ალამაგანი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ალამაგანი
მშობ. სახელი: ინგლ. Alamagan
Northern Mariana Islands-CIA WFB Map.png
გეოგრაფია
17°36′02″ ჩ. გ. 145°50′00″ ა. გ. / 17.60056° ჩ. გ. 145.83333° ა. გ. / 17.60056; 145.83333
მდებარეობა წყნარი ოკეანე
კოორდინატები კოორდინატები: განედი არ არის მითითებული
ფართობი 11,11 კმ²
უმაღლესი წერტილი 744 მ
ქვეყანა
მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთის კუნძულები
დემოგრაფია
მოსახლეობა დაუსახლებელი (2010)

ალამაგანი (ინგლ. Alamagan) — კუნძული მარიანას არქიპელაგში, წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულებს და შედის ჩრდილოეთის კუნძულების მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში.

გეოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ალამაგანის კუნძული მდებარეობს მარიანას არქიპელაგის ცენტრალურ ნაწილში. გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის წყლები. კუნძულიდან 29 კმ-ში სამხრეთით მდებარეობს კუნძული გუგუანი, 48 კმ-ში ჩრდილოეთით — კუნძული პაგანი[1]. უახლოესი მატერიკიაზია, მდებარეობს 2600 კმ-ში[2].

ალამაგანის კუნძულს, როგორც მარიანის არქიპელაგის სხვა კუნძულებს, აქვს ვულკანური წარმოშობა და წარმოადგენს ოვალურ ალამაგანის ვულკანს[2], რომელიც გავს წყალქვეშა სტრატოვულკანის მწვერვალს[3]. ვულკანური კრატერის სიღრმე, რომელიც მდებარეობს ცოტათი აღმოსავლეთით ვულკანის ცენტრიდან, აღწევს 350 მეტრს[1]. კუნძულის რელიეფი მთიანია ციცაბო ფერდებით და ღრმა ხეობებით[1]. ალამაგანის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს მინდვრები, ხოლო კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი წარმოადგენს ადგილს, სადაც მცენარეულობა არ არსებობს. კუნძულის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 744 მეტრს[2]. კუნძულ ალამაგანის ფართობი შეადგენს 11,11 კმ²-ს.

კლიმატი ნოტიო ტროპიკულია. კუნძულზე ხდება ვულკანური ამოფრქვევები და ციკლონები[2]. ალამაგანის კუნძულზე მდინარეები და ტბები არ არსებობს, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არსებობს პატარა წყარო მტკნარი წყლით[4].

ფერფლით დაფარულ ფერდოებზე, მდებარეობენ მინდვრები და გვიმრების ნარგავები, ხოლო ხეობებში — ტროპიკული ტყეები[2].

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენია ესპანელი, კათოლიკე მისიონერი დიეგო ლუის დე სანვიტორესი (ესპ. Diego Luis de Sanvitores), რომელმაც კუნძული აღმოაჩინა 1669 წელს[4]. შემდგომში რელიგიური მოღვაწე დასახლდა კუნძულზე, კუნძული კი შევიდა ესპანეთის მფლობელობაში.

1899 წლის 12 თებერვალს ესპანეთმა მარიანას არქიპელაგი მიჰყიდა გერმანიის იმპერიას[5]. 1901 წელს, გერმანელი ადმინისტრატორის გეორგ ფრიტცის (გერმ. Georg Fritz) მიერ კუნძულის გამოკვლევის დროს ნაპოვნი იქნა რამდენიმე არქეოლოგიური ძეგლი, საგნები, რომლებიც ეკუთვნოდა ჩამოროელებს[6]. გერმანელების პერიოდში ალამაგანის კუნძულზე მოსახლეობა აწარმოებდა კოპრას[4], ხოლო გერმანიის ხელისუფლება აწარმოებდა ადგილობრივი ჩიტების დაჭერას ფრთების მოსაპოვებლად, რომელიც შემდგომში გამოიყენებოდა იაპონელთა და ევროპელთა ქუდების მორთულებისათვის[6]. 1907 წლიდან კუნძული იყო გერმანიის ახალი გვინეის ნაწილი, რომელიც ემორჩილებოდა კაროლინის კუნძულების საოლქო ოფიცერს[5]. 1904, 1905, 1906 და 1907 წლებში კუნძული ძლიერ დაზარალდა ტაიფუნებისგან. კოპრის წარმოება ამ პერიოდში შემცირდა 50 %-ით[6].

1914 წლის 14 ოქტომბერს მარიანის არქიპელაგი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ. 1920 წელს კუნძულებზე დაწესდა ერთა ლიგის მანდატი, რომლის მართვასაც აწარმოებდა იაპონია[5].

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2005 წელს ალამაგანის კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა სულ 7 ადამიანი[2], თუმცა 1969 წელს იქ ცხოვრობდა 48 ადამიანი. 1990 წელს ყველა ადგილობრივი მაცხოვრებელი დროებით ევაკუირებულნი იქნენ კუნძულიდან ვულკანის შესაძლო ამოფრქვევის გამო[6]. კუნძულზე მოქმედებს თევზსაჭერი სადგური[6].

ადგილობრივი მაცხოვრებლები საუბრობდნენ მალაიურ-პოლინეზიური ენების — ჩამოროს ენაზე[7].

2010 წლისთვის ჩრდილოეთის კუნძულების მუნიციპალიტეტის ყველა კუნძული, მათ შორის, ალამაგანის კუნძულიც, დაუსახლებელია.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]