ჩინგიზ-ყაენი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Under construction icon-red.svg ამ სტატიას ამჟამად აქტიურად არედაქტირებს Jaba1977.

გთხოვთ, ნუ შეიტანთ მასში ცვლილებებს, სანამ ეს განცხადება არ გაქრება. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, მოხდეს რედაქტირების კონფლიქტი.
ამ შეტყობინების განთავსების თარიღია 2015 წლის 28 მაისი და იგი მხოლოდ ერთი კვირა შეიძლება დარჩეს სტატიაში.


მომხმარებლის სახელის და თარიღის ავტომატურად მისათითებლად, გამოიყენეთ თარგი {{subst:L}}

ჩინგიზ-ყაენი
Чингис Хаан
YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg
მონღოლთა იმპერიის 1-ლი ყაენი
მმართ. დასაწყისი: 1206
მმართ. დასასრული: 18 აგვისტო, 1227
წინამორბედი:
მემკვიდრე: უგედეი-ყაენი
პირადი ცხოვრება
დაბ. თარიღი: სავარ. 1155 ან 1162
დაბ. ადგილი: დელიუნ-ბოლდოკის ხეობა, მდ. ონონის სათავესთან
გარდ. თარიღი: 18 აგვისტო, 1227
მეუღლე: ბორტე, ხულანი,
ესუგენი, ესუი
შვილები: ბიჭები: ჯუჩი, ჩაღათა-ხანი, უგედეი, ტოლუი, ქიულ-ხანი, ხარაჩარი, ჩახური, ხარხადი.
გოგოები: ხოჯინ-ბეგი, ცეცეიხენი, ალანგაა, თემულენი, ალდუნი.
სრული სახელი:
Cinggis qagan.svg
ჩინგიზ ყაენი
მონღ. Чингис хаан
ძვ.მონღ. (მარჯვნივ)
დინასტია: ბორჯიგინები
მამა: იესუგეი
დედა: ოელუნი

ჩინგიზ-ყაენი, ჩინგის ყაენი, ჩინგისხანი (მონღ. Чингис Хаан [ʧiŋgɪs χaːŋ]), დაბადების სახელი თემუჩინი (დ. 1162? — გ. 18 აგვისტო, 1227) — მონღოლი პოლიტიკური და სამხედრო ლიდერი (ყაენი). მან მოახერხა დაქუცმაცებული მონღოლი ტომების გაერთიანება მსოფლიოს დასაპყრობად.

ჩინგისხანი (დაბადების სახელი თემუჩინი) წარმატებული სამხედრო სტრატეგი იყო. მის მიერ შექმნილი მონღოლთა იმპერია, მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი იყო, რომელიც კაცობრიობის ისტორიაში შექმნილა. მართალია, მის იმპერიას დიდი ხანი არ უარსებია (Екэ Монгол Улус, 1206-1368), მაგრამ ცხადია, ეს იმპერია თითქმის ნახევარ მსოფლიოს მოიცავდა, მისი ლიდერი კი ერთ-ერთი საუკეთესო სამხედრო სტრატეგოსი იყო. ამაზე მეტყველებს მისი სამხედრო წარმატებები. ჩინგიზ-ყაენს უდიდესი წვლილი მიუძღვის მონღოლთა იმპერიის შექმნაში. იგი 1227 წლის 18 აგვისტოს გარდაიცვალა. მის გარდაცვალებას მალევე მოჰყვა მისი იმპერიის დაშლა (მონღოლთა იმპერიამ არსებობა შეწყვიტა 1368 წელს).

წარმომავლობა[რედაქტირება]

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

ადრეული ასაკი[რედაქტირება]

ბრძოლა ჰეგემონიისათვის სტეპში[რედაქტირება]

დიდი ხანის რეფორმები[რედაქტირება]

ჩინგიზ-ყაენის გარდაცვალება[რედაქტირება]

ჩინგიზ-ყაენის საფლავი[რედაქტირება]

ჩინგიზ-ყაენის გენეალოგიური ხე[რედაქტირება]

ოელუნი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ესუგეი
 
სოჩიხელი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ბორტე
 
თემუჩინი
(ჩინგიზ-ყაენი)
 
ხასარი
 
ხაჩიუნი
 
ტემუგე
 
ბელგუტეი
 
ბექთერი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ჯუჩი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ჩაღათა-ხანი
 
დორეგენე
 
უგედეი
 
 
სორღაღტანი
 
ტოლუი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ბათო-ყაენი
 
ბორაქჩინ-ხათუნი
 
ბერქა
 
ჩაღათაიდები
 
გუიუქი
 
ოგულ-გაიმიში
 
ხაშინი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
სარტაკი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ქაიდუ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ულაგჩი
 
თეოდორა[1]
 
გლებ ვასილკოვიჩი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
მუნქე
 
ყუბილაი
 
ჰულაგუ
 
დოკუზ-ხათუნი
 
არიგ-ბუგა
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
იუანის დინასტია
 
ჰულაგუიდები

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  1. [www.electroauthor.com/marcotte_genealogy/Khan.htm Michael Marcotte: Marcotte Genealogy - Khan genealogy chart]