ირლანდიის დიდი შიმშილობა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
დიდი შიმშილობა
an Gorta Mór
ბრიჯეტ ო'დონელი თავის ორ გოგოსთან ერთად დიდი შიმშილობის პერიოდში, 1849 წ.
ბრიჯეტ ო'დონელი თავის ორ გოგოსთან ერთად დიდი შიმშილობის პერიოდში, 1849 წ.
ქვეყანა ირლანდია
მდებარეობა ირლანდია
პერიოდი 1845 - 1852
სულ გარდაცვლილები 1 მილიონი
დაკვირვებები პოლიტიკური შიმშილობა, კარტოფილის პარაზიტები, მარცვლის კანონები
რელიეფი ნახეთ ქვევით
ზეგავლენა დემოგრაფიაზე სიკვდილიანობის და ემიგრაციის შედეგად მოსახლეობის რაოდენობის 20-25%-მა იკლო
შედეგები ქვეყნის დემოგრაფიული, პოლიტიკური და კულტურული ლანდშაფტის მკვეთრი ცვლა
საიტი შიმშილობის მემორიალი
წინამორბედი 1740-41 წლების ირლანდიის შიმშილობა
მემკვიდრე ირლანდიის 1879 წლის შიმშილობა (An Gorta Beag)

დიდი შიმშილობა (ირლ. an Gorta Mór) — პერიოდი ირლანდიის ისტორიაში, რომელიც გამოირჩეოდა მასობრივი შიმშილით, ავადმყოფობითა და ემიგრაციით, 1845-დან 1852 წლამდე.[1] ის ირლანდიის ფარგლებს გარეთ ასევე ცნობილია, როგორც ირლანდიის კარტოფილის შიმშილობა.[2] ირლანდიურ ენაზე მას ეწოდება an Gorta Mór (დიდი შიმშილობა) ან Drochshaol (ცუდი დრო).

შიმშილობის განმავლობაში გარდაიცვალა დაახლოებით 1 მილიონი ადამიანი და მილიონზე მეტი წავიდა ემიგრაციაში.[3], შედეგად ირლანდიის მოსახლეობამ იკლო 20-25%-ით.[4] შიმშილობის უშუალო მიზეზი იყო კარტოფილის დაავადება — ფიტოფტოროზი.[5] თუმცა ამ დაავადებამ კარტოფილის მოსავალი მთელ ევროპაში გაანადგურა 1840-იან წლებში, ირლანდიაში განსაკუთრებით მწვავე გამოდგა, რადგან მოსახლეობის 30% მთლიანად დამოკიდებული იყო კარტოფილზე, როგორც მთავარ საკვებ პროდუქტზე, ამას ამწვავებდა შიდა პოლიტიკური, სოციალური და ეკონომიკური ფაქტორებიც.[6][7]

დიდი შიმშილობა იყო ირლანდიის ისტორიის გამყოფი.[8] მან მთლიანად შეცვალა ირლანდიის დემოგრაფიული, პოლიტიკური და კულტურული ლანდშაფტი. შიმშილობა, როგორც ადგილობრივი ირლანდიელების, ასევე მათი დიასპორების ფოლკლორში აისახა და გახდა გამაერთიანებელი წერტილი სხვადასხვა ეროვნული მოძრაობების მთელს კუნძულზე, რომელიც მაშინ დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოს ნაწილი იყო. თანამედროვე ისტორიკოსები ირლანდიის ისტორიას დიდი შიმშილობით ყოფენ და მანამდე არსებულ პერიოდს მოიხსენიებენ, როგორც — „შიმშილობამდელი“.

სექციების სია

მიზეზები და ხელშემწყობი ფაქტორები[რედაქტირება]

1801 წლის დასაწყისში გაფორმებული გაერთიანების აქტით ირლანდია გახდა გაერთიანებული სამეფოსგან პირდაპირ მართული, როგორც სამეფოს წევრი. აღმასრულებელი ხელისუფლების ძალაუფლება გადავიდა ლორდ-ლეიტენანტისა და მთავარი მდივნის ხელში, რომლებიც დანიშნულნი იყვნენ ბრიტანეთის მთავრობის მიერ.

კანონები, რომლლებმაც ირლანდიელი კათოლიკეების უფლებები შეზღუდა[რედაქტირება]

მიწათმფლობელები და მოიჯარეები[რედაქტირება]

დამქირავებლები, დანაყოფები და გაკოტრება[რედაქტირება]

კარტოფილზე დამოკიდებულება[რედაქტირება]

ავადმყოფობა ირლანდიაში[რედაქტირება]

რეაქცია ირლანდიაში[რედაქტირება]

სახელმწიფოს გამოხმაურება[რედაქტირება]

საკვების ექსპორტი ინგლისში[რედაქტირება]

თანაგრძნობა[რედაქტირება]

ოსმალთა დახმარება[რედაქტირება]

ადგილობრივი ამერიკელებისგან[რედაქტირება]

გასახლება[რედაქტირება]

ემიგრაცია[რედაქტირება]

1948 წლის აჯანყება[რედაქტირება]

სიკვდილის ზარი[რედაქტირება]

შედეგები[რედაქტირება]

სახელმწიფოს როლის განსჯა[რედაქტირება]

თანამედროვეები[რედაქტირება]

ისტორიკოსები[რედაქტირება]

გენოციდად აღიარების იდეა[რედაქტირება]

მემორიალები[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Kinealy, 1995, გვ. xvi–ii
  2. O'Neill, 2009, გვ. 1
  3. Ross, 2002, გვ. 226
  4. Kinealy, 1994, გვ. 357
  5. Ó Gráda, 2002, გვ. 7
  6. Woodham-Smith, 1991, გვ. 19
  7. Kinealy, 1994, გვ. xvi–ii, 2–3
  8. Kinealy, 1995, გვ. xvii

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]