ეი-იჩი ნეგისი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ეი-იჩი ნეგისი
იაპონ. 根岸 英一
Nobel Prize 2010-Press Conference KVA-DSC 7398.jpg
დაბ. თარიღი 14 ივლისი, 1935(1935-07-14)[1] [2] [3] [4] [5]
დაბ. ადგილი Hsinking[6]
გარდ. თარიღი 6 ივნისი, 2021(2021-06-06)[7] (85 წლის)
გარდ. ადგილი ინდიანაპოლისი[7]
მოქალაქეობა Flag of the United States.svg აშშ[8] [9] [10]
Flag of Japan.svg იაპონია
საქმიანობა ორგანული ქიმია
მუშაობის ადგილი პერდიუს უნივერსიტეტი, სირაკუზის უნივერსიტეტი, ჰოკაიდოს უნივერსიტეტი და Teijin
ალმა-მატერი ტოკიოს უნივერსიტეტი და პენსილვანიის უნივერსიტეტი
სამეცნიერო ხარისხი ფილოსოფიის დოქტორი
ჯილდოები გუგენჰაიმის სტიპენდია, კულტურის ორდენი, ნობელის პრემია ქიმიაში[11] [12], American Chemical Society Award in Organometallic Chemistry და American Chemical Society Award for Creative Work in Synthetic Organic Chemistry

ეი-იჩი ნეგისი 根岸 英一 (იაპონ. Negishi Eiichi?) (დ. 14 ივლისი, 1935, ჩანჩუნი, მანჯოუ-გო, ახლანდ. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა, — გ. 6 ივნისი, 2021, ინდიანაპოლისი, აშშ) — იაპონელი ქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიაში (აკირა სუძუკისთან და რიჩარდ ფ. ჰეკთან ერთად, 2010).

ეი-იჩი ნეგისი დაიბადა მანჯოუ-გოს ტერიტორიაზე. 1958 წელს დაამთავრა ტოკიოს უნივერსიტეტი, 1963 წელს კი — პენსილვანიის უნივერსიტეტი ფილადელფიაში (აშშ), სადაც მიიღო დოქტორის ხარისხი. 1958-1966 წლებში, ხანგამოშვებით, მუშაობდა იაპონური ქიმიური კომპანიის, „ტეიძინის“ ლაბორატორიაში, როგორც მეცნიერი-ქიმიკოსი. 1966 წლიდან მუშაობდა აშშ-ში, პურდუის უნივერსიტეტის (ვესტ-ლაფაიეტი, ინდიანა), 1972-1979 წლებში კი იყო სირაკუზის უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი, შემდეგ — ასოცირებული პროფესორი. 1979 წელს პროფესორად დაბრუნდა პურდუის უნივერსიტეტში.

1977 წელს ეი-იჩი ნეგისიმ განავითარა ამერიკელი ქიმიკოსის, რიჩარდ ჰეკის მიერ შექმნილი ორგანული რეაქციების პალადიუმით კატალიზის მეთოდი. მის მიერ მოდიფიცირებული მეთოდი პალადიუმის ატომზე ნახშირბადის ატომის გადატანას თუთიის ატომის მეშვეობით ახდენდა (ნეგისის რეაქცია). ამ რეაქციას დიდი მნიშვნელობა აქვს ფარმაცევტულ მრეწველობაში. 2010 წელს რიჩარდ ჰეკთან და იაპონელ აკირა სუძუკისთან ერთად ქიმიაში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა. ნეგისი გარდაიცვალა 2021 წელს, 85 წლის ასაკში.[13]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1715742/Negishi-Ei-ichi
  2. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1719562/Nobel-Prizes-Year-In-Review-2010/296811/Prize-for-Chemistry
  3. http://www.nndb.com/lists/506/000063317/
  4. Encyclopædia Britannica
  5. ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  6. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #172282632 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  7. 7.0 7.1 https://www.purdue.edu/newsroom/releases/2021/Q2/ei-ichi-negishi,-one-of-2-nobel-prize-winners-from-purdue-university,-dies.html
  8. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ijch.198400013/abstract
  9. http://www.bloomberg.com/news/2010-10-06/heck-suzuki-negishi-win-nobel-chemistry-prize-for-linking-carbon-atoms.html
  10. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24072992
  11. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2010/
  12. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  13. Ei-ichi Negishi, one of 2 Nobel Prize winners from Purdue University, dies. Purdue University.