ედმუნდ ჰალეი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ედმუნდ ჰალეი
Edmund Halley.gif
დაბ. თარიღი 29 ოქტომბერი (8 ნოემბერი) 1656[1] ან 8 ნოემბერი 1656(1656-11-08)[2] [3] [4]
დაბ. ადგილი Haggerston
გარდ. თარიღი 14 (25) იანვარი 1742[5] [6] (85 წელი) ან 14 იანვარი 1742(1742-01-14)[2] [7] [3] [4] (85 წელი)
გარდ. ადგილი გრინვიჩი
დასაფლავებულია St Margaret's, Lee
მოქალაქეობა ინგლისის სამეფო
ეროვნება ინგლისელები
სამეცნიერო სფერო გეოფიზიკა, მეტეოროლოგია და დემოგრაფია
მუშაობის ადგილი გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორია
ალმა-მატერი სენტ-პოლის სკოლა და დედოფლის კოლეჯი
მეუღლე Q22569278?
ჯილდოები სამეფო საზოგადოების წევრი

ედმუნდ ჰალეი, ჰელი (დ. 8 ნოემბერი [ძვ. სტ. 29 ოქტომბერი ], 1656, ჰეიგერზტაუნი, ლონდონის ახლოს — გ. 25 იანვარი [ ძვ. სტ. 14 იანვარი ], 1742, გრინვიჩი) — ინგლისელი ასტრონომი და გეოფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1678-იდან).

განათლება მიიღო ოქსფორდის უნივერსიტეტში, 1703 წლიდან იყო მათემათიკის პროფესორი იქვე, 1720-იდან - გრინვიჩის ობსერვატორიის დირექტორი. შეადგინა სამხრეთის ცის ვარსკვლავთა (341) პირველი ტელესკოპური კატალოგი (1676–1678), დაამტკიცა კომეტის პერიოდულობა (1682); აღმოაჩინა ვარსკვლავთა საკუთარი მოძრაობა (1718), მთვარის მოძრაობის საშუალო აჩქარება და უთანასწორობები იუპიტერისა და სატურნის მოძრაობაში. დააკვირდა მზის დისკოზე ვენერას გავლას. აღმოაჩინა მზის პარალაქსი|პარალაქსის განსაზღვრის მეთოდი (1679), მერკურის მოძრაობაზე დაკვირვებით (1677) კი თვითონ განსაზღვრა მანძილი მზემდე და მერკურამდე. 1698–1700 ექსპედიციის შედეგად შეადგინა პირველი გეომაგნიტური რუკა (1701). პირველმა გამოსცა საკუთარი სახსრებით ი. ნიუტონის "ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისები". არაბულიდან თარგმნა და 1710 გამოსცა აპოლონიოს პერგელის მათემატიკური შრომები.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]