სიმინდი

სიმინდი (Zea mays), ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. მარცვლის შინაგანი აგებულებისა და მორფოლოგიის მიხედვით სიმინდი იყოფა 9 ჯგუფად: ბუშტარა სიმინდი (Zea mays everta), რბილი სიმინდი (Zea mays amylacea), კბილა სიმინდი (Zea mays indentata), ნახევარკბილა სიმინდი (Zea mays scmidentata), კაჟა სიმინდი (Zea mays imdurata), ტკბილი სიმინდი (Zea mays saccharata), რბილ-ტკბილი სიმინდი (Zea mays amyleosacharata), ცვილა სიმინდი (Zea mays ceratina), კილიანი სიმინდი (Zea mays tunicata).

სიმინდის სამშობლო სამხრეთ ამერიკაა. საქართველოში XVII საუკუნეში შემოიტანეს. სიმიდის მარცვალი შეიცავს წყალს, ცილოვან ნივთიერებებს, სახამებელს, ცხიმს, ნაცარს, ცხიმზეთს, მწარეებს, ეთერზეთს, ქლოროფილს; K, B₁, B₂, B₆, D და E ვიტამინებს, ასკორბინის მჟავას. ფოჩისა და ღეროს პრეპარატები გამოიყენება, როგორც შარდმდენი, ნაღველმდენი საშუალება.

სიმინდის ღერო იზრდება 1-3 მეტრამდე (სამხრეთის ფორმების სიმაღლე 6 მ და მეტს აღწევს). ღეროს წვერზე წარმოიშობა მტვრიანიანი თავთუნებისგან შემდგარი საგველა, ხოლო მის ქვევით ბუტკოიანი ყვავილებისგან შემდგარი რთული ყვავილედები — ტაროები. ბუტკოს სვეტი ძალიან გრძელია და ორნაკვეთიანი დინგით მთავრდება. ყვავილის კილები ძალიან პატარებია, ლოდიკულები არ არის.

სიმინდისგან მიიღება ფქვილი, ბურღული, მწვანე საკვები, სილოსი, ხოლო ჩანასახისაგან საჭმელი ზეთი.

ლიტერატურა

• თედორაძე ს., ქსე, ტ. 9, გვ. 351, თბ., 1985