ივანე მუშკეტოვი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ივანე მუშკეტოვი
Иван Васильевич Мушкетов

ივანე მუშკეტოვი
ივანე მუშკეტოვი
დაბადების თარიღი 9/21 იანვარი 1850
დაბადების ადგილი სტანიცა ალექსეევსკაია
გარდაცვალების თარიღი 10/23 იანვარი 1902
გარდაცვალების ადგილი პეტერბურგი
სამეცნიერო სფერო გეოგრაფია, გეოლოგია

ივანე ვასილის ძე მუშკეტოვი (რუს. Мушкетов, Иван Васильевич; დ. 9/21 იანვარი 1850, სტანიცა ალექსეევსკაია — გ. 10/23 იანვარი 1902, პეტერბურგი) — რუსი გეოგრაფი და გეოლოგი. სახელგანთქმული მოგზაური. პეტერბურგის ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

1872 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი. 1882 წლიდან იყო გეოლოგიური კომიტეტის უფროსი გეოლოგი. 1872 წელს ივანე მუშკეტოვმა გამოიკვლია სამხრეთი ურალი, 1874-1875 წლებში იმოგზაურა ტიან-შანში და მდინარე სირდარიის ხეობაში, სადაც აღმოაჩინა სასარგებლო წიაღისეულის რამდენიმე საბადო. 1877-1880 წლებში აგრძელებდა შუა აზიის შესწავლას (შედეგები შეჯამებულია ნაშრომში „თურქესტანი“, ტ. 1-2, 1866-1906). ფართოდ გამოიკვლია პამირ-ალაის მთათა სისტემა.

1880 წელს მოაწყო ექსპედიცია ზარაფშანის მყინვარზე და დაადგინა ამ მხარის ხაისათი და მყინვარის საერთო მოძრაობა. 1881 წელს გამოიკვლია მყინვარწვერისა და იალბუზის მყინვარები. 1883 წელს გამოიკვლია ლიპეცკის მინერალური წყლები. 1884 წელს აწარმოებდა ასტრახანის გუბერნიის რელიეფისა და მინერალური წყლების შესწავლას. 1885 წელს სწავლობდა ყირიმში არსებულ რამდენიმე ტბას.

ივანე მუშკეტოვმა მოგვცა შუა აზიის გეოლოგიური და ოროგრაფიული აღწერა, ამასთანავე შემოგვთავაზა მისი გეოლოგიური სქემა. გენადი რომანოვსკისთან ერთად შეადგინა თურქესტანის პირველი გეოლოგიური რუკა. ამასთანავე შექმნა თურქესტანის მინერალების სია.

იკვლევდა ასევე კავკასიის გეოლოგიურ აგებულებასა და მყინვარებს, ქვანახშირისა და მანგანუმის საბადოებს მდინარე რიონის აუზში, კავკასიის მინერალურ წყაროებს. ახლებურად წარმოადგინა გეოლოგიური კვლევის ამოცანები. დიდ ყურადღებას უთმობდა ტექტონიკის, სეისმური და გეომორფოლოგიური პროცესების შესწავლას. სწავლობდა მიწისძვრის მიზეზებსა და მის შედეგებს. სახელმძღვანელო „ფიზიკური გეოლოგია“ იმ დროის თვალსაჩინო ნაშრომი იყო მასალის სისრულისა და თეორიული დონის მიხედვით.

აღსანიშნავია, რომ ივანე მუშკეტოვის შვილი დიმიტრი მუშკეტოვი (1882-1938), იყო აგრეთვე ცნობილი გეოლოგი და პალეონტოლოგი.

ივანე მუშკეტოვის სახელი ეწოდა ციმბირის, შუა და ცენტრალური აზიის გეოგრაფიულ ობიექტებს (მუშკეტოვის მთა, მუშკეტოვის მყინვარი და სხვ.). მუშკეტოვის სახელობისაა აგრეთვე მინერალური აგრეგატი — მუშკეტოვიტი.

თხზულებები[რედაქტირება]

  • Собр. соч., в. 1—2, СПБ, 1910—12;
  • Каталог землетрясений Российской империи, СПБ, 1893 (совм. с А. Орловым).

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]