სპარსული ენა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან სპარს.)
Jump to navigation Jump to search
სპარსული (მწვანედ) და თანამედროვე ირანული ენების გავრცელების არეალი.

სპარსული ენა, იგივე ფარსი — სპარსელების ენა, მიეკუთვნება ინდოევროპული ოჯახის ირანულ ენებს. სპარსულთან ძალიან ახლოსაა დარი ანუ ქაბულის სპარსული ენა. განსხვავება მათ შორის უმნიშვნელოა, ლექსიკის დონეზე. სპარსულის დიალექტზე საუბრობენ ტაჯიკებიც (იხ. ტაჯიკური ენა და დარი). იყენებს სპარსულ დამწერლობას, რომელიც არაბულ გრაფიკაზეა დაფუძნებული.

ზოგადი ცნობები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • მოლაპარაკეთა რაოდენობა: <50 მლნ
  • ენის კოდი: fa
  • სახელწოდება: fa - Farsi, Dari; en - Farsi, Persian; eo - Persa
  • დამწერლობა: არაბული

ცნობილია სპარსული ენის სამი ფორმა: ძველი სპარსული - ამჟამად მკვდარი ენაა, ცნობილია ლურსმული წარწერებიდან (ძვ. წ. VI ს.); საშუალო სპარსული ანუ ფალაური - მკვდარი ენაა, იხმარებოდა ახ. წ. III-XI სს-ში; ახალი სპარსული - სალიტერატურო ენა IX საუკუნიდან.

თანამედროვე სპარსულის დიალექტებიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია თეირანის დიალექტი. იგი წარმოადგენს სალაპარაკო სპარსულის ფორმირების ძირითად წყაროს. სხვა დიალქტებია: ყაზვინი, მაჰალათი, ჰამადანი, ქაშანი, ისფაჰანი, სედეჰი, ქერმანი, არაკი, შირაზი, ჯაჰრომი, შაჰრუდი, კაზერუნი, მაშხადი და სხვა.

სტატუსი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ოფიციალური ენა:

გავრცელების არეალი:

ირანი, ავღანეთი, ერაყი ...

ანბანი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : სპარსული დამწერლობა.

სპარსული ენის დამწერლობა ეფუძნება არაბულ დამწერლობას და მოიცავს 32 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

# თავისუფალი სიტყვის
თავში
სიტყვის
შუაში
სიტყვის
ბოლოში
# თავისუფალი სიტყვის
თავში
სიტყვის
შუაში
სიტყვის
ბოლოში
1 ا ا ـا ـا 17 ص صـ ـصـ ـص
2 ب بـ ـبـ ـب 18 ض ضـ ـضـ ـض
3 پ پـ ـپـ ـپ 19 ط طـ ـطـ ـط
4 ت تـ ـتـ ـت 20 ظ ظـ ـظـ ـظ
5 ث ثـ ـثـ ـث 21 ع عـ ـعـ ـع
6 ج جـ ـجـ ـج 22 غ غـ ـغـ ـغ
7 چ چـ ـچـ ـچ 23 ف فـ ـفـ ـف
8 ح حـ ـحـ ـح 24 ق قـ ـقـ ـق
9 خ خـ ـخـ ـخ 25 ک کـ ـکـ ـک
10 د د ـد ـد 26 گ گـ ـگـ ـگ
11 ذ ذ ـذ ـذ 27 ل لـ ـلـ ـل
12 ر ر ـر ـر 28 م مـ ـمـ ـم
13 ز ز ـز ـز 29 ن نـ ـنـ ـن
14 ژ ژ ـژ ـژ 30 و و ـو ـو
15 س سـ ـسـ ـس 31 ه هـ ـهـ ـه
16 ش شـ ـشـ ـش 32 ی یـ ـیـ ـی

გრამატიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლექსიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფრაზები და სიტყვები

  • გამარჯობა - Salaam; dorud
  • კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Khosh aamadid
  • როგორ ბრძანდებით -hale shoma chetore
  • გმადლობთ - Tashakkor; Motehshakeram
  • سپاس [sepa's] — მადლობა;
  • خواهش ميكنم — არაფრის;
  • კი / არა - Ba'leh; Balli / Nah; Ne
  • გეთაყვა - Khahesh mikonam; Balii
  • ნახვამდის - Khoda hafez ; bedrud

რიცხვები

  • 1 - yek, 2 - do:, 3 - se, 4 - chahar: r, 5 - panj, 6 - shash, 7 - haft, 8 - hasht, 9 - no, 10 - dah

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]