ადენოზინტრიფოსფორმჟავა
| ადენოზინტრიფოსფატი | |
 | |
 | |
| ზოგადი | |
|---|---|
| ქიმიური ფორმულა | C10H16N5O13P3 |
| მოლური მასა | 507.18 გ/მოლი |
| ფიზიკური თვისებები | |
| სიმკვრივე | 1.04(დინატრიუმის მარილი) გ/სმ³ |
| თერმული თვისებები | |
| დნობის ტემპერატურა | 187(დინატრიუმის მარილი) °C |
| ქიმიური თვისებები | |
| pKa | 6.5 |
ადენოზინტრიფოსფატი (ან ადენოზინტრიფოსფორმჟავა; ატფ) — უჯრედის ენერგიის უშუალო წყაროა. უჯრედის ყველა ფუნქცია — მოძრაობა, ბიოსინთეზი, ელექტრული სიგნალების წარმოქმნა და სხვა — დამოკიდებულია იმ ენერგიაზე, რომელიც ატფ-ს ჰიდროლიზის შედეგად გამოიყოფა. ატფ გვხვდება როგორც ცხოველურ, ასევე მცენარეულ უჯრედებში.
ქიმიური თვისებები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ატფ ქიმიური სტრუქტურის მიხედვით ნუკლეოტიდებს მიეკუთვნება. იგი შედგება ადენოზინისა და ფოსფატის სამი ჯგუფისგან. ხოლო ადენოზინი შედგება აზოტოვანი ფუძე ადენინისა და მონოსაქარიდ რიბოზისგან. ატფ-ს ემპირიული ფორმულაა:
![{\displaystyle {\mathrm {C} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{10}}~\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{16}}~\mathrm {N} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{5}}~\mathrm {O} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{13}}~\mathrm {P} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{3}}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/a9fe93003d31ac386f082b00fc7542b9c175f54c)
ატფ-ს მოლეკულური სტუქტურა არასტაბილურია. იგი სპეციფიკური ფერმენტების ზეგავლენით განიცდის ჰიდროლიზს — იერთებს წყლის მოლეკულას და იხლიჩება:
![{\displaystyle {{\text{ატფ}}~\,{}+{}\,~\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {}\mathrel {\longrightarrow } {}{\text{ადფ}}~\,{}+{}\,~\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{3}}\mathrm {PO} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}~\,{}+{}\,~{\text{ენერგია}}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/ab15d35ad4061a3e556d66a8e0706936a7766e58)
![{\displaystyle {{\text{ატფ}}~\,{}+{}\,~\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {}\mathrel {\longrightarrow } {}{\text{ამფ}}~\,{}+{}\,~\mathrm {H} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{4}}\mathrm {P} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{2}}\mathrm {O} {\vphantom {A}}_{\smash[{t}]{7}}~\,{}+{}\,~{\text{ენერგია}}}}](https://wikimedia.org/api/rest_v1/media/math/render/svg/df4c37e7bba09c66fb3aa176b135f85b82856ef9)
საბოლოო ფოსფატის (γ-ფოსფატის) ჯგუფის დაკარგვა იწვევს ატფ-ს ადენოზინდიფოსფატად (ადფ) ან ადენოზინმონოფოსფატად (ამფ) გარდაქმნას. ამ რეაქციის შედეგად გამოიყოფა დაახლოებით 30–60 კჯ/მოლი ენერგია.
იხილეთ აგრეთვე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ადენოზინდიფოსფატი (ადფ)
- ადენოზინმონოფოსფატი (ამფ)
- მიტოქონდრია
ლიტერატურა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 1, თბ., 1975. — გვ. 88-89.
რესურსები ინტერნეტში
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
- ATP bound to proteins in the PDB
- ScienceAid: Energy ATP and Exercise დაარქივებული 2016-03-10 საიტზე Wayback Machine.
- PubChem entry for Adenosine Triphosphate
- KEGG entry for Adenosine Triphosphate
