X-ქრომოსომის ინაქტივაცია

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
მდედრი კატების კუსებრი შეფერილობა X-ქრომოსომის ინაქტივაციის ნათელი მაგალითია. ბეწვის შეფერილობის გენის შავი და ნარინჯისფერი ალელები X-ქრომოსომაში მდებარეობენ. ბეწვის კონკრეტული უბნის შეფერილობა განისაზღვრება იმით, თუ გენის რომელი ალელია აქტიური მოცემულ უბანში.

X-ქრომოსომის ინაქტივაცია (ინგლ. X-inactivation, lyonization) — პროცესი, რომლის დროსაც მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ინაქტივირდება X-ქრომოსომის ორი ასლიდან ერთ-ერთი. არააქტიური X-ქრომოსომის დნმ იფუთება ტრანსკრიპციურად არააქტიურ ჰეტეროქრომატინში.

X-ქრომოსომის ინაქტივაცია მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ხდება იმიტომ, რომ X-ქრომოსომების ორი ასლიდან არ წარმოიქმნას შესაბამისი გენების ორჯერ მეტი პროდუქტი, ვიდრე მამრ ძუძუმწოვრებშია. ამგვარ პროცესს ეწოდება გენების დოზური კომპენსაცია. პლაცენტარულებში X-ქრომოსომის არჩევა, რომელიც უნდა ინაქტივირდეს, შემთხვევითია. ინაქტივირებული X-ქრომოსომა არააქტიური რჩება ყველა შემდგომ შვილობილ უჯრედში, რომლებიც გაყოფის შედეგად წარმოიქმნება.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]