აგნეს არბერი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ნავიგაციაზე გადასვლა ძიებაზე გადასვლა
აგნეს არბერი
დაბ. თარიღი 23 თებერვალი, 1879(1879-02-23)[1] [2] [3]
დაბ. ადგილი ლონდონი
გარდ. თარიღი 22 მარტი, 1960(1960-03-22)[1] [2] [3] (81 წლის) ან 2 მარტი, 1960(1960-03-02)[4] (81 წლის)
გარდ. ადგილი კემბრიჯი[5]
მოქალაქეობა Flag of the United Kingdom.svg გაერთიანებული სამეფო[6]
საქმიანობა ბოტანიკა[7]
მუშაობის ადგილი ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი
ალმა-მატერი ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი[8] [7] , ნიუნჰემის კოლეჯი[8] და North London Collegiate School[9]
მეუღლე Edward Alexander Newell Arber[7]
მამა Henry Robert Robertson[7]
შვილ(ებ)ი Muriel Agnes Arber[7]
ჯილდოები სამეფო საზოგადოების წევრი[9], ლინეს მედალი[9] და ლინეს საზოგადოების წევრი

აგნეს რობერტსონ არბერი (ინგლ. Agnes Arber; დ. 23 თებერვალი, 1879 — გ. 22 მარტი, 1960) — ბრიტანელი მცენარეთა მორფოლოგი და ანატომი, ბოტანიკის ისტორიკოსი და ბიოლოგიის ფილოსოფოსი. დაიბადა ლონდონში, თუმცა ცხოვრების დიდი ნაწილი კემბრიჯში გაატარა, მათ შორის ცხოვრების ბოლო 51 წელი. ის იყო პირველი ქალი ბოტანიკოსი, რომელიც აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად (1946 წლის 21 მარტი, 67 წლის ასაკში), რაც საერთო ჯამში სამმა ქალბატონმა შეძლო. ასევე იყო პირველი ქალი, რომელმაც მიიღო ოქროს მედალი ლონდონში ლონინის საზოგადოების მიერ (24 მაისი, 1948 წელი, 69 წლის ასაკში) თავისი წვლილისთვის ბოტანიკის დარგში. მისი სამეცნიერო კვლევები ძირითადად ფოკუსირებული იყო ერთლებნიან, ყვავილოვან მცენარეთა შესწავლაზე. აგნეს არბერმა ხელი შეუწყო მორფოლოგიური კვლევების განვითარებას ადრეულ XX საუკუნეში. მისი უკანასკნელი სამუშაო იყო ბოტანიკის ფილოსოფიის დარგი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

აგნეს არბერი დაიბადა 1879 წლის 23 თებერვალს, ლონდონში. ის იყო ჰენრი რობერტსონის და აგნეს ტერნერისა პირველი შვილი. მას ჰყავდა სამი უმცროსი დედმამიშვილი, დონალდ სტრუან რობერტსონი (რომელიც შემდგომში კემბრიჯის უნივერსიტეტში გახდა ბერძნულის პროფესორი), ჯანეტ რობერტსონი, რომელიც შემდეგში პორტრეტების მხატვარი გახდა და მარგარეტ რობერტსონი.

რვა წლის ასაკში არბერი დადიოდა ჩრდილოეთ ლონდონის კოლეგიარულ სკოლაში, რომელიც ფრანცეს ბუსმა დააარსა. სკოლის მეცნიერების მასწავლებლის, მის ედით აიტკენის ხელმძღვანელობით, არბერმა აღმოაჩინა საკუთარი სიმპათიები ბოტანიკის მიმართ, არბერმა თავისი კვლევები პირველად სკოლის გაზეთში გამოაქვეყნა 1894 წელს. აქ აბნერი შეხვდა ეთელ სარგანტს, მცენარეების მორფოლოგისტს, რომელიც მეცნიერებათა კლუბს რეგულარულად უტარებდა პრეზენტაციებს. სარგანტი მომავალში გახდა არბერის მენტორი და კოლეგა.

1897 წელს არბერმა დაიწყო სწავლა ლონდონის უნივერსიტეტულ კოლეჯში. ის დაქორწინდა ედუარდ ალექსანდერ არბერზე (1870-1918) მათ ეყოლათ 1 ბავშვი, მურიელ აგნეს არბერი, რომელიც დაიბადა 1913 წელს, გახდა ბიოლოგი და გარდაიცვალა 2004 წელს.

ლონდონის უნივერსიტეტლ კოლეჯში სწავლამდე ის მუშაობდა სარგანტთან ერთად მის პირად ლაბორატორიაში, სადაც სარგანტმა არბერს გააცნო მიკროტექნიკები, რომლებიც გამოიყენება მცენარეების შესამზადებლად მიკროსკოპული გამოკვლევებისთვის. ის მინიმუმ ერთხელ დაბრუნდა ამ ლაბორატორიაში ზაფხულის არდადეგების დროს. სერგანტმა არბერი დაიქირავა სადღაც 1902-1903 წლებში, როგორც მკვლევარი-ასისტენტი, მცენარეების თესლების სტრუქტურების შესასწავლად. ამ დროს არბერმა გამოაქვეყნა მისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი. მცენარეთა მორფოლოგიის და ფილოსოფიის შესწავლა მომავალში მისი კვლევების მთავარი მიმართულება გახდა.

აგნეს არბერი გარდაიცვალა 1960 წლის 22 მარტს კემბრიჯში (დიდი ბრიტანეთი).

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Godwin, Harry (1970). „Arber, Agnes Robertson“. Dictionary of Scientific Biography. 1. New York: Charles Scribner's Sons. pp. 205–206. ISBN 978-0-684-10114-9.
  • Special issue dedicated to Agnes Arber: Annals of Botany, December 2001, Vol.88 No.6
    • Schmid, R (December 2001). „Agnes Arber, née Robertson (1879–1960): Fragments of her Life, Including her Place in Biology and in Women's Studies“. Annals of Botany. 88 (6): 1105–1128. doi:10.1006/anbo.2001.1553.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
  • Stearn, W. T. (December 1960). „Mrs. Agnes Arber: Botanist and Philosopher, 1879 - 1960“. Taxon (Reprint of obituary in The Times 24 March 1960). 9 (9): 261–263. JSTOR 1217828.CS1-ის მხარდაჭერა: ref=harv (link)
  • Friend, Peter. Muriel Agnes Arber, 1913–2004 (Obituary). The Geological Society (2012). ციტირების თარიღი: 9 February 2017.
  • Schmid, Rudi. Agnes Arber and other early women botanists (May 2008). ციტირების თარიღი: 9 February 2017.
  • Arber MA. 1968. List of published works of Agnes Arber, E. A.N. Arber and Ethel Sargant. Biographical notes by W. T. Stearn. Journal of the Society for the Bibliography of Natural History 4:370–384

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica
  2. 2.0 2.1 SNAC — 2010.
  3. 3.0 3.1 FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах
  4. Library of Congress AuthoritiesLibrary of Congress.
  5. გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #139611770 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  6. LIBRIS — 2005.
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 Thomas H. H. Agnes Arber, 1879-1960 // Biogr. Mem. Fellows R. Soc. / J. T. StuartThe Royal Society, 1960. — Vol. 6, Iss. 0. — P. 1–11. — ISSN 0080-4606; 1748-8494doi:10.1098/RSBM.1960.0021
  8. 8.0 8.1 Oxford Dictionary of National Biography / C. MatthewOxford: OUP, 2004.
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 9.4 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science: Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th CenturyRoutledge, 2003. — Vol. 1. — P. 47. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2