ნაოჭა სოკო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ნაოჭა სოკო
Frühjahrslorchel.JPG
მეცნიერული კლასიფიკაცია
სამეფო:  სოკოები
განყოფილება:  ჩანთიანი სოკოები
კლასი:  პეზიზომიცეტები
რიგი:  პეზიზასნაირნი
ოჯახი:  დისცინასებრნი
გვარი:  ნაოჭა სოკო
სახეობა:  ნაოჭა სოკო
ლათინური სახელი
Gyromitra esculenta (Pers. : Fr.) Fr.

ნაოჭა სოკო (ლათ. Gyromitra esculenta) — ნაოჭა სოკოების გვარი დისცინასებრთა ოჯახისა. ძირითადად გავრცელებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

ნაოჭა სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1800 წელს.[1]

სამეცნიერო სინონიმები:

აღწერა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქუდის დიამეტრი 2-10 სმ-მდე აღწევს, მუქი ყავისფერი ან წაბლისფერია, ტალღოვანი, ტვინისებურად დანაოჭებული, კიდეები ნაწილობრივ ფეხთანაა შეზრდილი.

ფეხის სიგრძე — 3-9 სმ-მდე, სიგანე — 1,5-4 სმ-დე სისქის, ცილინდრული ან ბოლქვისებრი, სიგრძივ ნაოჭიანი, ფუყე, მოთეთრო მურამოყვითალო, ზოგჯერ მოწითალო ფერის.

რბილობი — ცვილოვანი, მყიფე, ხილის სუნით. ახასიათებს სასიამოვნო გემო.[2]

ერთი წყარო მიიჩნევს მას პირობითად საჭმელ სოკოდ,[3] ხოლო მეორე წყარო — შხამიანად.[4][5] საჭმელად გამოიყენება 20-30 წუთიანი ხარშვის შემდეგ, წყალი კი უნდა გადაიღვაროს, წინააღმდეგ შემთხვევაში იწვევს მოწამვლას. სხვადასხვა ქვეყანაში ბევრი სასიკვდილო შემთხვევაა დაფიქსირებული. საქართველოში საჭმელად არ ხმარობენ.[6]

გავრცელება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

იზრდება ქვიშიან ნიადაგზე, მთებში, გაჩეხილი ტყეების ადგილას, უპირატესად წიწვოვანი ჯიშების ქვეშ; აგრეთვე გვხვდება ვერხვის ძირებში.[7]

ტოქსიკურობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნაოჭა სოკო შეიცავს კანცეროგენულ ტოქსინ გირომიტრინს, რომელიც მოქმედებს ღვიძლსა და ვეგეტატიურ ნერვულ სისტემაზე. მოწამლის სიმპტომებია ღებინება და გულისრევა, მძიმე შემთხვევაში ვითარდება კომა.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, გვ. 38, გამომც. „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, თბ., 2006. ISBN 99940-856-1-1.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Persoon C.H. (1800). Commentarius, Schaefferi fungorum Bavariae indigenorum icones pictas, differentiis specificis etc. illustrans. Эрланген. 
  2. Nilsson S., Persson O. (1977). Fungi of Northern Europe 1: Larger Fungi (Excluding Gill Fungi). Penguin Books, გვ. 34-35. ISBN 0-14-063005-8. 
  3. Строчок обыкновенный на сайте «Справочник грибов России»
  4. Описание строчка обыкновенного в интернет-журнале «Декоративный сад». ციტირების თარიღი: 2015-12-22.
  5. М.В.Вишневский. Строчки съедобные и ядовитые. ციტირების თარიღი: 2015-12-22.
  6. ნახუცრიშვილი, 2006, გვ. 38
  7. Smith H.V., Smith A.H. (1973). How to Know the Non-Gilled Fleshy Fungi. Wm. C. Brown Co. ISBN 0697048667.