ლინუქსის დისტრიბუტივები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Tux.svg

ლინუქსის დისტრიბუტივები (Linux Distributions) – ლინუქსის ბაზაზე შექმნილი პროგრამული პაკეტებია.

ზოგადი მიმოხილვა[რედაქტირება]

ოპერაციული სისტემა ლინუქსი შედგება ბირთვისგან და სხვადსხვა უტილიტებისგან. ლინუქსის ბირთვი შექმნა ფინელმა სტუდენტმა ლინუს ტორვალდსმა 1991 წელს. ამის შემდეგ მთელი მსოფლიოს ენთუზიასტმა პროგრამისტებმა დაიწყეს ბირთვის განვითარებაში მონაწილეობის მიღება და დისტრიბიუტივების შექმნა. ლინუქსის ბირთვი ვრცელდება სრულიად უფასოდ GNU ლიცენზიის შესაბამისად. დღესდღეობით არსებობს როგორც სრულიად უფასო დისტრიბიუტივები ასევე ფასიანებიც. ყველა დისტრიბიუტივის მიმოხილვა ძნელია, რადგან დღესდღეობით უკვე რამდენიმე ასეული დისტრიბიუტივი არსებობს, ამიტომ ამ სტატიაში განხილულია მხოლოდ ყველაზე პოპულარული ნიმუშები. კომპანია DistroWatch-ის მონაცემებით უკანასკნელი 6 თვის მანძილზე დისტრიბუტივების პირველ ათეულში შემდეგნი მოხვდნენ და ხმები ასე განაწილდა:

  1. Ubuntu
  2. SUSE
  3. Mandriva
  4. Fedora
  5. MEPIS
  6. Damn Small
  7. Debian
  8. KNOPPIX
  9. Gentoo
  10. Slackware

ამ ძირითად დისტრიბუტივებთან ერთად ამ სტატიაში განხილულია ყურადსაღები რამდენიმე სხვა დისტრიბუტივიც.

Ubuntu Linux[რედაქტირება]

უბუნტუ დებიანზე დაფუძნებული ახალი პროექტია. იგი ძალიან სწრაფად გახდა პოპულარული, მას ლინუქსების ცაზე ამომავალ ვარსკვლავსაც უწოდებენ. პროექტი უბუნტუ დაფუძნებულია "უბუნტუს ფილოსოფიის" იდეებზე: კომპიუტერული პროგრამები უფასო, პროგრამული ხელსაწყოები კი ლოკალურ ენებზე უნდა იყოს და მოხმარებელს უნდა შეეძლოს საკუთარი საჭიროებისამებრ პროგრამების მორგება და შეცვლა. დისტრიბიუტივი შეიცავს ყველა აუცილებელ კომპონენტს, ასევე ლოკალიზაციას და უტილიტებს შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანებისთვის, რათა მისი მოხმარება დედამიწის ნებისმიერმა მცხოვრებმა შეძლოს. სიტყვა უბუნტუ ძველ აფრიკულ ენაზე ნიშნავს ჰუმანურობას.

უბუნტუ უფასოა და მისი შეკვეთა დისკზე შესაძლოა მისი ოფიცილური ვებ გვერდიდან: https://shipit.ubuntu.com/

  • გამოსვლის თარიღი: 31/10/2008
  • ოფიციალური ფასი: უფასო
  • მატარებელი: 1 CD
  • უფასო ჩამოქაჩვა: http://www.ubuntulinux.org/download/
  • პროცესორების არქიტექტურა: amd64, i386, ppc
  • ინსტალაცია: გრაფიკული
  • სტანდარტული გრაფიკული სისტემა: GNOME
  • პაკეტების მენეჯერი: DPKG
  • საოფისე პროგრამები: GNOME Office, OpenOffice
  • ფაილური სისტემები: ext3, JFS, ReiserFS, XFS

მიმდინარე ვერსია Ubuntu 8.10 (Intrepid Ibex):

SUSE Linux[რედაქტირება]

ეს დისტრიბიუტივი სტაბილურობით და მოხმარების სიმარტივით გამოირჩევა. სრული ვერსია შეიცავს როგორც 32 ბიტიან ასევე 64 ბიტიან პაკეტებს. ამ სისტემას აქვს კარგი მხარდაჭერის და განახლების სისტემები. ეს დისტრიბიუტივი RedHat-თან სრულად თავსებადია.

10.0 ვერსიიდან ეს დისტრიბუტივი გამოდის როგორც "ფასიანი" ასევე "უფასო", ღია ვარიანტში. ღია სუსე იმით განსხვავდება "დახურული" მოძმისგან, რომ მასში არ შედის ისეთი პაკეტები, როგორიცაა ჯავა, Real Player, Flash Player და სხვა.

გამოსვლის თარიღი 2006/05/11
ოფიციალური ფასი SUSE Linux 10.0 Strong Encryption (128+ bit) English, French, German, Italian and Spanish 59$
მატარებელი 6 CD ან 1 DVD
უფასო ჩამოქაჩვა http://en.opensuse.org/Released_Version
პროცესორების არქიტექტურა i586, x86_64
ინსტალაცია გრაფიკული
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა KDE
პაკეტების მენეჯერი RPM
საოფისე პროგრამები GNOME Office, KOffice, OpenOffice
ფაილური სისტემები ext3, JFS, ReiserFS, XFS

Mandriva Linux[რედაქტირება]

ეს დისტრიბიუტივი 1998 წელს შეიქმნა RedHat-ის ბაზაზე. იგი შეიქმნა იმ მიზნით რათა ლინუქსი უფრო მარტივი და მისაწვდომი გაეხადათ დამწყები მომხმარებელისთვის. სისტემა კი გამოვიდა გასაგები მარა ცოტა არ იყოს ნაკლებად სტაბილური. 2005 წელს მანდრეიკი და Connectiva გაერთიანდნენ და წარმოიშვა მანდრივა. ეს დისტრიბიუტივი 97 ენაზეა ნათარგმნი, მათ შორის ქართულადაც. გაქართულების პროექტს ხელმძღვანელობს აიეტ კოლხი.

გამოსვლის თარიღი 2005/10/06
ოფიციალური ფასი 80$
მატარებელი 3 CD
უფასო ჩამოქაჩვა http://wwwnew.mandriva.com/en/downloads/mirrors/2006iso
პროცესორების არქიტექტურა i586, x86_64
ინსტალაცია გრაფიკული
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა KDE
პაკეტების მენეჯერი RPM
საოფისე პროგრამები GNOME Office, KOffice, OpenOffice
ფაილური სისტემები ext3, JFS, ReiserFS, XFS

Fedora Core[რედაქტირება]

Fedora RedHat-ის სამაგიდო შტოს ღია შთამომავალია. იგი სრულიად ღია სისტემაა.

გამოცემის თარიღი 2010/05/25
ოფიციალური ფასი -
მატარებელი DVD ან 6 CD
ჩამოტვირთვა http://fedoraproject.org/en/get-fedora-options
გამოცემის შენიშვნები http://docs.fedoraproject.org/en-US/Fedora/13/html/Release_Notes/index.html
პროცესორების არქიტექტურა i386, ppc, ppc64, x86-64
ჩადგმა გრაფიკული, ტექსტური, ქსელური
სტანდარტული პირველადი გრაფიკული სისტემა GNOME
პაკეტების მმართველი RPM
საოფისე პროგრამები OpenOffice, GNOME Office, KOffice
ჩადგმისას ხელმისაწვდომი ფაილური სისტემები ext3, ext4, btrfs, XFS

MEPIS Linux[რედაქტირება]

  • მწარმოებელი ორგანიზაცია:
  • ქვეყანა: აშშ
  • უკანასკნელი ვერსია: 3.3.1
  • ბირთვი: 2.6.10
  • საშინაო გვერდი: http://www.mepis.org/
  • მომხმარებელთა ფორუმები: http://www.mepis.org/forum/
  • დოკუმენტაცია: http://mepis.com/docs/

MEPIS Linux - ეს არის სახლში ან საოფისე სამუშაოებში გამოსაყენებელი ე. წ. Desktop Linux სისტემა. საკმაოდ ადვილად რეალიზდება გამოყოფილ სერვერადაც.

დისტრიბუტივი აწყობილია Debian GNU/Linux -ის ბაზაზე, საკმაოდ პოპულარულია (www.distrowatch.com -ის რეიტინგში თვეების მანძილზე პირველ ადგილზეა). ერთ CD-ზე არის როგორც ლაივი, ასევე საინსტალაციო და აღსადგენი ვარიანტები, მოწყობილობების ავტომატური დაყენების, NTFS დანაყოფის ზომების შეცვლის საშუალება, WiFi, ASPI, TrueType და ა. შ. ასევე დრაივერების და პროგრამების საკმაოდ სრული სია.

მარტივი და მძლავრი დისტრიბუტივი, შექმნილი "მომხმარებლების მიერ მომხმარებლებისათვის", რეკომენდებულია უპირველესად მათთვის, ვისაც სურს პირდაპირ "კოლოფიდან ამოიღოს" მზა სამაგიდო სისტემა.

გამოსვლის თარიღი 2005/05/12
ოფიციალური ფასი 10$
მატარებელი 1 CD
უფასო ჩამოქაჩვა http://www.mepis.org/node/1462
პროცესორების არქიტექტურა i586
ინსტალაცია გრაფიკული
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა KDE
პაკეტების მენეჯერი dpkg
საოფისე პროგრამები OpenOffice
ფაილური სისტემები ext3, ReiserFS

Damn Small Linux[რედაქტირება]

გამოსვლის თარიღი 2006/01/10
ოფიციალური ფასი -
მატარებელი 1 CD
უფასო ჩამოქაჩვა http://www.damnsmalllinux.org/download.html
პროცესორების არქიტექტურა i386
ინსტალაცია -
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა Fluxbox
პაკეტების მენეჯერი dpkg
საოფისე პროგრამები -
ფაილური სისტემები ext3

Debian GNU/Linux[რედაქტირება]

დებიანი მკაცრად მისდევს GNU -ს პრინციპებს. ეს დისტრიბიუტივი არ ეკუთვნის არცერთ ორგანიზაციას. მისი მწარმოებლები მიმოფანტულნი არიან მთელ მსოფლიოში. ეს დისტრიბიუტივი მიუხედავად იმისა რომ მას ერთი მწარმოებელი არ ჰყავს, არის საოცრად სტაბილური, უსაფრთხო და კარგად ორგანიზებული. სტაბილური ვერსიები იშვიათად გამოდის, მაგრამ ისინი კარგად დატესტილია.

გამოსვლის თარიღი 2007/04/08
ოფიციალური ფასი -
მატარებელი 21 CD
უფასო ჩამოქაჩვა http://www.debian.org/CD
პროცესორების არქიტექტურა AMD64, Alpha, Arm, HPPA, i386, IA64, m68k, Mips, Mipsel, PPC, S390, Sparc
ინსტალაცია გრაფიკული
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა GNOME
პაკეტების მენეჯერი DEB
საოფისე პროგრამები GNOME Office, KOffice, OpenOffice
ფაილური სისტემები ext3, JFS, ReiserFS, XFS

KNOPPIX[რედაქტირება]

ეს დისტრიბიუტივი ინსტალაციას არ საჭიროებს, იგი იტვირთება პირდაპირ კომპაქტური დისკიდან. შეიცავს საჭირო პროგრამების კრებულს, KDE გრაფიკულ ინტერფეისს, საოფისე და ინტერნეტში სამუშაო პროგრამებს. კარგია ლინუქსის შემსწავლელთათვის და ექსპერიმენტების მოყვარულთათვის, რადგან დისტრიბიუტივი კომპაქტურ დისკზეა და ვერაფერს ვერ გააფუჭებთ.

გამოსვლის თარიღი 2005/09/24
ოფიციალური ფასი -
მატარებელი 1 DVD
უფასო ჩამოქაჩვა http://www.knopper.net/knoppix-mirrors/index-en.html
პროცესორების არქიტექტურა i486
ინსტალაცია ტექსტური
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა KDE
პაკეტების მენეჯერი DEB
საოფისე პროგრამები GNOME Office, KOffice, OpenOffice
ფაილური სისტემები XFS

Gentoo Linux[რედაქტირება]

ეს დისტრიბიუტივიც არ არის ადვილი და ახალბედა მომხმარებელებისთვის განკუთვნილი. თუ თქვენ ლინუქსების სამყაროში დიდი გამოცდილება გაქვს და გსურთ პრაკტიკულად ნულიდან ააწყოთ თქვენთვის სასურველი სისტემა, მაშინ ეს დისტრიბიუტივი თქვენთვისაა.

გამოსვლის თარიღი 2005/08/08
ოფიციალური ფასი -
მატარებელი 1
უფასო ჩამოქაჩვა http://www.gentoo.org/main/en/where.xml
პროცესორების არქიტექტურა x86, amd64, hppa, ppc, ppc64, sparc
ინსტალაცია ტექსტური
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა -
პაკეტების მენეჯერი SRC (Portage)
საოფისე პროგრამები KOffice, OpenOffice
ფაილური სისტემები ext3, JFS, ReiserFS, XFS

Slackware Linux[რედაქტირება]

Slackware არის პროფესიონალური დონის დისტრიბიუტივი. იგი ბაზირებულია კარგად გამოცდილ 2.4.30 ბირთვზე მაგრამ მომხმარებელს თვითონ შეუძლია დააყენოს ახალი ბირთვი. მასზე ვერ ვიტყვით რომ იგი ადვილია და ახალბედა მომხმარებლისთვის კარგად გასაგები, მაგრამ საქმის კარგად მცოდნეების ხელში იგი შეიძლება გახდეს როგორც კარგი სერვერი, ასევე კარგი საოფისე კომპიუტერი.

გამოსვლის თარიღი 2005/09/14
ოფიციალური ფასი 40$
მატარებელი 2
უფასო ჩამოქაჩვა http://www.slackware.com/getslack/
პროცესორების არქიტექტურა i486
ინსტალაცია ტექსტური
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა KDE
პაკეტების მენეჯერი TGZ
საოფისე პროგრამები KOffice
ფაილური სისტემები ext3, JFS, ReiserFS, XFS

Red Hat (Enterprise) Linux[რედაქტირება]

  • მწარმოებელი ორგანიზაცია: Red Hat ink.
  • ქვეყანა: აშშ
  • უკანასკნელი ვერსია: 4
  • ბირთვი: 2.6.9
  • საშინაო გვერდი: http://www.redhat.com
  • მომხმარებელთა ფორუმები:
  • დოკუმენტაცია: http://www.redhat.com/docs/

წითელქუდა ალბათ ყველაზე პოპულარული დისტრიბიუტივი იყო, რამდენიმე წლის წინ მათ უარი თქვეს სამაგიდო სისტემებზე და სერვერებზე დაიწყეს მუშაობა და ლამაზი ფასიც დაადეს თავის პროდუქტს. სამაგიდო წითელქუდები მუშა და სტაბილურნი იყვნენ, ახლა სერვერებიც ცუდი არ უნდა იყოს მითუმეტეს ფასით თუ ვიმსჯელებთ. ალბათ ისევ და ისევ ფასის გამო, distrowatch-ის რეიტინგებში ეს დისტრიბუტივი მხოლოდ 24 ადგილს იკავებს.

გამოსვლის თარიღი 2005/02/15
ოფიციალური ფასი 180 - 2,500$
მატარებელი
უფასო ჩამოქაჩვა http://ftp.redhat.com/pub/redhat/linux/enterprise/4/
პროცესორების არქიტექტურა i386, ia64, ppc, s390, s390x, x86-64
ინსტალაცია გრაფიკული
სტანდარტული გრაფიკული სისტემა GNOME
პაკეტების მენეჯერი RPM
საოფისე პროგრამები OpenOffice
ფაილური სისტემები ext3

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]