ქერა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ქერა ბიჭი
ალექსეი კოკონენი, ფინელი თხილამურით მხტომელი, ქერა თმით

ქერა — ღია წაბლისფრიდან თავთუხისფერს მიახლოებული, ქერის ფერი თმა, უფრო ღია ფერს — ბლონდი ან თავთუხისფერი ეწოდება, რაც ძალიან ღია, თეთრში გარდამავალი თმის ფერია. თმის ასეთი შეფერილობა გამოწვეულია ადამიანის ორგანიზმში პიგმენტაციის ნაკლებობით ან საერთოდ, არქონით; კერძოდ, ვიტამინ ტიროზინაზის არყოფნით, რომლითაც, ჩვეულებრივ, თმოვანი საფარველის შეფერვა ხდება. ხსენებული ვიტამინის საერთოდ არ არსებობისას ხშირია ალბინიზმის გამოვლინება, როდესაც ადამიანი სრულად ან ნაწილობრივ უპიგმენტოა, რაც მას ღია ან წითელი ფერის თვალებითა და უფერული თმით გამოარჩევს. ბლონდები ანუ თავთუხისფერთმიანები მეტწილად ჩრდილოეთის ევროპული რასების წარმომადგენლებში გვხვდებიან. მაგალითად, ნორდიკული რასა-შვედები, ნორვეგიელები, ისლანდიელები, დანიელები და ჩრდილო გერმანელები. ასეთივე შეფერილობა აქვთ ფინელებსა და ნიდერლანდელების ნაწილს. ბუნებრივი ბლონდები იშვიათობაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, სლავურ ქვეყნებში ისინი მხოლოდ მცირეწლოვან ბავშვებში გვხვდება, ისიც იშვიათად. მათი უმეტესობა გარდატეხის პერიოდის შემდეგ უბრალოდ ქერა ან წაბლისფერთმიანი ხდება. რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილის ავტოქთონი მოსახლეობის დიდი ნაწილი სწორედ ბლონდია, ესენია ფინურ-უგორული ხალხების გარკვეული ეთნიკური ჯგუფები: კარელები, კომელები და სხვა. აღმოსავლეთ ევროპასთან შედარებით, თავთუხისფერთმიანები უფრო მეტად ჩრდილოეთ ამერიკის კონტინენტზე (აშშ და კანადა) სამხრეთ აფრიკაში და ავსტრალიაში გვხვდებიან ევროპელ კოლონიზატორთა ჩასახლების შედეგად.

საქართველო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საქართველოში ქერები უფრო მეტად დასავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში ცხოვრობენ, ბლონდები კი მეტად იშვიათობაა, სამხრეთ-აღმოსავლეთში თითქმის არ გვხვდება ასეთი შეფერილობის მქონე ადამიანთა ჯგუფები, გარდა ცალკეული გამონაკლისისა. აღმოსავლეთ საქართველოში გამორჩეულია კუთხე თუშეთი, სადაც მოსახლეობის გარკვეული ნაწილი ქერაა, მცირე ნაწილი კი სწორედ თავთუხისფერთმიანია. დასავლეთ საქართველოში, სადაც ქართულენოვანი მოსახლეობის უმეტესობას ღია წაბლისფერი ან მუქი ქერა თმა აქვს: რაჭაში, გურიაში, ქვემო იმერეთსა და აჭარაში ბლონდებს უფრო მეტად ვხვდებით, ვიდრე სხვა რეგიონებში, თუმცა მათი რაოდენობა მეტად მცირერიცხვოვანია. ისტორიული საქართველოს ოლქებში: ტაო-კლარჯეთსა და ჭანეთში ქერებსაც და თავთუხისფერთმიანებსაც მხოლოდ მაღალმთიან ქართულ სოფლებში ვხვდებით (უნდა აღინიშნოს, რომ თავთუხისფერთმიანთა რაოდენობა, იქაც გაცილებით ნაკლებია). ისტორიული საქართველოს ქართულენოვანი მოსახლეობა საუკუნეთა განმავლობაში, ანუ სანამ აზიელთა შემოსევები მოსახლეობის ეთნიკურ გარეგნულ მონაცემებზე აისახებოდა, მეტწილად ღია ქერა იყო. სამხრეთ საქართველოში ნაპოვნ სამარხებში აღმოჩენილი ნეშტების დნმ ანალიზმა აჩვენა, რომ იმდროინდელი მოსახლეობის (ძვ. წთ. აღ. XVI-XV) ასივე პროცენტი ან თავთუხისფერთმიანი ან ღია ჟღალი იყო.

მსოფლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქერათმიანთა ბუნებრივი განსახლება ევროპასა და ახლომახლო ტერიტორიებზე. ყვეთელი: 80 %-ზე მეტი, ღია ნარინჯი: 50-79 %,ღია ყავისფერი: 20-49 % მუქი ყავისფერი: 1-19 %, შავი: ქერები თითქმის არ არიან
ფინელი თავთუხისფერთმიანი გოგონა

ქერათმიანი ადამიანები ავსტრალიის დასავლეთ-ცენტრალური ნაწილის აბორიგენ მოსახლეობაშიც გვხვდება, ბავშვებისა და მოზარდების 90-100 % ქერა ან ღია წაბლისფერთმიანია, თუმცა, ასაკის მატებასთან ერთად, თმოვან საფარველში პიგმენტაციის რაოდენობა მატულობს და თმაც მუქდება. ძალიან მცირე რაოდენობით ქერათმიანები ცხოვრობენ ცენტრალურ აზიასა და წყნარი ოკეანის ზოგიერთ კუნძულზეც, მაგრამ ძლიერი მზის გამო, უმეტესად გარუჯულები არიან.

ასევე მცირე რაოდენობით ქერებს ვხვდებით ჩრდილოეთ ირანშიც, როგორც ფერეიდანის ქართულენოვან, ასევე სპარსულენოვან მოსახლეობაში. მეცნიერთა ვარაუდით, თანამედროვე ირანში, ღია ფერის თმის მქონე ხალხი კავკასიიდან, ძირითადად საქართველოდან, ხალხის მასობრივი ჩასახლებების შედეგად გაჩნდა. ასევე დასაშვებია ალბათობა, რომ ჩრდილოირანის მოსახლეობის შედარებით ღია შეფერილობაზე, არამხოლოდ ისტორიულმა ქართულმა კომპონენტმა, არამედ, ტყვეთა სყიდვის შედეგად, ევროპიდან და რუსეთიდან შესყიდიული მონა-მხევლებისა და მებრძოლების მცირერიცხვოვანმა შთამომავლობამაც იმოქმედა.

აქვე უნდა ითქვას, რომ ქერა ხალხი ძირითადად, თეთრი ან ძალიან ღია ვარდისფერი კანით გამოირჩევა. კანის ფერი, ამ შემთხვევაშიც, სისხლში მელანინის რაოდენობაზეა დამოკიდებული, ანუ რაც ნაკლებია მელანინის რაოდენობა, მით უფრო ღია ფერისაა კანი.

ქვეკატეგორიები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ორი ქერა მამაკაცი, ცისფერ პერანგში ბალტიისპირელი ქერა, თეთრ მაისურში სკანდინავიური წარმოშობის თავთუხისფერთმიანი
  • ფერფლისფერი ქერა — ძალიან ღია, რუხი ტონის შემცველი ქერა
  • მზისფერი ქერა — ძალიან კაშკაშა, ყვითლიდან ღია ყვითელში გადასული
  • ქვიშისფერი ქერა — მოყვითალი ქვიშის ფერი
  • ოქროსფერი ქერა — ღია ოქროსფერი
  • ხორბლისფერი ქერა — ხორბლის ელფერით
  • ჩალისფერი ქერა — მუქი ხორბლისფერი
  • ჟღალი ქერა — მოწითურო ელფერით
  • გახუნებული ქერა — ხელოვნურად შეღებილი ქერა
  • ზებრა ქერა — ქერად და შავად დაზოლილი თმა (მელირებული)
  • დამტვერილი ქერა — მუქი ქერა (ჩალისფერი)
  • წაბლისფერი ქერა — ქერას ძალიან მუქი შეფერილობა, რომელიც პერიოდულად მუქი ჩალისფერია, ზოგჯერ კი წაბლისფერი. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ჩალისფრის და ღია წაბლისფრის ქერად მიჩნევა ხდება კონკრეტული სიტუაციიდან გამომდინარე, ანუ მოცემულ რეგიონში უფრო ღია ფერის თმის მქონე ადამიანების არსებობასა და მათ პროცენტულ რაოდენობაზე დაყრდნობით.

ცნობილია, რომ ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნებში წაბლისფერთმიანს მუქთმიანად მიიჩნევენ, ხოლო ჩალისფერთმიანს საშუალო შეფერილობის თმის მქონედ, როდესაც წინა აზიასა და სამხრეთ ევროპაში ჩალისფერთმიანი ქერად, წაბლისფერი კი უბრალოდ ღია ფრად არის მიჩნეული.

წყნაროკეანელი ქერა შავკანიანი ბავშვი

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • "Blonde/Brunet" from The American Heritage Dictionary of the English Language (1996)
  • a b c "blonde, blond, a. and n." The Oxford English Dictionary. 2nd ed. 1989. OED Online. Oxford University Press. 5 Aug. 2010 <http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50023771>.
  • Penny cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge, s.v. Albinos. Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Great Britain, 1833).
  • "blonde, blond, a. and n." The Oxford English Dictionary. June 2006 [draft editions]. OED Online. Oxford University Press. 5 Aug. 2010 <http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50023771>.
  • "brunet, a. and n." The Oxford English Dictionary. June 2006 [draft editions]. OED Online. Oxford University Press. 5 Aug. 2010 <http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50028357>.
  • "brunette, n. and a." The Oxford English Dictionary. June 2006 [draft editions]. OED Online. Oxford University Press. 5 Aug. 2010 <http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50028359>.
  • "blonde, blond, a. and n." The Oxford English Dictionary. Additions Series 1997. OED Online. Oxford University Press. 5 Aug. 2010 <http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50023771>.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ქერა&oldid=3427659“-დან