2018 წლის სომხეთის რევოლუცია

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
2018 წლის სომხეთის ხავერდოვანი რევოლუცია
მონაწილეები

პარტია სამოქალაქო ხელშეკრულება; სომხეთის მთავრობა;

სომხეთის პოლიცია.
მდებარეობა

სომხეთი: ერევანი, გიუმრი, ვანაძორი, აბოვიანი, სევანი, გავარი, არტაშატი, არმავირი, ვაღარშაპატი, კაპანი, არაგაცავანი, სტეფანავანი, სპიტაკი, დილიჯანი და სხვა.

სომხური დიასპორა: გლენდალი, კალიფორნია; მოსკოვი; მილანი; მარსელი; ტორონტო; მონტრეალი; სოჭო; ვანჯუვერი; ათენი; ლონდონი; ბერლინი; ბუენოს აირესი; ჩიკაგო; სან პაულო.
თარიღი

31 მარტი 2018 - 8 მაისი 2018

(1 თვე, 1კვირა და 1 დღე)
შედეგი სერჟ სარგისიანის გადადგომა და ხელისუფლებაში ახალი ძალის მოსვლა

2018 წლის სომხეთის რევოლუცია (სომხეთში ყველაზე ხშირად ცნობილია როგორც #მერჟისერჟინ (სომხ. ՄերժիրՍերժին), რაც ნიშნავს "#ვუარყოფთსერჟს") — ანტისამთავრობო საპროტესტო გამოსვლები სომხეთში 2018 წლის აპრილიდან მაისამდე, რომელსაც სათავეში ედგა სომხეთის პარლამენტის წევრი - ნიკოლ ფაშინიანი (სამოქალაქო ხელშეკრულების პარტიის ხელმძღვანელი). საპროტესტო აქციები და მსვლელობები თავდაპირველად სერჟ სარგსიანის ზედიზედ მესამე ვადის საპასუხოდ იყო, რომელიც სომხეთის მთავრობის ყველაზე ძლიერი ფიგურას წარმოადგნდა. ფაშინიანმა რევოლუციას ხავერდოვანი რევოლუცია უწოდა.[1]

22 აპრილს, ფაშინიანი დააპატიმრეს და იზოლირებულ პატიმრობაში იმყოფებოდნენ ღამით, შემდეგ 23 აპრილს გაათავისუფლეს, იმავე დღეს, როდესაც სარგსიანმა თანამდებობა დატოვა და თქვა: "მე ვცდებოდი, ხოლო ნიკოლ ფაშინიანი კი მართალი იყო". ზოგიერთი ამ მოვლენას მოიხსენიებს როგორც მშვიდობიან რევოლუციას, რომელიც მსგავსია რევოლუციებისა, რომლებიც მოხდა სხვა პოსტსაბჭოთა სახელმწიფოებში.

28 აპრილისთვის სომხეთის პარლამენტის ყველა ოპოზიციურმა პარტიამ განაცხადა, რომ მხარს დაუჭერენ ფაშინიანის კანდიდატურას. 1 მაისს დაინიშნა კენჭისყრა ეროვნულ ასამბლეაში; ფაშინიანის პრემიერ-მინისტრად არჩევისთვის, რომელსაც 53 ხმა სჭირდებოდა. მას მოუწევდა რესპუბლიკური პარტიის მინიმუმ ექვსი წევრის ხმების მოპოვება. პაშინიანი ერთადერთი კანდიდატი იყო, ვინც ხმის მისაცემად გამოცხადდა. ამასთან, რესპუბლიკურმა პარტიამ ერთხმად დაუჭირა მხარი პაშინიანს - ესწრებოდა 102 დეპუტატი, აქედან 56-მა მის კანდიდატურას მხარი არ დაუჭირა, 45-მა კი მხარი დაუჭირა მას. ერთი კვირის შემდეგ, 8 მაისს, შედგა მეორე კენჭისყრა. ფაშინიანი 59 ხმით აირჩიეს პრემიერ მინისტრად.[2]

წინაპირობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2012–2017 წლებში სომხეთის მთავრობისადმი ნდობის დონე (25%) და სასამართლო სისტემისადმი (29%) მკვეთრად დაბალი იყო მეზობელ სახელმწიფოებთან შედარებით.

22 აპრილი, გამოსვლები რესპუბლიკის მოედანზე, ერევანი

სარგსიანის წარდგენა პრემიერ მინისტრის პოსტზე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დემონსტრაციები და საპროტესტო აქციები დაიწყო 2018 წლის მარტში, როდესაც რესპუბლიკური პარტიის წევრები არ გამორიცხავდნენ სერჟ სარგსიანის პრემიერ მინისტრის პოსტზე წარდგენის ვარიანტს. ეს ნიშნავდა, რომ სარგსიანის მმართველობა გაგრძელდებოდა (როგორც პრემიერ მინისტრი, ან პრეზიდენტი) 2007 წლის მარტიდან. მან 2015 წელს შეიტანა ცვლილებები კონსტიტუციაში, რათა მოეხსნა ვადები და კიდევ ერთხელ გაემარჯვა არჩევნებში.[3]

მომიტინგეებმა პირობა დადეს, რომ 14 აპრილს ბლოკავდნენ პარტიის შტაბს, სადაც ლიდერები აპირებდნენ შეიკრებილიყვნენ სერჟ სარგსიანის პრემიერ მინისტრად ოფიციალურად წარსადგენად. რესპუბლიკურმა პარტიამ შეხვედრა გამართა დედაქალაქ ერევანში, ღია ცის ქვეშ და ერთხმად დაუჭირა მხარი სერჟ სარგსიანის პრემიერ მინისტრის თანამდებობაზე ოფიციალურად წარდგენას. კოალიციის პარტნიორმა სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია-დაშნაქსუტიუნმა (ARF-D) მხარი დაუჭირა მმართველი რესპუბლიკური პარტიის გადაწყვეტილებას, ისევე როგორც ოპოზიციურმა "აყვავებულმა სომხეთის პარტიამ".[4]

გამოხმაურებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პარტიის თავისუფალი დემოკრატების ლიდერი და ყოფილი დეპუტატი ხაჩატურ ქობობელიანი დაესწრო საპროტესტო გამოსვლებს და გამოხატა მხარდაჭერა ქმედებების მიმართ.[5] სომხეთის ბევრმა ხელოვანმა გამოსვლებს მხარი დაუჭირა, მათ შორის იყო სერჟ ტანკიანიც, რომელმაც აქტივისტებს მიმართა, რომ ერთპარტიული სისტემის წინააღმდეგ ებრძოლათ. სომხური დიასპორის ზოგიერთმა ორგანიზაციამ, კერძოდ ევროპის სომეხთა კონგრესმა, ასევე გამოხატეს მხარდაჭერა ოპოზიციის მიმართ.[6]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. "Velvet Revolution"" Takes Armenia into the Unknown". Crisis Group. 26 April 2018.
  2. "Revolution sweeps Armenian opposition leader into power". Reuters. 8 May 2018. Retrieved 10 December 2018 – via www.reuters.com.
  3. Who needs parliamentary republic in Armenia? Vestnik Kavkaza, 5 October 2015
  4. "Serzh Sargsyan elected prime minister of Armenia among clashes in Yerevan". EurAsia Daily. 17 April 2018. Retrieved 3 May 2018.
  5. "Dilemma of quick defeat and long-term but inevitable victory".
  6. "Arminfo: In Yerevan, the initiative Take a step, turn down Serzhu began the  action of civil disobedience". Retrieved 16 April 2018.