დიქლორმეთანი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
დიქლორმეთანი
დიქლორმეთანი: ქიმიური ფორმულა
დიქლორმეთანი: მოლეკულის ხედი
დიქლორმეთანი: სტრუქტურა
ზოგადი
სისტემური სახელწოდებადიქლორმეთანი
ქიმიური ფორმულაCH2Cl2
მოლური მასა84.93 /მოლი
ფიზიკური თვისებები
სიმკვრივე1.3266 (20 °C) /სმ³
თერმული თვისებები
დნობის ტემპერატურა−96.7 °C
დუღილის ტემპერატურა39.6 °C

დიქლორმეთანი, მეთილენის ქლორიდი — ქლორორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით CH2Cl2. არის უფერო, აქროლადი, ტკბილი სუნის მქონე სითხე. ძირითადათ გამოიყენება ორგანულ გამხსნელად ქიმიაში[1].

წარმოება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დიქლორმეთანი იწარმოება ქლორმეთანის ან მეთანის ქლორირებით 400–500 °C-ზე. ამ ხერხით, დაახლოებით 400 000 ტონა იქნა წარმოებული აშშ-ში, ევროპასა და იაპონიაში 1993 წელს.

CH4 + Cl2CH3Cl + HCl
CH3Cl + Cl2 → CH2Cl2 + HCl
CH2Cl2 + Cl2CHCl3 + HCl
CHCl3 + Cl2CCl4 + HCl

რეაქციის შედეგად მიღებული ნარევი შეიცავს ქლორმეთანს, დიქლორმეთანს, ნახშირბადის ტეტრაქლორიდს და ქლოროფორმს. მათი განცალკევება ხდება დისტილაციით.

დიქლორმეთანი პირველად 1839 წელს მიიღო ფრანგმა ქიმიკოსმა ჰენრი ვიქტორ რეგნალტმა (1810–1878), მან იგი გამოყო ქლორმეთანისა და ქლორის ნარევიდან.[2]

გამოყენება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დიქლორმეთანი ორგანულ ქიმიაში გამოიყენება გამხსნელად, მაგრამ მისი არასტაბილურობის გამო, დღეს მას ნაკლებად მოიხმარენ. საკვებ ინდუსტრიაში იყენებენ უკოფეინო ყავისა და ჩაის მისაღებად[3].

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Rossberg, M. et al. (2006) "Chlorinated Hydrocarbons" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim. doi:10.1002/14356007.a06_233.pub2.
  2. Regnault, V. (1839) "De l'action du chlore sur les éthers hydrochloriques de l'alcool et de l'esprit de bois, et de plusieurs points de la théorie des éthers" (On the action of chlorine on the hydrochloric ethers of ethanol and methanol, and on several points of the theory of ethers), Annales de chimie et physique, series 2, 71 : 353–431; see especially: "Seconde partie. De l'action du chlore sur l'éther hydrochlorique de l'esprit de bois" (Second part. On the action of chlorine on the hydrochloric ether of methanol [i.e., chloromethane]), pages 377–380. Regnault gives dichloromethane the name éther hydrochlorique monochloruré (monochlorinated hydrochloric ether). Note: Regnault gives the empirical formula for dichloromethane as C2H4Cl4 because during that era, chemists used incorrect atomic masses.
    Reprinted in German in:
  3. Office of Environmental Health Hazard Assessment. (September 2000) Dichloromethane. Public Health Goals for Chemicals in Drinking Water. California Environmental Protection Agency. წაკითხვის თარიღი: June 5, 2016