კრისტიან დოპლერი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
კრისტიან დოპლერი
Doppler Christian Andreas portrait.jpg
დაბ. თარიღი 29 ნოემბერი 1803(1803-11-29)[1] [2] [3] [4]
დაბ. ადგილი ზალცბურგი[5]
გარდ. თარიღი 17 მარტი 1853(1853-03-17)[1] [2] [3] [4] (49 წლის)
გარდ. ადგილი ვენეცია[5]
დასაფლავებულია სან-მიკელეს სასაფლაო
მოქალაქეობა Flag of Austria.svg ავსტრია
სამეცნიერო სფერო ფიზიკა
მუშაობის ადგილი ვენის უნივერსიტეტი, კარლის უნივერსიტეტი, ვენის ტექნიკური უნივერსიტეტი და პრაღის ჩეხეთის ტექნიკური უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი ვენის ტექნიკური უნივერსიტეტი, პრაღის ჩეხეთის ტექნიკური უნივერსიტეტი და ვენის უნივერსიტეტი
საიტი christian-doppler.net

კრისტიან ანდრეას დოპლერი (გერმ. Christian Andreas Doppler; დ. 29 ნოემბერი, 1803 — გ. 17 მარტი, 1853) — ავსტრიელი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი.

კრისტიან დოპლერი დაიბადა 1803 წლის 29 ნოემბერს ქალაქ ზალცბურგში. 1825 წელს დაამთავრა ვენის ტექნიკური უნივერსიტეტი, 1835-1847 წლიებში მოღვაწეობდა ჩეხურ ტექნიკურ უნივერსიტეტში, 1847 წლიდან ჰემნიცის მთის და ტყის შესწავლის აკადემიის პროფესორი, 1848 წლიდან ვენის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, 1850 წლიდან ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი და მსოფლიოში პირველი ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი, რომელიც მისი ინიციატივით შეიქმნა ვენის უნივერსიტეტში.

კრისტიან დოპლერის სამეცნიერო ინტერესი მოიცავდა ფიზიკის ისეთ დარგებს როგორიცაა: ოპტიკა და აკუსტიკა. ძირითადი შრომები მიეძღვნა სინათლის აბერაციას, მიკროსკოპის თეორიასა და ოპტიკურ მანძილმზომს, ფერების თეორიასა და სხვა. 1842 წელს მან თეორიულად დაამტკიცა დამოკიდებულება რხევების სიხშირის და ტალღების წყაროს მოძრაობის მიმართულებებს შორის. შემდგომ მის სასახელოდ ამ მოვლენას დოპლერის ეფექტი ეწოდა.

1848 წელს დოპლერის ეფექტი ფრანგი ფიზიკოსის არმან ფიზოს მიერ იყო დაზუსტებული, ხოლო 1900 წელს ექსპერიმენტულად იყო შემოწმებული არისტარქე ბელოპოლსკის მიეს ლაბორატორიულ დანადგარზე. დოპლერის პრინციპმა მრავალრიცხოვანი გამოყენება ჰპოვა ასტრონომიაში, ვარსკვლავთა მოძრაობის და მათი ღერძის გარშემო ბრუნვის სისწრაფის გამოთვლისას, მზის ფოტოსფეროს ტურბულენტური ნაკადების და სხვა, ხოლო შემდგომ სხვა ფიზიკის და ტექნიკის (რადარები) დარგებში.

კრისტიან დოპლერი გარდაიცვალა 1853 წლის 17 მარტს ვენეციაში.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]