ჯეიმზ ჩედვიკი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ჯეიმზ ჩედვიკი
ინგლ. Sir James Chadwick
James Chadwick.jpg
დაბ. თარიღი 20 ოქტომბერი 1891(1891-10-20)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7]
დაბ. ადგილი Bollington[8]
გარდ. თარიღი 24 ივლისი 1974(1974-07-24)[9] [1] [2] [3] [5] [6] (82 წლის)
გარდ. ადგილი კემბრიჯი
მოქალაქეობა Flag of the United Kingdom.svg გაერთიანებული სამეფო
სამეცნიერო სფერო ფიზიკა
მუშაობის ადგილი მანჩესტერის უნივერსიტეტი და ლივერპულის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი მანჩესტერის უნივერსიტეტი, გონვილი და კაიუსის კოლეჯი და კემბრიჯის უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები Maurice Goldhaber, Ernest C. Pollard, Charles Drummond Ellis და Dai Chuanzeng
სამეცნიერო ხარისხი მეცნიერების მაგისტრი და ფილოსოფიის დოქტორი
ჯილდოები ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის, სამეფო საზოგადოების წევრი, კოპლის მედალი[10] , ნობელის პრემია ფიზიკაში[11] [12], ჰიუზის მედალი, ფარადეის მედალი, ფრანკლინის მედალი, Melchett Medal, Faraday Medal and Prize, Companion of Honour, რაინდი-ბაკალავრი, ბეიკერის სახელობის ლექცია და Guthrie Medal and Prize

სერ ჯეიმზ ჩედვიკი (ჩედუიკი, ინგლ. James Chadwick; დ. 20 ოქტომბერი, 1891, ბოლინგტონი, ჩეშირის საგრაფო — გ. 24 ივლისი, 1974, კემბრიჯი) — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1927). ნობელის პრემიის ლაურეატი (1935). დაამთავრა მანჩესტერის უნივერსიტეტი (მაგისტრი, 1913), დოქტორის ხარისხი კემბრიჯის უნივერსიტეტში მიიღო (1921). ერნესტ რეზერფორდის მოწაფე. ასწავლიდა კემბრიჯისა და ლივერპულის უნივერსიტეტებში (პროფ. 1935–1948). 1943–1946 წლებში ხელმძღვანელობდა „მანჰეტენის პროექტში“ მონაწილე ბრიტანელ მეცნიერთა ჯგუფს. მთავარი სამეცნიერო ნაშრომები ბირთვული ფიზიკის დარგში აქვს. 1914 წელს აღმოაჩინა, რომ β-დაშლის დროს ბირთვიდან ამოტყორცნილი β-ნაწილაკებს აქვთ განუწყვეტელი სპექტრი. 1920 წელს ექსპერიმენტულად დაამტკიცა ატომური ბირთვის მუხტის ტოლობა ელემენტის რიგის ნომერთან. შეისწავლა (რეზერფორდთან ერთად) მსუბუქი ელემენტების ბირთვის ხელოვნური დაშლა და ელექტრონების სპონტანური ამოვრქვევა α-ნაწილაკებით მათი დაბომბვის დროს. 1932 წელს, ფრედერიკ და ირენ ჟოლიო-კიურების ექსპერიმენტის გამეორებითა და გაღრმავებით α-ნაწილაკების ნაკადით ბერილიუმიანი სამიზნის დასხივების გზით, დაამტკიცა ნეიტრონის არსებობა. შეადგინა პირველი ნეიტრონული წყარო, შეაფასა ნეიტრონის მასა. მიღებული აქვს ლონდონის სამეფო საზოგადოების დ. ჰიუზისა (1932) და გ. კოპლის (1950) მედლები. 1945 წელს სამეცნიერო დამსახურებისათვის მიიღო სათავადაზნაურო ტიტული.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  2. 2.0 2.1 Encyclopædia Britannica
  3. 3.0 3.1 SNAC — 2010.
  4. Encyclopædia UniversalisEncyclopædia Britannica.
  5. 5.0 5.1 KNAW Past Members
  6. 6.0 6.1 Munzinger-Archiv — 1913.
  7. ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  8. various authors Dictionary of National Biography / L. Stephen, S. LeeLondon: 1885.
  9. Чедвик Джеймс // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  10. Award winners : Copley MedalRoyal Society.
  11. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1935/
  12. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/