საზოგადოების კუნძულები

საზოგადოების კუნძულები

მშობ. სახელი: ფრანგ. Îles de la Société ტაიტ. Tōtaiete mā
საზოგადოების კუნძულების განლაგება
გეოგრაფია
მდებარეობა	წყნარი ოკეანე
კოორდინატები	17°32′ ს. გ. 149°50′ დ. გ.
კუნძულთა რაოდენობა	14
მთავარი კუნძული	ტაიტი
ფართობი	1593 კმ²
უმაღლესი წერტილი	2241 მ
საფრანგეთი
დემოგრაფია
მოსახლეობა	227 807 (2022)
სიმჭიდროვე	143,005 ად. /კმ²

საზოგადოების კუნძულები (ფრანგ. Îles de la Société, ტაიტ. Tōtaiete mā) — კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, საფრანგეთის პოლინეზიის ნაწილი. საზოგადოების კუნძულებზე ცხოვრობს საფრანგეთის პოლინეზიის მოსახლეობის უმრავლესობა.

გეოგრაფია

საზოგადოების კუნძულები — ტროპიკული არქიპელაგია ვულკანური წარმოშობის, რომელიც მდებარეობს საფრანგეთის პოლინეზიის დასავლეთით. ფართობი — 1593 კმ².

საზოგადოების კუნძულები იყოფაна ორ ჯგუფად — ქარსზედა და ქარსქვედა:

№	კუნძული ან რიფი	ხმელეთის ფართობი, კმ²	ლაგუნის ფართობი, კმ²	მოსახლეობა, ად. (2017)	სიმჭიდროვე, ად./კმ²	კოორდინატები
ქარსზედა კუნძულები
1	მაიაო	9	—	353	39,22	17°39′ ს. გ. 150°38′ დ. გ.
2	მეჰეტია	2,3	—	დაუსახლებელი	—	17°52′ ს. გ. 148°04′ დ. გ.
3	მურეა	133,5	—	17 718	132,72	17°31′ ს. გ. 149°49′ დ. გ.
4	ტაიტი	1042	—	189 277	181,65	17°40′ ს. გ. 149°27′ დ. გ.
5	ტეტიაროა	6	—	დაუსახლებელი	—	16°26′ ს. გ. 152°15′ დ. გ.
ქარსქვედა კუნძულები
6	ბორა-ბორა	38	—	10 605	279,08	16°29′ ს. გ. 151°44′ დ. გ.
7	მანუაე	4	—	დაუსახლებელი	—	16°32′ ს. გ. 154°41′ დ. გ.
8	მაუპიტი	11	—	1295	117,73	16°26′ ს. გ. 152°15′ დ. გ.
9	მაუპიჰაა	2,6	—	დაუსახლებელი	—	16°48′ ს. გ. 153°57′ დ. გ.
10	მოტუ-ონე	3	—	დაუსახლებელი	—	15°48′ ს. გ. 154°32′ დ. გ.
11	რაიატეა	168	70	12 169	69,54	16°44′ ს. გ. 151°27′ დ. გ.
12	ტაჰაა	88	—	5234	59,47	16°37′ ს. გ. 151°30′ დ. გ.
13	ტუპაი	11	—	დაუსახლებელი	—	16°17′ ს. გ. 151°50′ დ. გ.
14	ჰუაჰინე	74,8	—	6075	81,22	16°44′ ს. გ. 151°02′ დ. გ.
	სულ	1593,20	70	242 726	152,35	17°32′ ს. გ. 149°50′ დ. გ.

ისტორია

კუნძულებზე ადრე არსებული სამეფოები

პირველი ევროპელი, რომელმაც დაინახა საზოგადოების კუნძულები, იყო ნიდერლანდელი ზღვაოსანი იაკობ როგევენი, რომელმაც 1722 წლის 6 ივნისს გაცურა ბორა-ბორას და მაუპიტის გვერდით. როგევენმა შეცდომით ჩათვალა ისინი ტონგას არქიპელაგის კუნძულებად, რომლებიც მოინახულა 1616 წელს იაკობ ლემერმა.

1767 წელს ბრიტანეთის ექსპედიციამ სამუელ უოლისის ხელმძღვანელობით აღმოაჩინა კუნძულები მეჰეტია (17 ივნისს), ტაიტი (18 ივნისს), მურეა (27 ივლისს), მაუპიჰაა (29 ივლისს) და მოტუ-ონე (29 ივლისს). უოლისი ხუთი კვირა გაჩერდა კუნძულ ტაიტიზე.

ჯეიმზ კუკის პირველი ექსპედიცია ეწვია ტაიტის 1769 წელს პლანეტა ვენერას დასაკვირვებლად. კუკმა აღმოაჩინა ჰუაჰინე, რაიატეა, ტაჰაა, ტუპაი და ტეტიაროა. თავიდან კუკმა საზოგადოების კუნძულები (ინგლ. Society Islands) დაარქვა მხოლოდ ქარსქვედა კუნძულებს, ლონდონის სამეფო საზოგადოების პატივსაცემად, რომელიც აფინანსებდა ექსპედიციას. მოგვიანებით სახელი გავრცელდა მთელ არქიპელაგზე. 1788 წლიდან 1880 წლამდე კუნძულებზე არსებობდა პოლინეზიური სახელმწიფო ტაიტის სამეფო, რომელიც შემდეგში (1842—1880 წლები) გახდა საფრანგეთის პროტექტორატი, ხოლო 1880 წლის შემდეგ — საფრანგეთის კოლონია.

ადმინისტრაციული დაყოფა

არქიპელაგში შედის 2 ადმინისტრაციული ქვედანაყოფი: ქარსზედა და ქარსქვედა კუნძულები, რომლებიც იყოფიან 20 კომუნად (13 — ქარსზედა და 7 — ქარსქვედა კუნძულები).

№	კომუნა	ფართობი, კმ²	მოსახლეობა, ად. (2022)	მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ად./კმ²
ქარსზედა კუნძულები
1	არუა	16	10 322	645,13
2	ფაა	34	29 826	877,24
3	ჰიტია ო ტე რა	218	10 196	46,77
4	მაინა	51,6	14 623	283,39
5	მურეა-მაიაო	134	18 201	135,83
6	პაეა	65	12 756	196,25
7	პაპარა	93	11 743	126,27
8	პაპეეტე (დედაქალაქი)	17,4	26 654	1531,84
9	პირაე	35	14 068	401,94
10	პუნააუია	76	28 781	378,70
11	აღმოსავლეთ ტაიარაპუ	216	13 602	62,97
12	დასავლეთ ტაიარაპუ	104	8371	80,49
13	ტევა ი იუტა	120	10 837	90,31
ქარსქვედა კუნძულები
14	ბორა-ბორა	49	10 758	219,55
15	ჰუაჰინე	74	6263	84,64
16	მაუპიტი	14	1302	93,00
17	ტაჰაა	88	5296	60,18
18	ტაპუტაპუატეაე	88	5007	56,90
19	ტუმარაა	71	3718	52,37
20	უტუროა (ადმ. ცენტრი)	16	3663	228,94
	სულ	1580	245 987	155,69

მოსახლეობა

2022 წლის აღწერის მონაცემებით კუნძულებზე მოსახლეობის რიცხვი შეადგენს 245 987 ადამიანს (209 980 ად. — ქარსზედა და 36 007 ად. — ქარსქვედა კუნძულებზე). საზოგადოების კუნძულების მთავარი კუნძულია ტაიტი, რომელზეც ცხოვრობს მთელი მოსახლეობის 70 % და სადაც მდებარეობს საფრანგეთის პოლინეზიის დედაქალაქი პაპეეტე. მოსახლეობის ძირითადი რაოდენობა თავმოყრილია სანაპირო რეგიონებში, კუნძულების მთიან რაიონებში მოსახლეობა საკმაოდ იშვიათია.

ეკონომიკა

ეკონომიკურად საზოგადოების კუნძულები ყველაზე უფრო ძლიერია საფრანგეთის ამ ზღვისიქითა ტერიტორიების ხუთი არქიპელაგიდან.