სიკვდილის ველის ეროვნული პარკი
| სიკვდილის ველის ეროვნული პარკი
Death Valley National Park | |
|---|---|
IUCN კატეგორია II (ეროვნული პარკი) | |
 | |
| მდებარეობა | კალიფორნია და ნევადა, აშშ |
| უახლოესი ქალაქი | პაჰრამპი, ნევადა |
| კოორდინატები | 36°14′31″ ჩ. გ. 116°49′33″ დ. გ. / 36.24194° ჩ. გ. 116.82583° დ. გ. |
| ფართობი | 13,629კმ² |
| დაარსდა | 11 თებერვალი, 1933 (მონუმენტი) 31 ოქტომბერი, 1994 (ეროვნული პარკი) |
| სტუმრობა | 744,440 (2006) |
| მმართველი ორგანო | აშშ-ის ეროვნული პარკების სამსახური |
სიკვდილის ველის ეროვნული პარკი (ინგლ. Death Valley National Park) — ყველაზე მშრალი ეროვნული პარკი შეერთებული შტატებში. მდებარეობს სიერა-ნევადის მთათა სისტემის აღმოსავლეთით, კალიფორნიის შტატში და ასევე მცირე ანკლავი ნევადის შტატში. პარკის ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 13,629კმ² და მოიცავს სალინის ველს, პანამინტის ველის დიდ ნაწილს, თითქმის მთლიანად სიკვდილის ველს და რამდენიმე მთათა სისტემის ტერიტორიას. ის მოიცავს უდაბნოს, მლაშობებს, ქვიშიან დიუნებს, მთებს და კანიონებს, რაც მას ერთ-ერთ ყველაზე მრავალფეროვან ლანდშაფტად აქცევს.
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სიკვდილის ველის პირველი მკვიდრები იყვნენ ტიმბიშა შოშონების ტომი, რომლებიც დაახლოებით 1000 წლის წინ ცხოვრობდნენ ამ რეგიონში. მიუხედავად მკაცრი კლიმატისა, ისინი ადაპტირდნენ და იყენებდნენ მთებში არსებულ წყაროებსა და მცენარეებს.[1]
პირველი ევროპელები, რომლებიც სიკვდილის ველში შევიდნენ, 1849 წლის კალიფორნიის ოქროს ციებ-ცხელების მონაწილეები იყვნენ. ერთ-ერთი ექსპედიცია შეცდომით აღმოჩნდა ამ უკიდურესად ცხელ რეგიონში, სადაც ბევრი მათგანი დაიღუპა. გადარჩენილებმა ადგილი „სიკვდილის ველი“ უწოდეს.[1]
XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში სიკვდილის ველი გახდა ბორაქსის და ვერცხლის მაღაროების ცენტრი. რეგიონში გაჩნდა მრავალი დროებითი დასახლება და „მოჩვენებათა ქალაქები“, რომლებიც დღეს ტურისტებისთვის საინტერესო მარშრუტებია. ყველაზე ცნობილი მაღარო „20 Mule Team Borax“ იყო, სადაც მუშები მძიმე პირობებში შრომობდნენ.[1]
1933 წელს პრეზიდენტმა ჰერბერტ ჰუვერმა სიკვდილის ველი ეროვნული ძეგლის სტატუსით დააფუძნა. 1994 წელს, აშშ-ის კონგრესის მიერ მიღებული კანონის შედეგად, მისი ტერიტორია გაფართოვდა და მიიღო ეროვნული პარკის სტატუსი.[1]
გეოგრაფიული მახასიათებლები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სიკვდილის ველი ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე დაბალი, ყველაზე მშრალი და ყველაზე ცხელი ადგილია. პარკის ტერიტორია მოიცავს 13 650 კვადრატულ კილომეტრს და მოიცავს მრავალფეროვან ლანდშაფტებს:
- მარილის ველები — (Badwater Basin), რომელიც მდებარეობს ზღვის დონიდან 86 მეტრით დაბლა, არის ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე დაბალი წერტილი. წარმოადგენს პარკის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ობიექტს. ეს უზარმაზარი მარილის ველი წარმოქმნილია მილიონობით წლის განმავლობაში წყლის აორთქლების შედეგად. ყურადღებას იპყრობს უნიკალური მარილის ექსტრავაგანტული ფორმაციებითა და შთამბეჭდავი პანორამული ხედით.
- ზაბრისკი პოინტი (Zabriskie Point) — ეს კლდოვანი წარმონაქმნი ცნობილია თავისი ოქროსფერი და მუქი ფერის ტალღოვანი ქედებით, რომლებიც წლების განმავლობაში წყლისა და ქარის ეროზიის შედეგად წარმოიქმნა. ზაბრისკი პოინტი შთამბეჭდავი ადგილია მზის ამოსვლისა და ჩასვლის საყურებლად, როდესაც განათება სანახაობრივად განსაკუთრებულ ეფექტს ქმნის.
- დანტეს ხედი (Dante’s View) — 1 669 მეტრის სიმაღლეზე მდებარე დანტეს ხედი პარკის ერთ-ერთი საუკეთესო პანორამული წერტილია. აქედან იშლება შთამბეჭდავი ხედი მარილის ველებზე, რომელიც ძირს 1.7 კილომეტრის სიღრმეზეა გაშლილი.
- მესკიტის ქვიშის დიუნები (Mesquite Flat Sand Dunes) — ყველაზე ცნობილი დიუნები, მდებარეობს მესკიტის ბორცვებში. განსაკუთრებით შთამბეჭდავად გამოიყურება მზის ამოსვლისა და ჩასვლისას, როდესაც განათება ზაბრისკი პოინტის მსგავსად, სანახაობრივად განსაკუთრებულ ეფექტს ქმნის.
- მოძრავი ქვები (Racetrack Playa) — ერთ-ერთი ყველაზე იდუმალი ადგილი სიკვდილის ველში. ეს მშრალი ტბის ფსკერი ცნობილია „მოძრავი ქვებით“, რომლებიც თავისით მოძრაობენ და უკან გრძელი ნაკვალევი რჩებათ.
- უბეჰების კრატერი (Ubehebe Crater) — მდებარეობს კოტონვუდის მთების ჩრდილოეთ წვერზე. კრატერის სიგანე ერთ კილომეტრს, ხოლო სიღრმე 152-დან 237 მ-მდე აღწევს. კრატერის ასაკი შეფასებულია 2000-დან 7000 წლამდე.[2]
- კლდოვანი მთები — პარკის უმაღლესი წერტილი ტელესკოპის პიკი (Telescope Peak), 3 366 მეტრი სიმაღლით. ამ უდაბნოს მთის ზემოდან შესაძლებელია ასზე მეტი მილის მანძილზე გაშლილი ლანდშაფტის ხილვა მრავალი მიმართულებით, მათ შორის დასავლეთით უიტნის მთამდე და აღმოსავლეთით ჩარლსტონ პიკამდე. მთას სახელი ეწოდა მისი მწვერვალიდან მხედველობის არეში მოქცეული განსაკუთრებით დიდი მანძილიდან გამომდინარე.[3]
- მდინარეები და ხეობები — მიუხედავად იმისა, რომ რეგიონის უმეტეს ნაწილში მუდმივი წყლის ნაკლებობაა, აქ არის რამდენიმე სეზონური მდინარე და კანიონი.
პარკში უკიდურესად მშრალი და ცხელი კლიმატია. ზაფხულში ტემპერატურა ხშირად აღემატება 50°C-ს. 1913 წლის 10 ივლისს ფურნეს კრიკის (Furnace Creek) მიდამოებში დაფიქსირდა 56.7°C, რაც მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ტემპერატურაა. ნალექების რაოდენობა საშუალოდ 50 მმ-ს არ აღემატება წელიწადში.
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
- Death Valley National Park by the National Park Service
- 1920s images of Death Valley and Surrounding Locales from the Death Valley Region Photographs Digital Collection დაარქივებული 2019-07-31 საიტზე Wayback Machine.
- Death Valley National Park by the Death Valley Conservancy
- In Death Valley, a Rare Lake Comes Alive The New York Times.
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] |
ეს სტატია გეოგრაფიის შესახებ ჯერჯერობით ესკიზია. თქვენ შეგიძლიათ დაგვეხმაროთ მის შევსებაში. |
| |||||||||||
