ტაჯიკური ენა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ტაჯიკური ენა
тоҷикӣ, تاجیکی, tojikī
გავრცელებულია ტაჯიკეთი, უზბეკეთი, ავღანეთი
მოლაპარაკეთა რაოდენობა 4.5 მილიონი ადამიანი
ოფიციალური სტატუსი ტაჯიკეთის დროშა ტაჯიკეთი
ლინგვისტური კლასიფიკაცია ინდოევროპული ენები
ინდოირანული ენები
ირანული ენები
დასავლეთირანული ენები
სპარსული ენა
ტაჯიკური ენა
დამწერლობის სისტემა კირილიცა
ენის კოდები ISO 639-1: tg
ISO 639-2: tgk
ISO 639-3: tgk

ტაჯიკური ენასპარსული ენის სტანდარტიზებული ვარიანტი ტაჯიკეთში. მსგავსი დასახელება პოლიტიკური მიზეზების გამო ეწოდა საბჭოთა კავშირის პერიოდში, ამავე პერიოდში დამწერლობის სისტემად შემოღებული იქნა კირილიცა, რომელიც დღემდე გამოიყენება.

ტაჯიკური ენა მშობლიურია ტაჯიკების იმ ნაწილისთვის, რომლებიც ტაჯიკეთში ცხოვრობენ, ხოლო ავღანეთში მცხოვრები ტაჯიკებისთვის მშობლიურია სპარსული ენის სხვა სტანდარტიზაცია — დარი, რომელიც ტაჯიკურისგან განსხვავებით იყენებს სპარსულ დამწერლობას და თურქული ენების ნაკლებ გავლენას განიცდის.

ლინგვისტურად არ განიხილება ცალკე ენად, განიხილავენ როგორც სპარსულ ენას და შესაბამისად მიაკუთვნებენ ინდოევროპული ოჯახის ირანულ ჯგუფს.

დიალექტური განსხვავებები უმნიშვნელოა, ამიტომ საზღვრების გავლება მათ შორის რთულია. პირობითად ისინი იყოფიან ჩრდილოეთის, სამხრეთის, სამხრეთ-აღმოსავლეთის და ცენტრალურ ჯგუფებად. ზოგიერთი წყარო ტაჯიკურს აკუთვნებს ავღანეთში გავრცელებულ ყველა სპარსულ დიალექტს.

დამწერლობა[რედაქტირება]

კირილიცა ლათინიცა
(1929—1940)
არაბული
шрифт
IPA
А а A a َ, اَ /a/
Б б B ʙ /b/
В в V v و /v/
Г г G g گ /ɡ/
Ғ ғ Ƣ ƣ /ʁ/
Д д D d /d/
Е е E e ی /e/
Ё ё Jo jo یا /jɔ/
Ж ж Ƶ ƶ ژ /ʒ/
З з Z z ﺽ ,ﻅ ,ﺫ ,ﺯ /z/
И и I i اِ, ِ /i/
Ӣ ӣ Ī ī ی /ˈi/
Й й J j یْ, ی /j/
К к K k ک /k/
Қ қ Q q /q/
Л л L l /l/
М м M m /m/
Н н N n /n/
О о O o ا ,آ /ɔ/
П п P p پ /p/
Р р R r /ɾ/
С с S s ﺙ ,ﺹ ,ﺱ /s/
Т т T t ﺕ ,ﻁ /t/
У у U u اُ, ُ /u/
Ӯ ӯ Ū ū او ,و /ɵ/
Ф ф F f /f/
Х х X x /χ/
Ҳ ҳ H h /h/
Ч ч C c چ /tʃ/
Ҷ ҷ Ç ç /dʒ/
Ш ш Ş ş /ʃ/
ъ ' /ʔ/
Э э E e ای /e/
Ю ю Ju ju یُ ,یو /ju/
Я я Ja ja یه, یَ /ja/

ლექსიკა[რედაქტირება]

ფრაზები და სიტყვები

  • გამარჯობა — Salom; Assalom u aleykum
  • კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება — Rahmat
  • გმადლობთ — Taşakur; Rahmat
  • კი / არა — Ha / Ne
  • გეთაყვა — Lutfan
  • ნახვამდის — Hayr; Hayr naboşad

რიცხვები

  • 0 — sifr
  • 1 — yak
  • 2 — du
  • 3 — se
  • 4 — cor
  • 5 — panç
  • 6 — şaş
  • 7 — haft
  • 8 — hasht
  • 9 — nūh
  • 10 — dah

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]