ბურიშები

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search


ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1586 წლიდან მონღოლეთის იმპერიის ნაწილია. 1820 წელს ჯამუ გადავიდა გულაბა სინგჰის კონტოლის ქვეშ. 1947 წელს ჯამუს თავს დაესხა პაკისტანი. ჯამუმ გადაწყვიტა შტატის სტატუსით დარჩენილიყო ინდოეთის შემადგენლობაში. ქაშმირი წარმოადგენს ჯამუს შტატის ნაწილს. ბრიტანეთის-ინდოეთის რელიგიური ნიშნით გაყოფის დროს, მუსლიმებით დასახლებული ეს ტერიტორია ინდუსი მმართველი მაჰარაჯის წყალობით ინდოეთს მიეკუთვნა. შემდგომში ტერიტორიულმა დავებმა გამოიწვია კონფლიქტი ინდოეთსა და პაკისტანს შორის. ქაშმირი გაყოფილი აღმოჩნდა, ჩრდილო-დასავლეთი ე. წ. "აზად-ქაშმირი" პაკისტანს აქვს ოკუპირებული, დანარჩენი ნაწილი ინდოეთის შემადგენლობაშია. ამ მომენტიდან გრძელდება სეპარატისტთა გამოსვლები, რაც ართულებს შეთანხმების მიღწევას.

ენები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Jammu-Kashmir-flag.png

ქაშმირი კლასიფიცირებულია რამდენიმე ენასთან ერთად ჯგუფში, რომელიც ცნობილია "დარდიკის" სახელით.[1] დარდიკულ ენებზე ლაპარაკობენ ინდოეთის უკიდურეს ჩრდილოეთში, ჩრდილო-დასავლეთ პაკისტანში და გავრცელებულია აფხაზეთშიც.

რეგიონი გადაჭიმულია ჯამუს და ქაშმირის პროვინციიდან (ინდოეთი) პაკისტანის ჩრდილო არეებამდე და სამშობლოა ბევრი ეთნოლინგვისტური სახეობების. ბურუშასკის ენის სწავლების მამოძრავებელი ძალა ქაშმირის ველზე მოდის საზოგადოებისგან, მიუხედავად შეუმჩნეველი ქაშმირის საზოგადოებისა (300 მოსაუბრე) ისინი ცხოვრობდნენ სრინაგარში დაახლოებით ერთი საუკუნე და შესაბამისად, მათ განიცადეს ასიმილაცია და დაფარეს ენა. არანაირი კვლევა არ ჩატარებულია ჯამუსა და ქაშმირის ბურუშოების შესახებ. ჩვენ გვაქვს ჯამუსა და ქაშმირის სტრუქტურული აღწერა, რომელიც ანალიზს უკეთებს სხვადასხვა ლინგვისტურ სახეობებს მას შემდეგ, რაც ის დაშორდა პაკისტანურ დიალექტს. ცვლილებები შესწავლილია ლექსიკური, სინტაქსური და მორფოლოგიური მხრიდან. გრამატიკული აღწერა მოიცავს სხვადასხვა საუბრის ფორმას. ეს მიდგომა დაფუძნებულია ტომასონის და კაუფმანის ნამუშევრებზე[2]. ის წარმოადგენს უნიკალურ სიტუაციას, რომელშიც ლინგვისტური შედეგები არეკლილია კომპლექსურ და მრავალფეროვან კონტაქტში ორ ენას შორის — ქაშმირი და ურდუ, რომლებიც სპეციფიკური ხერხებით ახდენენ გავლენას ერთმანეთზე - ლექსიკურად უკავშირდება ურდუს და სტრუქტურულად ქაშმირს.

ინდოეთ პაკისტანის დაპირისპირების ქრონოლოგია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
Kashmir region 2004.jpg

1947 წელი, ინდოეთმა და პაკისტანმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს.

1949 წელი, მხარეები ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმდნენ. პაკისტანმა ქაშმირის 1/3 დაიკავა.

1965 წელი, იწყება ომი პაკისტანის მიერ ინსპირირებულ ამბოხებაზე ინდოეთის საპასუხო ქმედების შედეგად.

1971 წელი, ქაშმირში სერიოზული ბრძოლებია ბანგლადეშის დამოუკიდებლობის გამო ინდოეთ-პაკისტანის ომის დროს.

1989 წელი, მზარდი სეპარატისტული მოძრაობა იწყებს შეიარაღებულ გამოსვლებს ინდოეთის მიერ კონტროლირებად ქაშმირში.

1998 წელი, ინდოეთი და პაკისტანი ბირთვული იარაღის ტესტებს აწარმოებენ.

1999 წელი, იწყება ქარგილის ორთვიანი კონფლიქტი პაკისტანის მიერ საკონტროლო ხაზის დარღვევის შედეგად.

2001 წელი, ბრძოლები განახლდა ექსტრემისტული დაჯგუფებების გააქტიურების გამო.

2002 წელი, სეპარატისტები ინდოეთის სამხედრო ბაზას თავს დაესხნენ.

აღწერილობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჯამუ და ქაშმირი (jamma and kashmir burushos) - შტატი ინდოეთის ჩრდილოეთში

მოსახლეობა - 10 466 ათასი;

ფართობი - 101 ათასი;

ქალაქები (ათ.) - სრინაგარი (912) ჯამუ (386)

ენები - ქაშმირი, ურდუ.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Official website of the Jammu an Kashmir Government[3]
  • Schofield, Victoria (2003). Kashmir in conflict [4]
  • Kashmir and Jammu Language, Contact [5]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Kashmiri is classified along with a number of languages grouped under the title “Dardic”. Dardic languages are spoken in the extreme north of India, northwestern Pakistan, and extend into Afghanistan
  2. the study of contact-induced change is based on an analytical framework following Thomason & Kaufman (1988) and Thomason (2001)
  3. http://jkgad.nic.in/
  4. https://books.google.ge/books?id=jVXANgu-YCcC&redir_esc=y&hl=en
  5. https://repositories.lib.utexas.edu/bitstream/handle/2152/2777/munshis96677.pdf