აფშერონული ცხვარი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

აფშერონული ცხვარი

ვერძი
ნერბი
კრავი (6 თვის)

აფშერონული ცხვარი (აზერ. Abşeron qoyunu) — აზერბაიჯანული ცხვრის ჯიში.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2007 წლის 29 ივნისს,[1][2] აზერბაიჯანში მშობლიური ჯიშის სელექციის გზით, გამოიყვანეს ცხვრის ახალი ჯიში, რომელიც თავისი წინაფრების საუკეთესო თვისებებს შეიცავს.ამ სამუშაოებში, მრავალი წლის განმავლობაში, ჩართული იყო აფშერონის ექსპერიმენტული მეცხოველეობის სადგურის მეცნიერ-თანამშრომელი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა კანდიდატი, სელექციონერი ნაჯაფ ნაჯაფოვი.

აზერბაიჯანი — ქვეყანა, რომელიც უძველესი დროიდან იყო ცნობილი თავისი მშობლიური ცხოველების სახეობით. მოსახლეობამ, აქედან ბევრი ცხოველის მოშიანურება მოახერხა, მათი საჭიროებებისთვის. საბაზრო ეკონომიკის პირობები, გვკარნახობს ჩვენ ჯიშების გაუმჯობესებისკენ. აუცილებელია გამოვიყვანოთ ის ჯიშები, რომლებიც უფრო მდგრადია სხვადასხვა რეგიონების კლიმატურ პირობებთან და შეუძლია გაუმკლავდეს დაავადებებს. ზოგჯერ, თუ ისინი ნაკლებ მოგებას გვაძლევს, მაგრამ ბიოლოგიური და სხვა პარამეტრებით, საუკეთესოდ შეეფერებინ მეცხოველეობისთვის. ეს მოგვცემდა დიდ მოგებას, როგორც კერძო პირისთვის, ისე მთელი სახელმწიფოსთვის. ქვეყნის ბევრ რეგიონში, ისტორიულად ჩამოყალიბდა ისეთი ჯიშები, რომელიც საუკეთესოდ შეეფერება ამ ტერიტორიისთვის. მოგეხსენებათ, აზერბაიჯანის ტერიტორია დაყოფილია რამდენიმე კლიმატურ ზონად: ლენქორანის დაბლობი ნოტიო სუბტროპიკული ჰავით, მტკვარ-არაქსის დაბლობი მშრალი სუბტროპიკული ჰავით, მცირე კავკასიონის ქვედა ზონა ზომიერად თბილი და მშრალი კლიმატით, ნახიჩევანის ზონა მკვეთრად კონტინენტური ჰავით, ასევე არსებობს ცივი მთის ზონა. ასეთ მკაცრ კლიმატურ პირობებში, აზერბაიჯანელი ხალხი უძველესი დროიდან ჩართული იყო ადგილობრივი პირუტყვის ჯიშების მოძიებაში, რომლებიც ადაპტირებული იქნებოდნენ ამ ტერიტორიის ბუნების ყველა მოთხოვნაზე.

მრავალწლიანი სელექციური და კვლევითი სამუშაოს შედეგად, აფშერონის საცდელმა სადგურმა, მოიძია ცხვრის ახალი ჯიში სახელად აფშერონის ცხვარი, რომელიც ხასიათდება ნახევრადუხეში მატყლიანობით. მასზე ჩაატარეს გამოცდები და იგი გაუძლო სასტიკ კონკურენციას, მისი სხვა თანამეჯიშეებთან. მუშაობა დაიწყო ჯერ 1971 წელს, როდესაც გაქრობის საფრთხის ქვეშ დადგა ერთ-ერთი აზერბაიჯანული მშობლიური სახეობის ცხვარი „გალა გოინუ“, რომლის გადარჩენას მთელი ძალებით ცდილობდნენ, ამისთვის მეცნიერებმა დაიწყეს ამ პოპულაციის აღდგენისთვის მუშაობა. 1980-1995 წლებში, დაიწყეს „გალა გოინლუს“ საფუძველზე, ახალი ჯიშის — აფშერონის ძიებას.

გავრცელება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

განხილული და დამტკიცებული იქნა, ახალი ჯიშის გამოყვანის გეგმები. მუშაობაზე დაიწყეს „გიუზდექის“ და „გობუს“ კოლმეურნეობა. გამოიყვანეს ახალი ჯიში და 21 000-ზე მეტი ცხვარი გაიყიდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში: ყუბაში, ხაზმახში, სალიანში, შირვანში, ზაქათალაში. შეიძლება ვთქვათ, რომ ახალმა ჯიშმა გაამართლა და გაძლო ყველა ბუნებრივი პირობა.

ჯიშის მოკლე დახასიათება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ჯიშის სახეობა — ხორცისთვის, სამატყლო, სარძეო
  • მატყლის ტიპი — ნახევრადუხეში
  • მატყლის ფერი — ღია ნაცრისფერი, მოთეთრო
  • მატყლის სიგრძე — 16-25 სმ.
  • წონა — ვერძი 60-70 კგ, ნერბი 45-50 კგ.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Small ruminant breeds of Azerbaijan. M.V.Abdullaev, N.A.Nadjafov, N.B.Ismayilov, B.M.Odjahkuliev and M.G.Balakishiev. Characterization of small ruminant breeds in central Asia and the Caucasus. /ed by Iniguez, Luis. Mueller, Joaquin International Center for Agricultural Research in the Dry Areas. 2008. P. 335-373.
  • Наджафов Н.А. Перспективы восстановления, размножения и совершенствования продуктивных качеств овец «Гала Гойуну» в условиях Апшерона.//Тезисы докладов республиканского совещания продуктивности с/х. Азербайджана. Баку, 1980.
  • Наджафов Н.А. Временная инструкция по бонитировке жирно-хвостных овец «Гала Гойуну» дополнено и утверждено плем совета МСХ, 3 июля 1977.//Утверждено по приказу МСХ Азерб.ССР от 23 февраля 1978 г.
  • Наджафов Н.А. Перспективы дальнейшего восстановления, размножения и со-вер¬шенствования продуктивных качеств овец «Гала Гойуну» на Апшероне»//Доклад на-уч¬ной конференции по теме «Проблема сохранения использования Аборегенных (местных) по¬род и популяции животных образовательных процессе Закафказское отделение ВАСХНИЛ гор. Кировабад, 18-19 ноябрь 1976.
  • Наджафов Н.А. Овцы Гала-Апшеронская//Тезис научных сборников ВНИОК. Ставрополь, 1991, с. 152-154.
  • Nəcəfov N.A. Perspektivli Abşeron qoyun cinsi yaradılmışdır. //”Azərbaycan elmi” beynəlxalq elmi nəzəri jurnal. №6-7, Bakı, 2005, səh. 10-23.
  • Создано новый пород овец.// газета «Зеркало», 26 октября 2002 г.
  • «Золотой ключик» генефонда. // Газета «Зеркало», 3 декабря 2004 г.
  • Если долго мучиться. // Газета «Зеркало», 4 августа 2007 г.
  • AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI, KƏND TƏSƏRRÜFATI NAZİRLİYİ, RİEB “AZƏRDAMAZLIQBİRLİYİ”, Az. ETHİ-nin Abşeron heyvandarlıq təcrübə Stansiyası. QALA - ABŞERON CİNSLİ QOYUNLARIN BONİTİRƏSİNƏ ZOOTEXNİKİ TƏLƏBATA DAİR TƏLİMAT, BAKI - 1994
  • Small ruminant breeds of Azerbaijan. M.V.Abdullaev, N.A.Nadjafov, N.B.Ismayilov, B.M.Odjahkuliev and M.G.Balakishiev. Characterization of small ruminant breeds in central Asia and the Caucasus. /ed by Iniguez, Luis. Mueller, Joaquin International Center for Agricultural Research in the Dry Areas. 2008. P. 335-373.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]