ბაგეტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ბაგეტები

ბაგეტი (/bæˈɡɛt/; ფრანგ. [Baɡɛt]) არის გრძელი, საკმაოდ თხელი ფრანგული პური. ბაგეტი ძირითადად მზადდება სპეციალური ცომით, რომელიც შედარებით ნაკლები რაოდენობით ცხიმსა და შაქარს შეიცავს. ის გამოირჩევა სიგრძით და ხრაშუნა ქერქით.

ტიპიური ბაგეტის დიამეტრი არის დაახლოებით 5-დან 6 სანტიმეტრამდე და სიგრძე დაახლოებით 65 სმ, თუმცა, იშვიათად, ბაგეტის სიგრძემ შეიძლება მიაღწიოს 1 მ-ს.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბაგეტის წარმოშობის ისტორია უფრო მითია, ვიდრე რეალურ ფაქტებზე დაფუძნებული ამბავი[1], მაგრამ რამდენიმე ფაქტმა ჩვენამდე მოაღწია. გრძელი, ჯოხის მსგავსი პურები საფრანგეთში უფრო პოპულარული გახდა მე-18 საუკუნის დასაწყისში. ფრანგმა მცხობელებმა მე -19 საუკუნის დასაწყისში დაიწყეს "გრუარუს" (gruau) ფქვილის გამოყენება, რომელიც შეიცავს ძალიან მცირე რაოდენობის ნუტრიენტებს და მისი წარმოშობა უნგრეთს უკავშირდება. ვენური ორთქლის ღუმელის გამოყენება ცხობისათვის პარიზში დამკვიდრდა 1839 წელს, როცა ის ავგუსტ ზანგმა შეიტანა საფრანგეთში. ზანგმა ასევე გაავრცელა "ვენური პური" და კრუასანის თავდაპირველი ვერსია საფრანგეთში, შესაბამისად, ბაგეტის შექმნას, ხშირად ავგუსტ ზანგს აწერენ (ისევე, როგორც თანამედროვე კრუასანის გამოგონებას)[2].

სიტყვა "baguette", ერთ-ერთი პურის სახელწოდებად ჩნდება და პირველად გამოიყენება 1920 წლის აგვისტოში სენის (პარიზის და შემოგარენის) დეპარტამენტის სარეგულაციო ნაწერში, "ბაგეტი, რომლის წონაც 80 გრამია და მაქსიმუმ 40სმ სიგრძისაა, არ შეიძლება გაიყიდოს 0,35 ფრანზე ძვირად"[3]. როგორც ცნობილია, ბაგეტი პირველად საფრანგეთში გაჩნდა მე-18 საუკუნეში, მისი ყველაზე უბრალო და მარტივი ფორმით, ხოლო შემდეგ, მრავალჯერ განახლდა და შეიცვალა მის საბოლოოდ ჩამოყალიბებამდე და ოფიციალურად დასახელებამდე 1920 წელს[4].

Spitz-Baguette bakery.JPG

ბაგეტი (baguette) ფრანგულად ნიშნავს ჯოხს, ხელკეტს ან ჩხირს, მაგ. მაგიური ჯოხი - baguette magique.

საფრანგეთის გარეთ, ბაგეტი ხშირად განიხილება, როგორც ფრანგული კულტურისა და სამზარეულოს სიმბოლო, მაგრამ ეს გაიგივება სულაც არაა უსაფუძვლო ან ახალი, იქედან გამომდინარე, რომ საფრანგეთში მსგავსი პურები ბაგეტის გამოგონებამდეც მზადდებოდა. გრძელი, ფართო პურები მზადდებოდა მეფე ლუი XIV-ის დროიდან, ხოლო გრძელი და შედარებით წვრილი პურები მე-18 საუკუნის შუა რიცხვებიდან და მე-19 საუკუნისთვის უკვე ისეთ გრძელ პურებს ამზადებდნენ, რომ მათი სიგრძე ბევრად აღემატებოდა დღევანდელი ბაგეტის სიგრძეს. მათი სიგრძე დაახლოებით 0.8 მეტრიდან 1.8 მეტრამდე იყო და ძალიან იყო გავრცელებული მაშინდელ საფრანგეთში[5].

მსოფლიო ომების შემდეგ, ფრანგმა მცხობელებმა დაიწყეს თეთრი, შედარებით რბილი ბაგეტების ცხობა, რომელიც განსხვავდებოდა მანამდე გავრცელებული მუქი პურებისგან. ამ ცომს ამოსასუქებლად ნაკლები დრო სჭირდებოდა და უფრო ნაკლებ დანამატებსაც ითხოვდა, მაგრამ შესამჩნევად ნაკლებად მკვეთრი გემო ჰქონდა. მათ ასევე დაიწყეს წინასწარ მომზადებული ცომისა და ფორმების გამოყენება. პურის საშუალო მოხმარება 1900-იანი წლების დასაწყისში 600 გრამიდან 1986 წელს 170 გრამამდე შემცირდა[6].

მითები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ზოგი ამბობს, რომ ნაპოლეონ ბონაპარტმა შექმნა ფრანგული ბაგეტი, რათა ჯარისკაცებს უფრო ადვილად შეეძლოთ პურის ტარება. იქედან გამომდინარე, რომ სხვა პურების მრგვალი ფორმა დიდ ადგილს კავებდა, ბონაპარტმა მოითხოვა, რომ ეს შეცვლილიყო და მოითხოვა კონკრეტული ზომები პურისათვის, რომ ჯარისკაცების ფორმაში მოთავსებულიყო.

მეორე მითის მიხედვით, ბაგეტი თანასწორობის პურია, რადგან ის სპეციალურად შეიქმნა როგორც მდიდარი, ისე ღარიბი ხალხისთვის[7].

Baguette mie.jpg

დღეს[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1944 წლის აპრილში საფრანგეთში გაიმართა კონკურსი სახელწოდებით Le Grand Prix de la Baguette, იმის დასადგენად, თუ ვინ ამზადებდა საუკეთესო ბაგეტებს საფრანგეთი გარშემო. ეს კონკურსი დღემდე გრძელდება და მასში თითქმის 200 მცხობელი ასპარეზობს ყოველწლიურად, რომლებიც წარსდგებიან 14 ჟიურის წევრის წინაშე და მიყვებიან მკაცრად დადგენილ წესებს. მათი შეფასება ხდება ცხობის, გარეგნობის, სუნის, გემოვნების, სიფაფუკის და ხრაშუნის საფუძველზე. გამარჯვებული იგებს 4000 ევროს და საფრანგეთის პრეზიდენტს ამარაგებს პურით ყოველდღიურად იმ წლის განმავლობაში, სანამ ახალ გამარჯვებულს არ აირჩევენ[8].

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. ბაგეტის ისტორია (ინგლისური)
  2. განსტრონომიული ჟურნალი ბაგეტზე (ფრანგული)
  3. სენის რეგულაციები (ფრანგული)
  4. https://web.archive.org/web/20180121130854/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k2925647.item (ფრანგული)
  5. "ლონდონიდან პარიზში" (ინგლისური)
  6. https://www.economist.com/1843/2019/01/22/its-crunch-time-for-the-baguette (ინგლისური)
  7. ბაგეტის ისტორია (ინგლისური)
  8. იდეალური ფრანგული ბაგეტი (ინგლისური)