თოვლიანი უფსკრული

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
თოვლიანი უფსკრული
კოორდინატები: 43°15′53″ ჩ. გ. 40°43′06″ ა. გ. / 43.26472° ჩ. გ. 40.71833° ა. გ. / 43.26472; 40.71833
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
ტერიტორიული ერთეული გუდაუთის მუნიციპალიტეტი
აბსოლუტური სიმაღლე 1975 მ
სიღრმე 1760 მ
მოცულობა 50-დან 96 ათ. მლნ. მ³
აღმოჩენის წელი 1971 წლის 9 აგვისტო
შესასვლელთა რაოდენობა 4
ტიპი კარსტული
ამგებელი ქანები ზედაიურული და ცარცული ასაკის კირქვები
თოვლიანი უფსკრული — საქართველო
თოვლიანი უფსკრული
თოვლიანი უფსკრული — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა
თოვლიანი უფსკრული

„თოვლიანი უფსკრული“ — მღვიმური სისტემის ზოგადი სახელწოდება, რომელიც შედგება 4 შემაერთებელი მღვიმისაგან: თოვლიანი — მეჟენი — ილუზია — ბანკა. მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, ბზიფის ქედზე, ძინის უღელტეხილის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 1975 მ-ზე.

გამომუშავებულია ზედაიურული და ცარცული ასაკის სქელშრეებრივ ძლიერ დამსხვრეულ კირქვებში. „თოვლიან უფსკრულში“ ერთმანეთს ცვლიან ღრმა შახტები და დამრეცფსკერიანი ვიწრო დერეფნები. უფსკრულის სიღრმეა 1760 მ. ყოფილ სსრკ-ში ყველაზე ღრმა უფსკრულს წარმოადგენდა. შესასვლელების საერთო სიგრძეა დაახლოებით 32 კმ. დიდ დარბაზშია დიდი მიწისქვეშა თოვლნარი — თოვლიანი კონუსი ყინულიან ბირთვთან ერთად, რომლის სიმაღლე სხვადასხვა დროში პერიოდულად იცვლებოდა 25 მ-იდან მაქსიმალურ შესაძლებელ — 60 მ სიმაღლემდე. უფსკრულში თოვლი და ყინულის ნაფენებია. თოვლისა და ფირნის მოცულობა იცვლებოდა 50-დან 96 ათ. მ³-ის ფარგლებში. ფსკერულ ნაწილში განლაგებულია დიდი მიწისქვეშა დარბაზები. ფირნი და ყინულები დიდ სიღრმეზეა წარმოდგენილი. ჩასასვლელიდან 350 მ სიღრმეზე ჩნდება ნაკადი, რომლის დებიტი უფსკრულის ბოლოში 0,5 მ³/წმ, ხოლო ტემპერატურა 2°C აღწევს. ჩასასვლელი შახტის ჰაერის ტემპერატურა 0°C, დერეფანში 2°C, უნივერსიტეტის სახელობის დარბაზშია 3,4°C.

თოვლიანი უფსკრული აღმოაჩინეს 1971 წლის 9 აგვისტოს. 1971-1972 წლებში გამოკვლეული იყო 720 მ სიღრმემდე. 1977-1981 წლებში განხორციელებული ექსპედიციის შედეგად დადგინდა ახალი სიღრმე — 1335 მ. 1983 წელს გამოირკვა ახალი მისასვლელები და შეუერთდა მეჟენის მღვიმეს. სისტემის ჯამურმა სიღრმემ 1370 მ შეადგინა. 2005-2007 წლებში ჩატარებული სამი ექსპედიციის შედეგად, შეუერთდა ილუზიის მღვიმეს. ჯამურმა ამპლიტუდამ შეადგინა 1753 მ. 2008 წლის დეკემბრის ექსპედიციის შედეგად, ფსკერულ ნაწილში აღმოჩნდა შესასვლელი და მოროზოვის ტბა, რის გამოც მღვიმის სიგრძემ 750 მ შეადგინა.

2011 წლის იანვარში განხორციელდა ჩაშვება მოროზოვის ტბაში, რის შედეგადაც მღვიმის სიღრმემ 1760 მ შეადგინა.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]