ანატოლი ალექსანდროვი (ფიზიკოსი)

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ანატოლი ალექსანდროვი
2003. Марка России 0818 hi.jpg
დაბ. თარიღი 31 იანვარი (13 თებერვალი) 1903[1]
დაბ. ადგილი ტარაშჩა
გარდ. თარიღი 3 თებერვალი 1994(1994-02-03) (91 წლის)
გარდ. ადგილი მოსკოვი
დასაფლავებულია მინსკის სასაფლაო
მოქალაქეობა Flag of Russia.svg რუსეთის იმპერია
Flag of the Soviet Union.svg სსრკ
Flag of Russia.svg რუსეთი
სამეცნიერო სფერო ფიზიკა
მუშაობის ადგილი იოფეს ფიზიკურ-ტექნიკური ინსტიტუტი, ბოგომოლეცის ეროვნული სამედიცინო უნივერსიტეტი და ფიზიკური პრობლემების ინსტიტუტი
ალმა-მატერი კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის უნივერსიტეტი და სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი
სამეცნიერო ხარისხი ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი
ჯილდოები სტალინური პრემია, სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია, ლენინის ორდენი, მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“, სოციალისტური შრომის გმირი, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი, სამამულო ომის 1-ლი ხარისხის ორდენი, შრომის წითელი დროშის ორდენი, Medal "For Distinction in Guarding the State Border of the USSR", მედალი „ლენინგრადის დაცვისათვის“, Medal "For the Defence of Sevastopol", მედალი „სტალინგრადის დაცვისათვის“, შრომის ვეტერანის მედალი, კურჩატოვის მედალი, მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის დიდი ოქროს მედალი, მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გმირული შრომისათვის“, ლენინური პრემია, ნამგალი და ურო, სოციალისტური შრომის გმირი, ნამგალი და ურო, სოციალისტური შრომის გმირი, ნამგალი და ურო, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, ლენინის ორდენი, სტალინური პრემია, სტალინური პრემია და სტალინური პრემია

ანატოლი ალექსანდროვი (რუს. Анато́лий Петро́вич Алекса́ндров; დ. 13 თებერვალი, 1903, ტარაშჩი — გ. 3 თებერვალი, 1994, მოსკოვი) — რუსი ფიზიკოსი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ანატოლი პეტრეს ძე ალექსანდროვი დაიბადა 1903 წლის 13 თებერვალს უკრაინის ქალაქ ტარაშჩიში. 1930 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი, ხოლო შემდგომ მუშაობა დაიწყო სსრკ ფიზიკურ პრობლემათა ინსტიტუტში. 1946-1955 წლებში მუშაობდა სსრკ პრობლემათა ინსტიტუტში.

მოღვაწეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ალექსანდროვის პირველი მეცნიერული ნაშრომი 1929 წელს, ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში შეასრულა. ეს ნაშრომი ეხებოდა დაელექტროების ფიზიკის სფეროს შესახებ. ამის შემდგომ მან მუშაობა გააგრძელა ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტში და შრომების კომპლექსი შეასრულა დიელექტრიკების ელექტრული სიმტკიცის საკითხებზე. აქ აღმოაჩინა დიელექტრიკში „სუსტი“ ადგილების როლი. მიღებული მასალები შემდეგში მის მიერ იქნა გამოყენებული მასალათა მყიფე მსხვრევის პრობლემის ანალიზისა და მყარი სხეულების სიმტკიცის სტატისტიკური თეორიის დამუშავებისას.

1936 წელს ალექსანდროვის ხელმძღვანელობისთ დამუშავებულ იქნა მაგნიტური ნაღმებისაგან გემების დაცვის მეთოდის მეცნიერული საფუძვლები. დიდი სამამულო ომის დროს ეს მეთოდი წარმატებით გამოიყენეს.

1943 წელს იგი აირჩიეს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად.

30 წლის განმავლობაში ალექსანდროვი მუშაობდა ბირთვული რეაქტორების მშენებლობაზე. მისი მეცნიერული ხელმძღვანელობით მიღწეულმა შედეგებმა საბჭოთა კავშირს საშუალება მისცა ლიდერული პოზოცია დაეკავებინა ატომური მეცნიერების, ტექნიკისა და მრეწველობის მრავალ დარგში. მისი მონაწილეობით შეიქმნა მსოფლიოში ყველაზე მძლავრი ატომური ელექტროსადგური, ხოლო შემდგომში სერიული წყალბადის რეაქტორები (მათი სიმძლავრე 440 ათას კილოვატს უდრიდა). ეს რეაქტორები დააყენეს ნოვოსიბირსკისა და კოლსკის ატომურ ელექტროსადგურებზე, გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკაში, ფინეთში და სხვა. მანვე განახორციელა ორიგინალური რეაქტორის სამეცნიერო პროგრამა, რომლის ცირკონიუმის მილებში სითბოგამტარად მდუღარე წყალი მოძრაობდა და ელექტროსადგურის ტურბინაზე ორთქლი უშუალოდ პირდაპირ მიიმართებოდნენ.

ალექსანდროვმა ძალზე დიდი წვლილი შეიტანა საკვლევი რეაქტორების ИРТ შექმნაში. მისივე ხელმძღვანელობითაა შექმნილი მასალათმცოდნეობის საუკეთესო რეაქტორები: МР, MИR და CM. დიდი შრომა გასწია ალექსანდროვმა მოკავშირე რესპუბლიკების ბირთვული ცენტრების განვითარებაში. მისივე უშიალო მონაწილეობით დაგეგმარებულ და აგებულ იქნა ენერგეტიკული დანადგარები გემებზე. გემი სახელად „ლენინი“ (მსოფლიოში პირველი ატომური ყინულმჭრელი გემი) და არქტიკა“ წარმატებით დასცურავდნენ ჩრდილოეთის საზღვაო გზებზე.

1953 წელს ალექსანდროვი არჩეულ იქნა სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად, ხოლო ამ აკადემიის პრეზიდიუმის წევრად იგი 1960 წელს აირჩიეს.

ანატოლი ალექსანდროვი იყო სკკპ წევრი, სკკპ ცენტრალური სოციალისტური შრომის გმირი, სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და შვედეთის სამეფო საინჟინრო აკადემიის წევრი. იგი კარგად უთავსებდა სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას დიდ სამეცნიერო-ორგანიზაციულ, საზოგადოებრივ და სახელმწიფოებრივ მუშაობას. ალექსანდროვი დიდ ინტერესს იჩენდა ყოველი ახალი აღმოჩენის მიმართ და სწორედ ამ თვისებით იგი შესანიშნავ მაგალითს აძლევდა ახალგაზრდა მკვლევარებს, რომლებსაც მუდამ დაუზარელად ეხმარებოდა.

იგი გარდაიცვალა 1994 წლის 4 თებერვალს, მოსკოვში.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • პარკაძე ვ., ფიზიკოსების შესახებ, ტ. IV, გვ., 257-260, თბ., 1980.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]