კოპა ამერიკა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
Logo de la Conmebol Copa América.svg
Copa america trofeo.jpg

კოპა ამერიკა — მთავარი საერთაშორისო ტურნირი ამერიკის კონტინენტზე. ტარდება CONMEBOL-ის (სამხრეთ ამერიკის ფეხბურთის კონფედერაცია) ეგიდით. არის მსოფლიოში ყველაზე ძველი საერთაშორისო ტურნირი[1]. პირველად ჩატარდა 1916 წელს. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ყოველ ჩემპიონატზე კონკაკაფიდან (the Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football) იწვევენ 2 ან 3 ნაკრებს. 1993 წლიდან მექსიკა რეგულარურად მოწვეულია. მონაწილე წევრები არიან არგენტინა, ჩილე, ბრაზილია, პერუ, ბოლივია, კოლუმბია, ეკვადორი, პარაგვაი, ვენესუელა, პერუ, ურუგვაი.

CONMEBOL-ს წევრი ათი ქვეყნიდან რვამ შეძლო ამ ტურნირში ერთხელ მაინც გამარჯვება. მხოლოდ ეკვადორი და ვენესულა არის ის ქვეყნები, ვისაც კოპა ამერიკა არასდრო მოუგია. ყველაზე წარამტებული ქვეყანა ურუგვაია, მათ 15 ჯერ აღმართეს აღნიშნული თასი. მეორეზე არგენტინაა 14 გამარჯვებით და მესამეზე ბრაზილია 9 ტიტულით. აშშ გახდა პირველი და ჯერჯერობით ერთადერთი ქვეყანა სამხრეთ ამერიკის კონტინეტის მიღმა რომელმაც კოპა ამერიკას უმასპინძლა (2016 წელს).

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პირველი საფეხბურთო კლუბი, რომელიც სამხრეთ ამერიკის კონტინეტნზე დაფუძნდა იყო ლიმას კრიკეტის და ფეხბურთის კლუბი. ის პერუს დედაქალქში 1859 წელს შეიქმნა. XIX საუკუნუს 70-80-იან წლებში ფეხბურთმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა ამ კონტინენტზე. 1893 წელს შექიმნა არგენტინის ფეხბურთის ფედერაცია. მისი ორგანიზებით გაიმართა პირველი საერთაშორისო ჩემპიონატი 1910 წელს[2]. ამ ტურნირზე არგენტინასთან ერთად ჩილე და ურუგვაი მონაწილებდნენ. ამის შემდეგ, 1916 წელს, ისევ არგენტინელიბის ორგანიზებით გაიმართა კიდევ ერთი ტურნირი, Campeonato Sudamericano de Football, რომელშიც არგენტინა, ბრაზილია, ურუგვაი და ჩილე იღებდნენ მონაწილეობას. სწორედ ეს გათამაშება ითველება პირველ კოპა ამერიკად, რომელსაც შემდეგ რეგულარული სახე მიეცა. პირველი ისტორიული ტურნირის გამარჯვებული ურუგვაის ეროვნული ნაკრები გახდა, მას შემდეგ რაც უგოლო ფრე ითამაშა მასპინძელ არგენტინელებთან დასკვნით მატჩში.

ამ გამარჯვების შემდეგ ურუგვაის ფეხბურთის ასოციაცია გამოვიდა ინიციატივით, რომ შეექმნათ საფეხბურთო ასოციაციათა კონფედერაცია. თავდაპირველად ამ კონფედერაციაში 4 ქვეყანა მოიაზრებოდა — ურუგვაი, არგენტინა, ჩილე და ბრაზილია. ასე დაარსდა CONMEBOL 1916 წლის 9 ივლისს. მომდევნო წელს ტურნირს ურუგვაიმ უმსაპინძლა და ამჯერადაც გაიმარჯვა. გადამწყვეტი მატჩი კვლავ არგენტინის წინააღმდეგ ითამაშეს და 1-0 მოიგეს. 1918 წელს ტურნირი ბრაზილიაში უნდა ჩატარებულიყო მაგრამ გრიპის ვირუსი გამო გაუქმდა. მომდევნო წელს ბრაზილიამ მაინც უმასპინძლა კოპა ამერიკას და პირველ თასსაც დაუფლა. 1920 წელს უკვე ჩილე იყო მასპინძელი და კვლავ ურუგვაიმ მოიგო.

1921 წელს კონმებოლს პარგვაიც შეურთდათ და შესაბამსიად კოპა ამერიკის გათამაშებაშიც ჩართო. ამ წელს არგენტინელებმა იამრჯვეს. მომდევნო წლებში ტურნირზე ურუგვაი დომინირებდა. უნდა აღინიშნოს რომ იმ დროისთვის კოპა ამერიკა ყველაზე წარმომადგენლობითი სანაკრებო ტურნირი იყო, ვიდრე 1928 წელს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებს არ დაემატა საფეხბურთო ჩემპიონატი, სადაც 17 ქვეყნა მონაწილეობდა. ზაფხულის ოლიმპიადაზე ურუგვაისთან წაგებული ფინალის გამო 1929 წელს არგენტინელებმა შური კოპა ამერიკაზე იძიეს და კიდევ ერთხელ დაუფლნენ სამხრეთ ამერიკის თასს. ამ პერიოდში ტურნირს დაემატა კიდევ ორი ქვეყანა — ბოლივია (1926) და პერუ (1927).

1930 წელს გაიმართა პირველი მსოფლიო თასი ფეხბურთში. ამჯერადაც ფინალში ურუგვაი და არგენტინა დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს რამაც უფრო გაამწვავა ამ ქვეყნებს შორი არსებული საფეხბურთო დაპირისპირება. საქმე იქამდე მივიდა, რომ ამ დაპირისპირების გამო, 1935 წლამდე კოპა ამერიკა აღარ გამრთულა. ამის გამო, 1929 წლის შემდეგ მხოლოდ 1935 წელსღა ჩატარდა მორიგი კოპა ამერიკა. ამჯერად მხოლოდ 4 გუნდი მონაწილეობდა და მთავარი დაპირისპირება კვლავ არგენტინა-ურუგვაის შორის გაიმართა. გადამწყვეტ მატჩში ურუგვაიმ 3-0 მოიგო კიდევ ერთხელ დაუფლა თასს. 4 წლის შემდეგ, 1939 წელს მორიგი კოპა ამერიკა გაიმართა, რომელსაც პერუმ უმასპინძლა და გამარჯვებაც მოახერხა. ამ წელს გაიმართა ეკვადორის დებიუტი კოპაზე.

1941 წელს ჩილემ უმასპინძლა კიდევ ერთ კოპა ამერიკას. ეს ტურნირი სანტიაგოს დაარსების 400 წლის თავს მიეძღვნა. მიუხედავად განსაკუთრებული მომზადებისა, ჩილემ საბოლოოდ მაინც ვერ შეძლო წარმატების მიღწევა და ფინალი არგენტინასთან წააგო.

ორმოციანი წლებიდან სამხრეთ ამერიკაში კრიზი დაიწყო და კოპა რეგულარულად აღარ ტარდებოდა. ამ პერიოდის განმავლობაში ზოგიერთი ნაკრები მონაწილეობას არ იღებდა გათამაშებაში, ზოგიერთი კი არაძირითადი შემადგენლობით ასპარეზობდა. მაგალითად, 1959 წელს ბრაზილია შტატ პერნამბუკუს ნაკრებით წარსდგა ტურნირზე.

1975 წელს ტურნირი განახლდა და მიიღო რეგულარული სახე. სწორედ ამ დროიდან ეწოდება მას „კოპა ამერიკა“. ახალი ფორმატის მიხედვით ტურნირს არ ჰყავდა მასპინძელი და იმართებოდა სხვადასხვა ქვეყანაში. ჩატარების პერიოდად განისაზღვრა 4 წელი და, შესაბამისად, მომდევნო ტურნირები ჩატარდა 1979, 1983 და 1987 წელს.[2]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Soccer.png  პორტალი ფეხბურთი — დაათვალიერეთ ვიკიპედიის სხვა სტატიები ფეხბურთზე.