ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი
ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი: ქიმიური ფორმულა
ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი: მოლეკულის ხედი
ზოგადი
სისტემური სახელწოდება2-მეთილპროპან-2-პეროქსოლი[1]
ტრადიციული სახელწოდებატერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი
ქიმიური ფორმულა
მოლური მასა90.122 /მოლი
ფიზიკური თვისებები
სიმკვრივე0.935 /სმ³
თერმული თვისებები
დნობის ტემპერატურა-3 °C
დუღილის ტემპერატურა37 °C
ქიმიური თვისებები
pKa12.69

ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი (tBuOOH) — ორგანული პეროქსიდი, რომელიც ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა დაჟანგვის პროცესებში, მაგალითად შარპლესის ეპოქსიდაციის დროს[2]. ჩვეულებრივ ინახავენ 69–70%-იან წყალხსნარში.

სინთეზი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სინთეზის სხვადასხვა ხერხებიდან გამოსარჩევია[3]:

უსაფრთხოება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი არის ძლიერ არასტაბილური, ცეცხლსაშიში და მომწამლავი ნივთიერება. მისი კოროზიული თვისებებიდან გამომდინარე იწვევს კანის, ლორწოვანი გარსისა და სასუნთქი გზების დაზიანებას[4].

ტერტ-ბუტილ ჰიდროპეროქსიდი შედის აშშ-ში ტრანსპორტირებისთვის აკრძალულ ნივთიერებათა სიაში. NFPA 704-ის ჯანმრთელობის, ცეცხლსაშიშობისა და არასტაბილურობის ცხრილში მას უკავია ყველგან უმაღლესი, მე-4 ადგილი[5]. თუმცა სხვა წყაროები ამტკიცებენ, რომ ცხრილში ეს ნიშნულები უფრო დაბალია და არის 3-2-2 ან 1-4-4.[6][7]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. IUPAC Complete Draft 2004. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-03-28. ციტირების თარიღი: 2019-08-18.
  2. tert-butyl hydroperoxide at Organic Chemistry Portal
  3. Jose Sanchez; Terry N. Myers. „Peroxides and Peroxide Compounds, Organic Peroxides“. Kirk‑Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co.. .
  4. Sigma Aldrich MSDS
  5. "TERT-BUTYL HYDROPEROXIDE" at CAMEO Chemicals NOAA
  6. tert-BUTYL HYDROPEROXIDE at Chemicalland21
  7. tert-Butyl hydroperoxide at http://environmentalchemistry.com