ყურა სოკო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ყურა სოკო
Auricularia auricula-judae 64485.JPG
მეცნიერული კლასიფიკაცია
სამეფო:  სოკოები
განყოფილება:  ბაზიდიუმიანი სოკოები
კლასი:  აგარიკომიცეტები
რიგი:  აურიკულარიასნაირნი
ოჯახი:  აურიკულარიასებრნი
გვარი:  აურიკულარია
სახეობა:  ყურა სოკო
ლათინური სახელი
Auricularia auricula-judae (Bull.) J. Schröt., 1888)

ყურა სოკო (ლათ. Auricularia auricula-judae; აგრეთვე ცნობილია როგორც იუდას ყური) — საჭმელი სოკო აურიკულარიასებრთა ოჯახისა.

სოკოს ლათინური და ასევე ბევრ ევროპულ ენაში არსებული ხალხური სახელწოდება მომდინარეობს ბიბლიური ლეგენდიდან იუდა ისკარიოტელზე, რომელმაც თავი ჩამოიხრჩო ანწლის ხეზე.[1][2]

პირველად აღწერა პიერ ბიულიარმა (1789) როგორც Tremella auricula-judae.[3] მიმდინარე ბინომინალური სახელწოდება Auricularia auricula-judae მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა იოზეფ შრეტერმა 1888 წელს.[3]

აღწერა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნაყოფსხეული მჯდომარეა სუბსტრატზე. დიამეტრი — 12 სმ-მდე. ფორმით ადამიანის ყურს წააგავს, ნაოჭიანი, ელასტიური და ლაბისებრია. გარეთა შეფერილობა — მოყვითალო-ყავისფერი, მოიისფრო-ნაცრისფერი ან მოწითალო მურა. ზედაპირი წვრილხავერდოვანია. შიგნიდან ნაცრისფერ-იისფერიდან ნაწრისფერ-მოწითალომდე, ტიტველი.

რბილობი — ცვილისებრი, გამჭვირვალე, გახმობისას პერგამენტისებრი.[4]

სპორები — 11-15(23)×5-7(8) მკმ. ცილინდრული, მოხრილი.

გავრცელება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ზომიერი სარტყლის შედარებით თბილ ნაწილში.

იზრდება ცოცხალ და გამხმარ ფოთლოვან ხეებზე (პარაზიტი ან საპროტროფი), განსაკუთრებით ანწლზე და მურყანზე, მთელი წლის განმავლობაში.

საკვები ღირებულება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ყურა სოკო მეტად დაფასებულია შორეულ აღმოსავლეთში, განსაკუთრებით ჩინეთში. იგი ჩინური წვნიანი კერძის „შავი სოკოს“ ერთ-ერთი აუცილებელი ინგრედიენტია, აგრეთვე გამოიყენება ჩინურ მედიცინაში. ყურა სოკოს იყენებენ სალათებშიც. საქართველოში საჭმელად არ ხმარობენ.[5]

სინონიმები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სამეცნიერო სინონიმები
ქართული სინონიმები
  • იუდას ყური
  • კაცისყურა
  • გარდამრიდა
  • ყურჭატა[4]

გალერეა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ნახუცრიშვილი ივ., საქართველოს სოკოები / რედ. და თანაავტ. არჩ. ღიბრაძე, თბ.: „ბუნება პრინტი“ და საქართველოს ბუნების შენარჩუნების ცენტრი, 2006. — გვ. 42, ISBN 99940-856-1-1.
  • (2001) Mushroom. Kyle Cathie. ISBN 978-1-85626-739-7. 
  • Грибы: Справочник / Пер. с итал. Ф. Двин. — М.: «Астрель», «АСТ», 2001. — С. 256. — 304 с. — ISBN 5-17-009961-4.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Harding, Patrick. Mushroom Miscellany. — HarperCollins, 2008. — С. 118. — ISBN 978-0-00-728464-1.
  2. Иванов А.Н., Каргин А.С., Государственный республиканский центр русского фольклора. Сохранение и возрождение фольклорных традиций. — Гос. республиканский центр русского фольклора, 2003. — С. 24.
  3. 3.0 3.1 Auricularia auricula-judae (Bull.) J. Schröt. 1888. MycoBank. International Mycological Association. ციტირების თარიღი: 20 სექტემბერი, 2010.
  4. 4.0 4.1 Auricularia auricula-judae (Bull.) J. Schröt.. საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია. ციტირების თარიღი: 26 ოქტომბერი, 2020.
  5. ნახუცრიშვილი, 2006, გვ. 42
  6. Аурикулярия уховидная на сайте Mycobank