სატანას სოკო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
სატანას სოკო
Boletus satanas.JPG
სატანას სოკო
მეცნიერული კლასიფიკაცია
ლათინური სახელი
Rubroboletus satanas

სატანას სოკო (ლათ. Rubroboletus satanas; 2014 წლამდე Boletus satanas) — შხამიანი სოკო ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 8-25 სმ (30 სმ-მდე) აღწევს. ქუდს ნახევრადსფეროსებრი და მომრგვალო-ბალიშისებრი ფორმა აქვს, ხორცოვანია, მოთეთრო, მონაცისფრო, ტალახისფერ-მონაცისფრო, ზეთისხილისფერ-მონაცისფრო, ზოგჯერ მოყვითალო და ჟანგმიწა ელფერით, ზოგჯერ მომწვანო ან მოყვითალო-მოვარდისფრო ჩანაცვლებით. რბილობი თეთრი ან მოყვითალოა. ფეხის სიმაღლე 5-15 სმ აღწევს, ხოლო სისქეში 3-10 სმ-ს; ჯერ კვერცხისებრი ან სფეროსებრი, შემდეგ კასრისებრი და სხვა ფორმის. სპორული ფხვნილი ზეთისხილისფერი ან მოყავისფრო-ზეთისხილისფერია. სპორების ზომებია 11-15×4-7 მკმ. სატანას სოკო გვხვდება ნათელ ფოთლოვან ტყეებში მუხასთან, წიფელთან, რცხილასთან, თხილთან, წაბლთან, ცაცხვთან, რომლებთანაც ერთად მიკორიზას წარმოქმნის, დიდწილად, კირქვიან ნიადაგზე. სეზონი — ივნისი-სექტემბერი. სითბოსმოყვარულია.

სატანას სოკო შხამიანია, როგორ უმი ისე მომზადებული. პირობითად საჭმელი სოკოა. იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას, მათ შორის, ფაღარათს, გულისრევას, ძლიერ პირღებინებას, რომელიც შეიძლება გაგრძელდეს 6 საათი. დამახასიათებელია ნერვული სისტემის, ელენთისა და ღვიძლის სერიოზული ტოქსიკური დაზიანება. დაუმუშავებელი სოკოს მიღების შედეგად ვითარდება უწყვეტი პირღებინება. აგრეთვე, ადამიანს შეიძლება განუვითარდეს ცნობიერების დაბურდულობა, კიდურების პარალიჩი, თავის ტკივილი.[1] ინგლისელმა მიკოლოგმა ჯონ რამსბოტომმა 1953 წელს განაცხადა, რომ სატანას სოკოს საკვებად ხმარობენ იტალიის ზოგიერთ რაიონსა და ყოფილ ჩეხოსლოვაკიაში.[2] ამას გარდა, შეფასების თანახმად, სან-ფრანცსკოს უბის არეალის ფარგლებში სატანას სოკოს მიირთმევენ რეგულარულად რაიმე სახის გართულებების გარეშე. ძველ მიკოლოგიურ ლიტერატურაში იგი სასიკვდილოდ შხამიან სოკოდაა მოხსენიებული.[3] სატანას სოკო გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთში, კავკასიაში, რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთ ნაწილში, სამხრეთ ევროპაში. სატანას სოკო გვხვდება საქართველოშიც, თუმცა ჩვენში საჭმელად არ ხმარობენ.[4]

სატანას სოკო აღწერა მიკოლოგმა ჰარალდ ოთმარ ლენცმა 1831 წელს, რომელმაც მისმა მას ავისმომასწავლებელი სახელი.

გალერეა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. სატანას სოკო — Rubroboletus satanas
  2. Ramsbottom J (1953). Mushrooms & Toadstools. Collins, გვ. 53–54. ISBN 1-870630-09-2. 
  3. სატანას სოკო — Rubroboletus satanas
  4. ნახუცრიშვილი, ივანე (2011). საქართველოს სოკოები, გვ. 71.