ბესლეთის ხიდი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
ბესლეთის ხიდი
საერთო ხედი
საერთო ხედი
კოორდინატები: 43°01′50″ ჩ. გ. 41°04′33″ ა. გ. / 43.03056° ჩ. გ. 41.07583° ა. გ. / 43.03056; 41.07583
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
ადგილმდებარეობა ბესლეთი
გამოყენების სფერო საფეხმავლო
გადებულია ბესლეთი
მასალა კირქვა
თაღების რაოდენობა 1
სიგრძე 35 
ბესლეთის ხიდი — საქართველო
ბესლეთის ხიდი
ბესლეთის ხიდი — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა
ბესლეთის ხიდი
Commons-logo.svg სურათები ვიკისაწყობში

ბესლეთის ხიდი (ასევე თამარის ხიდი) — XI-XII საუკუნეების თაღოვანი ხიდი აფხაზეთში, მდინარე ბესლეთზე. მდებარეობს სოხუმიდან 5 კილომეტრში, სოფელ ბესლეთში.

ასომთავრული წარწერა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

წარწერა ბესლეთის ხიდზე

პირველად ქართული ასომთავრული წარწერა ხიდზე შემჩნეულ იქნა 1935 წელს ადგილობრივი მხარეთმცოდნის ი. პ. არძინბას მიერ. მანვე გაწმინდა ხიდი მავნე დამანგრეველი მცენარეებისაგან[1]. 1939 წელს ხიდს პირველად ჩაუტარდა რესტავრაცია.

აკადემიკოსი ნ. პ. სევეროვი აღნიშნავდა: სართავი თაღის შემკრავ ბოლოებზე ამოჭრილი ქართული ასოები ზომით 25 სმ. სიდიდის პალეოგრაფიული ნიშნებით ნაწერი ეკუთვნის XI-XII საუკუნეებს. იმავე აზრის იყო აკადემიკოსი გ. ჩუბინიშვილი, რომელმაც ამოიკითხა ხსენებული ტექსტი.

დასავლეთ კიდეზე მოთავსებულია ერთსტრიქონიანი ასომთავრული წარწერა

ვიკიციტატა
„ქრისტე მეუფეო ყოველთა..... ადიდე ორთავე შინა სუფევათა უძლეველი მეფეთა მეფე ბაგრატი.“

წარწერაში დასახელებულია საქართველოს მეფე ბაგრატ III (978-1014), ან ბაგრატ IV (1027-1072).

ხიდის აღწერა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პალეოგრაფიული ნიშნების, კედლის წყობისა და სამშენებლო მასალების თვისებურებების მიხედვით ძეგლი მიეკუთვნება XI-XII საუკუნეებს. ხიდი თაღურადაა გადაწყვეტილი, რომლის მალი შეადგენს 6 მეტრს, სიგრძე — 13,2 მეტრს. მდინარის უშუალო დონიდან თაღის სიმაღლე 8,4 მეტრია, ხოლო სუფთად თაღის კი — 5,9 მეტრი.

ხიდი აგებულია დიდი ზომის მაგარი ჯიშის კირქვებისაგან, რომელთა სიგრძე ერთ მეტრამდე აღწევს, განი — 0,35 მეტრს. ქვებზე ორნამენტული სიფაქიზით ამოკვეთილია ქართული ასოები — ასომთავრული. ქვებს შორის ორ რიგად ჩრთულია თხელი ოთხკუთხური მეტად მტკიცე სიმაგრის კარგად გამომწვარი აგური.

ხიდისთვის შერჩეულია, როგორც ესტეთიკურად, ისე ტექნიკურად მოხერხებული ადგილი — მდინარის ვიწრო ყელი, კლდოვან ფენებზე. კირის ხსნარი, რომლითაც აგებულია ხიდი, საუკუნეების განმავლობაში ქვაზე მტკიცე გამხდარა.

ხიდთან ადრე ბესლეთის ციხე მდგარა, რომელიც ვიწრო ხეობაში ქალაქის შემოსასვლელს მთის ტომების თავდასხმებისგან იცავდა. ხიდის თავთან ბოლო დრომდე შემონახული იყო მონუმენტური ქვა-სტელა ქართული ტექსტით. 1990-იანი წლების დასაწყისში სტელა დაიკარგა.

ვინაიდან ტერიტიტორია ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, ბესლეთის ხიდის შესწავლა და რესტავრაცია შეუძლებელია, ხიდი საჭიროებს მცენარეული საფარისგან გასუფთავებას.

ბესლეთის ხიდს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია[2].

ფოტოგალერეა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ციციშვილი ი., უშვერიძე გ., ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, თბ., 1997. — გვ. 341.
  • კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
  • ბარნაველი თ., ბესლეთის ხიდის თარიღისათვის, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, მაცნე № 6, თბ., 1970, გვ. 139-144

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]