კონგოს პირველი ომი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
კონგოს პირველი ომი
კონგოს რესპუბლიკის სამოქალაქო ომის ნაწილი
First Congo War map en.png
AFDL-ის შეტევების რუკა.
თარიღი 24 ოქტომბერი 1996 - 16 მაისი 1997
მდებარეობა ზაირი
შედეგი AFDL-ის (კონგოს განმათავისუფლებებლი დემოკრატიული ძალების ალიანსი) გადამწყვეტი გამარჯვება.
მხარეები
ზაირის დროშა ზაირი
უნიტა[1]
რუანდის დროშა ALiR
ინტერაჰამვე
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშა AFDL
უგანდის დროშა უგანდა
რუანდის დროშა რუანდა
ბურუნდის დროშა ბურუნდი[2]
ანგოლის დროშა ანგოლა[2]
მეთაურები
ზაირის დროშა მობუტუ სესე სეკო
ჟონას სავიმბი
რუანდის დროშა რობერტ კაჯუგა
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშა ლორან-დეზირე კაბილა
რუანდის დროშა პოლ კაგამე
უგანდის დროშა იოვერი მუსევენი
ბურუნდის დროშა პიერ ბიოია
ანგოლის დროშა ჟოზე ედუარდო სანტუში
ძალები
ზაირი: 50,000 – 60,000[3]
ინტერაჰამვე: 40,000 – 100,000 ჯამში[3]
უნიტა: დაახლ. 1,000[3]
AFDL: 57,000[4]
რუანდა: 3,500[4]
დანაკარგები
10,000–15,000 მოკლული 3,000–5,000 მოკლული
250,000[5]–800,000 დაღუპული
222,000 დაკარგული[6]

კონგოს პირველი ომი — 1996-1997 წლებში, რუანდის თავდასხმა ზაირზე, რისი მიზანიც დიქტატორ მობუტუ სესე სეკოს აჯანყებულების ლიდერის ლორან-დეზირე კაბილათი ჩანაცვლება იყო. აჯანყების კატალიზატორად ზაირის აღმოსავლეთში რუანდის გენოციდით გამოწვეული არეულობა იქცა.

ახალმა მთავრობამ ქვეყანას სახელი გადაარქვა და უწოდა - კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. ომს რეალურად ქვეყანაში დიდი ცვლილებები არ გამოუწვევია. კაბილა დაშორდა თავის რუანდელ და უგანდელ მოკავშირეებს. გადატრიალების შიშით მან ქვეყნიდან რუანდის და უგანდის სამხედრო ძალები გაიყვანა. ამ მოვლენებმა გამოიწვია კონგოს მეორე ომი. ზოგიერთი ექსპერტი ორივე ომს ერთ კონფლიქტად განიხილავს.[7]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Reyntjens, Filip. The Great African War: Congo and Regional Geopolitics, 1996–2006. Cambridge: Cambridge UP, 2009.
  • Gribbin, Robert E. In the Aftermath of Genocide: the US Role in Rwanda. New York: IUniverse, 2005.
  • Clark, John F. (2002) The African Stakes in the Congo War. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 1-4039-6723-7.
  • Edgerton, Robert G. (2002) The Troubled Heart of Africa: A History of the Congo St. Martin's Press. ISBN 0-312-30486-2.
  • Gondola, Ch. Didier. (2002) The History of Congo, Greenwood Press, ISBN 0-313-31696-1. Covers events up to January 2002.
  • Kennes, Erik. "The Democratic Republic of the Congo: Structures of Greed, Networks of Need." Rethinking the Economics of War. Ed. Cynthia J. Arnson and I. William Zartman. Washington, D.C.: Woodrow Wilson Center, 2005

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Duke, Lynne. “Congo Begins Process of Rebuilding Nation“, The Washington Post, 20 May 1997, გვ. A10. „Guerrillas of Angola's former rebel movement UNITA, long supported by Mobutu in an unsuccessful war against Angola's government, also fought for Mobutu against Kabila's forces.“ 
  2. 2.0 2.1 Duke, Lynne. “Passive Protest Stops Zaire's Capital Cold“, The Washington Post, 15 April 1997, გვ. A14. „Kabila's forces – which are indeed backed by Rwanda, Angola, Uganda and Burundi, diplomats say – are slowly advancing toward the capital from the eastern half of the country, where they have captured all the regions that produce Zaire's diamonds, gold, copper and cobalt.“ 
  3. 3.0 3.1 3.2 Thom, William G. (1999). Congo-Zaire's 1996–97 Civil War in the Context of Evolving Patterns of Military Conflict in Africa in the Era of Independence. XIX. Journal of Conflict Studies. დაარქივებულია ორიგინალიდან 21 August 2006-ში. https://web.archive.org/web/20060821184303/http://www.lib.unb.ca/Texts/JCS/bin/get5.cgi?directory=fall99/&filename=THOM.htm.
  4. 4.0 4.1 This number was self-declared and was not independently verified. Johnson, Dominic: Kongo — Kriege, Korruption und die Kunst des Überlebens, Brandes & Apsel, Frankfurt am Main, 2. Auflage 2009 ISBN 978-3-86099-743-7
  5. https://www.amnesty.org/ailib/aipub/1998/AFR/16203698.html
  6. CDI: The Center for Defense Information, The Defense Monitor, "The World At War: January 1, 1998".
  7. e.g.: Reyntjens, Filip. The Great African War: Congo and Regional Geopolitics, 1996–2006. Cambridge: Cambridge UP, 2009. p. 194