ელიას მაგნუს ფრისი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ელიას მაგნუს ფრისი
Elias Magnus Fries.jpg
დაბ. თარიღი 15 აგვისტო, 1794(1794-08-15)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8]
დაბ. ადგილი Femsjö, Jönköping Municipality[9] [3]
გარდ. თარიღი 8 თებერვალი, 1878(1878-02-08)[1] [2] [10] [4] [5] [6] [7] [8] (83 წლის)
გარდ. ადგილი უფსალა[9] [10]
დასაფლავებულია უფსალის ძველი სასაფლაო[11] [12]
მოქალაქეობა Flag of Sweden.svg შვედეთი
საქმიანობა ბოტანიკა, მიკოლოგია, წყალმცენარეები, თესლოვანი მცენარეები და გვიმრანაირნი
მუშაობის ადგილი უფსალის უნივერსიტეტი[9] , ლუნდის უნივერსიტეტი, უფსალის უნივერსიტეტი და უფსალის ბოტანიკური ბაღი
ალმა-მატერი ლუნდის უნივერსიტეტი[13] და კატედრალსკოლან
განთქმული მოსწავლეები ნილს კონრად კინდბერგი და კარლ იოჰან იოჰანსონი
სამეცნიერო ხარისხი დოქტორის ხარისხი
მამა თეოდორ ფრისი[14]
შვილ(ებ)ი თეოდორ მაგნუს ფრისი, რობერტ ფრისი, ელიას პეტრუს ფრისი და სანა კრისტინა ფრისი[15]
ჯილდოები ედინბურგის სამეფო საზოგადოების საპატიო წევრი, ლინეს საზოგადოების წევრი, ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი, სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი[16] და ლუნდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი

ელიას მაგნუს ფრისი (შვედ. Elias Magnus Fries; დ. 15 აგვისტო, 1794 — გ. 8 თებერვალი, 1878) — შვედი ბოტანიკოსი და მიკოლოგი. შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის, ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიისა და ედინბურგის სამეფო საზოგადოების საპატიო წევრი. ხშირად „მიკოლოგიის მამად“ მოიხსენიებენ.

მისი სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა Fr.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დაიაბადა 1794 წლის 15 აგვისტოს მღვდლის ოჯახში.[17] განათლება მიიღო ლუნდის უნივერსიტეტში. 1814 წელს მიენიჭა პრივატ-დოცენტის წოდება.

1834 წელს გახდა უფსალის უნივერსიტეტის პრაქტიკული ეკონომიკის პროფესორი, 1851 წელს იმავე უნივერსიტეტის ბოტანიკის პროფესორი, ამავე დროს დაინიშნა მუზეუმისა და ბოტანიკური ბაღის დირექტორად. 1853 წელს უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობდა დაიაკავა.[18] 1847 წელს აირჩეულ იქნა შვედეთის აკადემიკოსად,[19] 1849 წელს ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრად,[20] 1850 წელს კი — პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელ წევრ-კორესპონდენტად.[21].

1859 წლიდან გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა უფსალაში.[19] იგი აგრეთვე ცნობილი იყო როგორც კარგი ორატორი და ლათინური ენის სამაგალითო მცოდნე.

ფრისი მოღვაწეობდა ბოტანიკის ყველა დარგში; მისი ნაშრომი „Systema orbis vege tabilis“ (1825) იმ პერიოდის კლასიკური ნამუშევარია.

იგი განსაკუთრებით ცნობილია მიკოლოგიაში შეტანილი წვლილისთვის. (სოკოების სისტემატიკის ერთ-ერთი დამაარსებელია). გამოცემული აქვს რიგი ნაშრომები: „Observationes mycologicae“ (1815—1818, მეორე გამოცემა 1828 წ.), „Systema Mycologicum“ (1821—1830), „Elenchus fungorum“ (1828) „Novae Symbolae Mycologicae“ (1851) და „Icones selectae Hymenomycetum nondum delineatorum“ (1867—1875)

სკანდინავიის ფლორას მიუძღვნა შემდეგი ნაშრომები:„Flora hallandica“ (1817); „Novitiae florae Suecciae“ (1828); „Flora Scanica“ (1836); „Summum vegetabilium Scandinaviae“ (1846—1848) და „Herbarium normale“ (1896).

მისი მრავალი მონოგრაფიიდან აღსანიშნავია „Symbolae ad historiam Hieraciarum“ (1848) „Monographia Hymenomycetarum Suecciae“ (1857—1863) და „Sveriges öltiga ochgiftiga Svanipar“ (1860).

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Eriksson G. Elias M Fries — 1917. — გვ. 522.
  2. 2.0 2.1 Nationalencyklopedin — 1999.
  3. 3.0 3.1 Femsjö kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/LLA/13082/C I/2 (1755-1811), bildid: C0021370_00113, sida 208
  4. 4.0 4.1 Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480
  5. 5.0 5.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  6. 6.0 6.1 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija — 2009.
  7. 7.0 7.1 Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedijaLZMK, 1999. — 9272 გვრ. — ISBN 978-953-6036-31-8
  8. 8.0 8.1 Base biographique
  9. 9.0 9.1 9.2 Eriksson G. Elias M Fries — გვ. 522.
  10. 10.0 10.1 Uppsala domkyrkoförsamlings kyrkoarkiv, Död- och begravningsböcker, SE/ULA/11632/F/7 (1874-1879), bildid: 80002756_00145
  11. Fries, Elias MagnusSvenskagravar.se.
  12. Elias Fries 1794–1878. Botaniker, mykologChurch of Sweden.
  13. Elias M Fries // Svenskt biografiskt lexikon, Dictionnaire biographique suédois, Dictionary of Swedish National Biography, Ruotsin kansallisbiografia — 1917.
  14. Femsjö kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/LLA/13082/C I/2 (1755-1811), bildid: C0021370_00113, sida 208
  15. August T Almén — 1917.
  16. List of Royal Society Fellows 1660-2007ლონდონის სამეფო საზოგადოება. — გვ. 130.
  17.  Chisholm, Hugh, ed. (1911). „Fries, Elias Magnus“ . Encyclopædia Britannica. 11 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 229. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |coauthors= (დახმარება)
  18. Wikisource-logo.svg რაინსი, ჯორჯ ედვინი, ed. (1920). „Fries, Elias Magnus“ . ენციკლოპედია ამერიკანა. დამოწმებას აქვს ცარიელი უცნობი პარამეტრ(ებ)ი: |HIDE_PARAMETER15=, |HIDE_PARAMETER13=, |HIDE_PARAMETER2=, |HIDE_PARAMETER21=, |HIDE_PARAMETER8=, |HIDE_PARAMETER17=, |HIDE_PARAMETER20=, |HIDE_PARAMETER5=, |HIDE_PARAMETER7=, |HIDE_PARAMETER4=, |HIDE_PARAMETER22=, |HIDE_PARAMETER16=, |HIDE_PARAMETER19=, |HIDE_PARAMETER18=, |HIDE_PARAMETER6=, |HIDE_PARAMETER9=, |HIDE_PARAMETER10=, |HIDE_PARAMETER11=, |HIDE_PARAMETER1=, |HIDE_PARAMETER23=, |HIDE_PARAMETER14=, |HIDE_PARAMETER3=, და |HIDE_PARAMETER12= (დახმარება)
  19. 19.0 19.1 Фриз, Элиас // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907
  20. Book of Members, 1780–2010: Chapter F. American Academy of Arts and Sciences. ციტირების თარიღი: 15 September 2016.
  21. სტატია დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიიდან