდესაც იგი 25 წლის იყო, გამოაქვეყნა სადოქტორო დისერტაცი „On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason“. მასში განიხილავდა ოთხ გამოკვეთილ ასპექტს, კვლევას, სამყაროს ფენომენალურობაზე, სწორედ ამ მიზეზით შეიძლება ითქვას, რომ განიცდიდა ფენომენოლოგიისა გავლენას. ის განიცდიდა გავლენას მრავალ რიცხოვანი მოაზროვნეებისა და მათ შორის ფრიდრიხ ნიცშეს, რიხარდ ვაგნერის, ლუდვიგ ვიტგენშტაინის, ალბერტ აინშტაინის, კარლ იუნგის, ლევ ტოლსტოის, ტომას მანის და სხვათა.

თავისი მთავარი შრომა „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა”, შოპენჰაუერმა 30 წლის ასაკში დაწერა. 1844 წელს ამ წიგნის მეორე გამოცემა გამოქვეყნდა, განმარტებათა და შენიშვნების ახალი დანართით.

ცხოვრება[რედაქტირება]

არტურ შოპენჰაუერი დაიბადა ქალაქ გდანსკში, მშობლებს ერქვათ იოჰან შოპენჰაუერი და ჰენრიჰ ფლორ შოპენჰაუერი, ორივე მათგანი წარმოადგენდა შეძლებულ გერმანულ პატრიციათა ოჯახს. როდესაც პრუსიის სამეფოს ქალაქი გლდანსკი ანექსირებულ იქნა პოლონეთის და ლიტვის გაერთიანების მიერ 1793 წელს, შოპენჰაუერების ოჯახი გადასახლდა ჰამბურგში. 1805 შოპენჰაუერის მამა თავს იკლავს და ამ ფაქტიდან მცირე პერიოდში მისი დედა გადადის ქალაქ ვაიმარში შემდეგში კი გერმანიის ლიტერატურულ ცენტრში რათა გაეგრძელებინა თავის სამწერლობო კარიერა. ერთი წლის შემდგომ, შოპენჰაუერი ტოვებს საოჯახო ბიზნესს ჰამბურგში და უერთდება მას. როგორც ადრე, 1799 წელს, ის იიწყებს დაკვრას ფლეიტაზე. ის ხდება სტუდენტი გოთინგემის უნივერსიტეტის 1809 წელს , სადაც ის ეუფლება მეტაფიზიკას და ფსიქოლოგიას გოთინგ ერნსტ შულცის ხელმძღვანელობით,რომელიც ავტორია წიგნის Aenesidemus (აენესიდემუს). იგი ურჩებს მას რომ კონცერტრირდეს პლატონისა და იმანუელ კანტის ნაშრომებზე. ბერლინში 1811 დან 1812 წლამდე, შოპენჰაუერი ესწრება სახელგანთქმული კანტანდელი ფილოსოფოსის იოჰან გოტლიბ ფიხტეს და თეოლოგ ფრიდრიხ შლეიერმახერის ლექციებს. 1814 წელს შოპენჰაუერი იწყებს თავის გამორჩეულ ნაშრომზე მუშაობას რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ ,,სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა”. ის ასრულებს მასზე მუშაობას 1818 წელს და აქვეყნებს მას მიმდინარე წელს. დრეზდენში 1819 წელს შოპენჰაუერი მამობას უწევდა უკანონო გოგონას რომელიც დაიბადა და დაიღუპა იმავე წელს. 1820 წელს შოპენჰაუერი გახდა ლექტორი ბერლინის უნივერსიტეტის. იგი გეგმავდა თავის ლექციებს თანხვედრაში ისეთ გამოჩენილ ფილოსოფოსებთან როგორიცა გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი, რომელსაც შოპენჰაუერი უწოდებს „მოუქნელ შარლოტანს“. რაცარუნდა იყოს მხოლოდ ხუთი სტუდენტი ესწრებოდა მის ლექციებს უნივერსიტეტში და იგი გაშვებულ იქნა აკადემიიდან. მოგვიანო ესეა On University Philosophy, ასახავს მის შეშფოთებას აკადემიაში ფილოსოფიური მუშაობის შესახებ. 1821 წელს მას შეუყვარდა 18 წლის ოპერის მომღერალი კაროლინა რიჩტერი და მასთან ჰქონდა ურთიერთობა რამდენიმე წელიწადს. თუმცა მიუხედავად ამის მან უარი თქვა დაქორწინებაზე, მისი თქმით ქორწინება ეს იგივეა რაც იქონიო იმედი ბრმამ დაიჭირო გველთევზა გველებით სავსე ტომარაში.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]