თუთუბოსებრნი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

თუთუბოსებრნი (Anacardiaceae), ფარულთესლოვან ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. ორსქესიანი, იშვიათად ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია საგველა ყვავილედებად. ნაყოფი კოლოფი ან კურკიანაა, რომელსაც სხვადასხვა გასავრცელებელი სამარჯვი აქვს. ოჯახში გაერთიანებულია 80-მდე გვარის 600-მდე სახეობა, რომლებიც ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ზომიერი ჰავის ზონებშია გავრცელებული. საქართველოს მშრალ და თბილ რაიონებში ბუნებრივადაა გავრცელებული 3 გვარი — საკმლის ხე, თუთუბო და თრიმლი. შავი ზღვის სანაპიროზე კულტივირებულია ერთი სამხრეთ ამერიკის გვარი Schinus. თუთუბოსებრთა ოჯახში ბევრი სასარგებლო მცენარეა. მანგოს, აკაჟუს და ფსტის ნაყოფი და თესლი იჭმება; თუთუბო და კვებრახო (კებრახო) მთრიმლავ ნივთიერებებს შეიცავს; იაპონური თუთუბოს ქერქიდან მიღებულ წვენს ლაქის დასამზადებლად იყენებენ; თუთუბოსებრნისგან ბევრი შეიცავს ფისს, გუმფისს, საღებავ ნივთიერებებს, ნაწილი შხამიანი, ზოგს ძვირფასი მერქანი აქვს, ზოგს აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ.

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • ქსე, ტ. 5, გვ. 7, თბ., 1980