ჰიპარქე (მთვარის კრატერი)

მთვარის კრატერი
	ჰიპარქე
	ლათ. Hipparchus
მონაცემები
ზვინულის სიმაღლე	1.71 კმ (2015)
დიამეტრი	143.95 კმ
მოცულობა	23016.85 კმ³ (2015)
უდიდესი სიღრმე	2.96 კმ (2015)
ტიპი	დარტყმითი კრატერი
სახელწოდება
ეპონიმი	ჰიპარქე
დამტკიცებულია	IAU (1935)
მდებარეობა
	5.36° ს. გ. 4.91° ა. გ. / 5.36° ს. გ. 4.91° ა. გ.
ციური სხეული	მთვარე
	ჰიპარქე ვიკისაწყობში

კრატერი ჰიპარქე (ლათ. Hipparchus) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ასტრონომისა და გეოგრაფის, ჰიპარქეს პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).^[2] კრატერის ფორმირება პრე-ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.^[1]

კრატერის აღწერა

კრატერის უახლოესი მეზობლებია დასავლეთით გულდენის კრატერი; ჩრდილო-დასავლეთით რეაუმურის კრატერი; ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთით ზეელიგერის კრატერი; ჩრდილოეთით რეეტიკის კრატერი; ჩრდილო-აღმოსავლეთით პიკერინგის კრატერი; აღმოსავლეთით სონდერის კრატერი; სამხრეთ-სამხრეთ-აღმოსავლეთით ჰინდის კრატერი; სამხრეთით ჰალის კრატერი; და სამხრეთ-დასავლეთით მიულერის კრატერი. გარდა ამისა, ჰოროკსის კრატერი მდებარეობს ჰიპარქეს კრატერის თასის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. კრატერის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს რეაუმურისა და ოპოლცერის ნაპრალი, ხოლო მათ მიღმა, უფრო ჩრდილო-დასავლეთით, მდებარეობს ცენტრალური ყურე.^[3] კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია 5°22′S 4°55′E / 5.36° ს. გ. 4.91° ა. გ. / -5.36; 4.91, დიამეტრი — 143.95 კმ,^[2] სიღრმე — 2.96 კმ.^[1]

თავისი არსებობის ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში, კრატერი მნიშვნელოვნად განადგურდა, რგოლი დაფარულია სხვადასხვა ზომის მრავალი კრატერით, ზვინულის დასავლეთი ნაწილი თითქმის მთლიანად განადგურებულია, რგოლის დასავლეთი ნაწილის ნაშთები ორი ფართო ნაპრალითაა გაჭრილი. კრატერის რგოლის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1690 მ-ია, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 20900 კმ³-ია. კრატერის თასის ფსკერი ნაწილობრივ დატბორილია და გასწორებულია ბაზალტური ლავით, მაგრამ თასის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი ამაღლებულია და გადაკვეთილია ქაოტურად განლაგებული ბორცვებითა და ქედებით. ცენტრალური მწვერვალის ადგილას არის რამდენიმე შემაღლება და თანამგზავრული კრატერის ჰიპარქ X-ის რგოლი დატბორილია ლავით.

სატელიტური კრატერები


ჰიპარქე	კოორდინატები	დიამეტრი, კმ
B	6°59′S 1°44′E / 6.99° ს. გ. 1.73° ა. გ. / -6.99; 1.73 (Гиппарх B)	4.4
C	7°25′S 8°13′E / 7.41° ს. გ. 8.21° ა. გ. / -7.41; 8.21 (Гиппарх C)	16.5
D	4°28′S 2°06′E / 4.47° ს. გ. 2.1° ა. გ. / -4.47; 2.1 (Гиппарх D)	4.2
E	4°14′S 2°14′E / 4.23° ს. გ. 2.23° ა. გ. / -4.23; 2.23 (Гиппарх E)	3.9
F	4°12′S 2°28′E / 4.2° ს. გ. 2.47° ა. გ. / -4.2; 2.47 (Гиппарх F)	8.9
G	5°02′S 7°24′E / 5.03° ს. გ. 7.4° ა. გ. / -5.03; 7.4 (Гиппарх G)	13.7
H	5°29′S 2°17′E / 5.48° ს. გ. 2.28° ა. გ. / -5.48; 2.28 (Гиппарх H)	3.8
J	7°35′S 3°12′E / 7.59° ს. გ. 3.2° ა. გ. / -7.59; 3.2 (Гиппарх J)	13.8
K	6°58′S 2°10′E / 6.97° ს. გ. 2.16° ა. გ. / -6.97; 2.16 (Гиппарх K)	10.9
L	6°52′S 9°00′E / 6.87° ს. გ. 9° ა. გ. / -6.87; 9 (Гиппарх L)	12.7
N	4°51′S 4°59′E / 4.85° ს. გ. 4.98° ა. გ. / -4.85; 4.98 (Гиппарх N)	5.5
P	4°45′S 2°42′E / 4.75° ს. გ. 2.7° ა. გ. / -4.75; 2.7 (Гиппарх P)	5.0
Q	8°30′S 2°52′E / 8.5° ს. გ. 2.87° ა. გ. / -8.5; 2.87 (Гиппарх Q)	6.9
T	7°09′S 3°32′E / 7.15° ს. გ. 3.53° ა. გ. / -7.15; 3.53 (Гиппарх T)	6.0
U	6°46′S 3°33′E / 6.77° ს. გ. 3.55° ა. გ. / -6.77; 3.55 (Гиппарх U)	7.7
W	5°05′S 7°43′E / 5.08° ს. გ. 7.72° ა. გ. / -5.08; 7.72 (Гиппарх W)	5.2
X	5°51′S 4°53′E / 5.85° ს. გ. 4.89° ა. გ. / -5.85; 4.89 (Гиппарх X)	17.3
Z	8°34′S 9°04′E / 8.56° ს. გ. 9.06° ა. გ. / -8.56; 9.06 (Гиппарх Z)	5.6

იხილეთ აგრეთვე

მთვარის კრატერების სია

რესურსები ინტერნეტში

Andersson, L. E.; Whitaker, E. A. (1982) NASA Catalogue of Lunar Nomenclature. NASA RP-1097.
Blue, Jennifer. (July 25, 2007) Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS. ციტირების თარიღი: 2007-08-05
Bussey, B.; Spudis, P. (2004) The Clementine Atlas of the Moon. New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81528-4.
Cocks, Elijah E.; Cocks, Josiah C. (1995) Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature. Tudor Publishers. ISBN 978-0-936389-27-1.
შეცდომა თარგის გამოძახებისას: cite web: პარამეტრები archiveurl და archivedate მითითებული უნდა იყოს ორივე, ან არცერთი.McDowell, Jonathan. (July 15, 2007) Lunar Nomenclature. Jonathan's Space Report. ციტირების თარიღი: 2007-10-24
Menzel, D. H.; Minnaert, M.; Levin, B.; Dollfus, A.; Bell, B. (1971). „Report on Lunar Nomenclature by the Working Group of Commission 17 of the IAU“. Space Science Reviews. 12 (2): 136–186. Bibcode:1971SSRv...12..136M. doi:10.1007/BF00171763. S2CID 122125855.
Moore, Patrick (2001). On the Moon. Sterling Publishing Co. ISBN 978-0-304-35469-6.
Price, Fred W. (1988). The Moon Observer's Handbook. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-33500-3.
Rükl, Antonín (1990). Atlas of the Moon. Kalmbach Books. ISBN 978-0-913135-17-4.
Webb, Rev. T. W. (1962). Celestial Objects for Common Telescopes, 6th revised, Dover. ISBN 978-0-486-20917-3.
Whitaker, Ewen A. (1999). Mapping and Naming the Moon. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-62248-6.
Wlasuk, Peter T. (2000). Observing the Moon. Springer. ISBN 978-1-85233-193-1.

სქოლიო

↑ ^1.0 ^1.1 ^1.2 ^1.3 ^1.4 Lunar Impact Crater Database (2015) Losiak et al., LPI Lunar Exploration Intern Program (2009). Revised by T. Öhman, LPI (2011) and (2015).
↑ ^2.0 ^2.1 ^2.2 საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Hipparchus
↑ Кратер Гиппарх на карте LAC-77. ციტირების თარიღი: 2019-12-02

[CraterDatabase(2015)-1] 1.0 ^1.1 ^1.2 ^1.3 ^1.4 Lunar Impact Crater Database (2015) Losiak et al., LPI Lunar Exploration Intern Program (2009). Revised by T. Öhman, LPI (2011) and (2015).

[planetarynames-2] 2.0 ^2.1 ^2.2 საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Hipparchus

[3] Кратер Гиппарх на карте LAC-77. ციტირების თარიღი: 2019-12-02

[1]

[2]

[3]