არჩილ გელოვანი

არჩილ გელოვანი
არჩილ გელოვანი
ეროვნება	ქართველი
დაბადების თარიღი	14 ნოემბერი, 1915
დაბადების ადგილი	სოფ. სპათაგორი, რუსეთის იმპერია
გარდაცვალების თარიღი	19 აგვისტო, 1978
გარდაცვალების ადგილი	მოსკოვი
კუთვნილება	სსრკ
ჯარის სახეობა	საინჟინრო ჯარები
წოდება	საინჟინრო ჯარების მარშალი
ბრძოლები/ომები	მეორე მსოფლიო ომი
ჯილდოები	სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია, ლენინის ორდენი, წითელი ვარსკვლავის ორდენი, სამამულო ომის 1-ლი ხარისხის ორდენი, შრომის წითელი დროშის ორდენი, „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალებში სამშობლოს სამსახურისათვის“ მესამე ხარისხის ორდენი, მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“, მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“, მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“, მედალი „სსრკ-ის შეიარაღებული ძალების ვეტერანი“, ლენინური პრემია, Order of Tudor Vladimirescu, Merited Builder of RSFSR, „ვლადიმერ ილიას ძე ლენინის დაბადებიდან 100 წლისთავის აღსანიშნავი“ საიუბილეო მედალი, საიუბილეო მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წელი“, 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლისთავის“ საიუბილეო მედალი, საიუბილეო მედალი „საბჭოთა არმიისა და საზღვაო ძალების 30 წელი“, საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 40 წელი“, საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 50 წელი“, საიუბილეო მედალი „სსრ კავშირის შეიარაღებული ძალების 60 წელი“, Medal "For Impeccable Service", 1st class, Medal "For Impeccable Service", 2nd class, Medal "For Impeccable Service", 3rd class, Merited Builder of the Ukrainian SSR, honorary citizen of Sevastopol, საიუბილეო მედალი „მონღოლეთის სახალხო არმიის 50 წელი“, საიუბილეო მედალი „მილიტარისტული იაპონიის დამარცხების 30 წელი“, Jubilee Medal "30 years of the Victory in Khalkhin-Gol", Medal "For the strengthening of friendship in arms" და Medal "Brotherhood in Arms"

არჩილ გელოვანი (დ. 14 ნოემბერი, 1915 — გ. 19 აგვისტო, 1978) — საბჭოთა სამხედრო მშენებლობის ისტორიაში საინჟინრო ჯარების პირველი მარშალი (1977), უკრაინისა (1962) და რსფსრ-ს (1971) დამსახურებული ინჟინერი. დაიბადა საქართველოში, სოფელ სპათაგორში 1915 წელს. დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1936) და ლენინგრადის ფელიქს ძერჟინსკის სახელობის სამხედრო-საზღვაო სასწავლებელი (1939) წელს. 1939 წლიდან მსახურობდა არმიაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ხელმძღვანელობდა სამხედრო-საზღვაო და საფორტიფიკაციო მშენებლობებს. 1945 წლიდან იყო შავი ზღვის ფლოტის საინჟინრო სამმართველოში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე, 1949 წლიდან — სამხედრო-საზღვაო ძალების მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე, 1953 წლიდან კი — იმავე სამმართველოს უფროსი და შავი ზღვის ფლოტის სარდლის თანაშემწე მშენებლობის დარგში. 1964–1969 წლებში იყო სარაკეტო ჯარების მთავარსარდლის მოადგილე მშენებლობის დარგში და სამხედრო საბჭოს წევრი, 1969–1971 წლებში კი — სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველოს უფროსის პირველი მოადგილე, 1971–1974 წლებში — სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო ექსპერტიზის უფროსი, 1974–1978 წლებში კი — სსრკ-ს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე სამხედრო მშენებლობისა და ჯარების განლაგების დარგში. ლენინური (1968) და სსრკ სახელმწიფო (1977) პრემიების ლაურეატი.

არჩილ გელოვანი გარდაიცვალა 1978 წელს. დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის გამზირი, იყო ქუჩაც.

ლიტერატურა

• ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 581.

• კალაძე ნ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1978. — გვ. 38-39.
• 100 ქართველი უცხოეთში, თბ., 2011

რესურსები ინტერნეტში

• არჩილ გელოვანი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი