უილიამ გილბერტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
უილიამ გილბერტი
William Gilbert.jpg
დაბ. თარიღი 24 მაისი 1544
დაბ. ადგილი კოლჩესტერი[1]
გარდ. თარიღი 30 ნოემბერი (10 დეკემბერი) 1603[2] [3] (59 წლის)
გარდ. ადგილი ლონდონი
მოქალაქეობა ინგლისის სამეფო
Flag of the United Kingdom.svg გაერთიანებული სამეფო[4]
სამეცნიერო სფერო ფიზიკოსი და ექიმი
ალმა-მატერი სენტ-ჯონის კოლეჯი

უილიამ გილბერტი (ინგლ. William Gilbert /ˈɡɪlbərt/; დ. 24 მაისი, 1540, კოლჩესტერი, ინგლისი — გ. 30 ნოემბერი, 1603) — ინგლისელი ექიმი და ფიზიკოსი.

უილიამ გილბერტი დაიბადა 1540 წლის 24 მაისს ინგლისის ქალაქ კოლჩესტერში. მამამისი ქალაქის ბაბჭოს წევრი და მთავარი მოსამართლე იყო. იგი კოლჩესტერის მოსახლეობაში დიდი პატივისცემით სარგებლობდა.

გილბერტმა სწავლა მშობლიური ქალაქის სკოლაში დაიწყო. 1558 წელს შევიდა კემბრიჯის კოლეჯში, საიდანაც შემდეგ ოქსფორდში გადავიდა. 1560 წელს მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, 1564 წელს ხელოვნების ოსტატის წოდება, 1569 წელს კი – ფიზიკისა და მედიცინის დოქტორის ხარისხი. მისმა თანამედროვეებმა იგი დიდ მეცნიერად აღიარეს. ამაზე მეტყველებს ის ფაქტიც, რომ 1601 წელს გილბერტი დაინიშნა დედოფალ ელვეზა ტიუდორის კარის ექიმად.

უილიამ გილბერტმა დაამტკიცა, რომ ქარვა ხახუნის შემდეგ იზიდავს ბალახის წვრილ ღეროებს. ის იკვლევდა კეთილშობილ ქვებს, გოგირდს და ფისს. მან აჩვენა, რომ მათი დაელექტროებაც შეიძლებოდა ხახუნის შედეგად. ტერმინი ელექტრობა ჰილბერტმა დაამკვიდრა. ნამდვილი მეცნიერული სახე ელექტრული მოვლენების კვლევამ XVIII საუკუნეში მიიღო. მანამდე ელექტრული მოვლენებით მხოლოდ ერთობოდნენ. ელექტრიზაციაზე ცდებს წვეულებებსა და სალონებში უჩვენებდნენ.

ჰილბერტმა 1600 წელს გამოსცა ნაშრომი ,,მაგნიტზე, მაგნიტურ სხეულებზე და დიდ მაგნიტზე - დედამიწაზე”, რომელშიც აღწერა თავისი კვლევები მაგნიტურ და ელექტრულ მოვლენებზე და მოგვცა პირველი თეორია ელექტროობასა და მაგნიტიზმზე. დაადგინა, რომ მაგნიტს ყოველთვის ორი პოლუსი აქვს, სამხრეთი და ჩრდილოეთი და მისი გახერხვით არასოდეს არ მიიღება ერთპოლუსიანი მაგნიტი, არამედ მიიღება ახალი მაგნიტები ორ-ორი პოლუსით. მანვე დაამტკიცა, რომ ერთსახელიანი პოლუსები განიზიდებიან, ხოლო სხვადასხვასახელიანები მიიზიდებიან.

უილიამ გილბერტი გარდაიცვალა 1604 წლის 30 ნოემბერს შავი ჭირისაგან. დაკრძალულია მშობლიურ ქალაქ კოლჩესტერში, წმინდა სამების ეკლესიის გალავანში.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Гильберт Уильям // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  2. SNAC — 2010.
  3. Find a Grave — 1995. — ed. size: 165000000
  4. LIBRIS — 2005.