სპასალარი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

სპასალარი (სპარს. سپه سالارსეფაჰსალარ“ — სარდალი) — სამხედრო უწყების მოხელე ძველ საქართველოში. სპასალარი ადგილობრივი მხედართმთავარი იყო. ყოველ კუთხესა და თემს („ქუეყანაჲ“) თავ-თავისი სარდალი უნდა ჰყოლოდა. ლეონტი მროველის ცნობით სპასალარნი ფარნავაზ მეფემ „ერისმთავთა ქუეშე, ადგილთა და ადგილთა, განაჩინნა“ („მიმსგავსებულად სამეფოსა სპარსთასა“). მეწინავე ჯარს „სამცხის სპასალარი“ სარდლობდა. სპასალარი სპასპეტის, ამირსპასალარის სახელისუფლოში შედიოდა.

ვახუშტის სიტყვებით, „შემდგომად შესძინეს ათაბაგობა, რამეთუ არღარა იწოდებოდა სპასალარი სპასალარად, არამედ ათაბაგად“. აღნიშნული არასწორია, რადგანაც ეს ორი თანამადებობა სპასალარი და ათაბაგი შემდგომ პერიოდშიც გვხვდება. ამის გარდა ამ ორ ხელისუფალთა შორის კავშირი არ არსებობს. სპასალარი ნიშნავს სპათა უფროს — მხედართმთავარი, ხოლო ათაბაგს კი მემკვიდრის გამზრდელს.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ფუტკარაძე ი., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 9, გვ. 509, თბ., 1985 წელი.
  • ჯავახიშვილი ივ., ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 1-2 (ნაკვ 1), ტფ., 1928.
  • ვ. ბატონიშვილი, „საქართველოს ისტორია“, (დ. ბაქრაძის რედაქტორობით), ტფ. 1885, გვ. 12