ჯოსელინ ბელ ბერნელი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ჯოსელინ ბელ ბერნელი
ინგლ. Jocelyn Bell Burnell
Launch of IYA 2009, Paris - Grygar, Bell Burnell cropped.jpg
დაბ. თარიღი 15 ივლისი 1943(1943-07-15)[1] (76 წლის)
დაბ. ადგილი ბელფასტი[2] ან ოლსტერი[3]
მოქალაქეობა Flag of the United Kingdom.svg გაერთიანებული სამეფო
სამეცნიერო სფერო პულსარი და ასტრონომი
მუშაობის ადგილი ღია უნივერსიტეტი, საუთჰემპტონის უნივერსიტეტი, ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი და University of Bath
ალმა-მატერი უცნობი, ლურგანის კოლეჯი, The Mount School (York), გლაზგოს უნივერსიტეტი[3] და Murray Edwards College[3]
შვილ(ებ)ი Gavin Burnell
ჯილდოები ბეატრის ტინსლის პრემია[4] , სამეფო საზოგადოების წევრი[5], ჰერშელის მედალი[6] , ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ქალბატონი-კომანდორი[7] , ალბერტ მაიკელსონის მედალი, 100 ქალი, ედინბურგის სამეფო საზოგადოების წევრი[8] , რობერტ ოპენჰაიმერის მემორიალური პრემია[9] , Grande médaille de l’Académie des sciences[10] , მაიკლ ფარადეის პრემია[11] , Magellanic Premium[12] , Special Breakthrough Prize in Fundamental Physics, Karl G. Jansky Lectureship, სამეფო მედალი[13] , Gold medal of the Spanish National Research Council, Fellow of the Institute of Physics, honorary doctorate of the University of Valencia[14] , ჰარვარდის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი[15] და ბრტიანეთის იმპერიის ორდენი
საიტი www2.physics.ox.ac.uk/contacts/people/bellburnell

სიუზან ჯოსელინ ბელ ბერნელი (ინგლ. Dame (Susan) Jocelyn Bell Burnell; დ. 15 ივლისი 1943, ბელფასტი, ჩრდილოეთი ირლანდია) — ჩრდილოეთ ირლანდიელი ასტროფიზიკოსი. სტუდენტობის პერიოდში, როცა მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო ანტონი ჰიუიში, აღმოაჩინა პორველი პულსარები.[16][17] შედეგად ჰიუიშმა და მარტინ რაილმა ფიზიკის დარგში ნობელის პრემია მოიპოვეს, ბელ ბერნელი კი ჯილდოს გარეშე დარჩა, მიუხედავად იმისა, რომ პულსარებზე დაკვირვება მან განახორციელა. ბელ ბერნელი სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების პრეზიდენტი იყო 2002-04 წლებში, ფიზიკის ინსტიტუტის პრეზიდენტი 2008 წლის ოქტომბრიდან 2010 წლის ოქტომბრამდე და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2011 წლის თებერვლიდან ოქტომბრამდე.

კემბრიჯის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში გამოფენილი დოკუმენტი, სადაც ჯოსელინ ბელ ბერნელი პირველად ადასტურებს პულსარის არსებობას.

ნაშრომს, რომელშიც პულსარების აღმოჩენაზე იყო საუბარი, ხუთი ავტორი ჰყავდა. ჰიუიშის სახელი პირველ ადგილზე ფიქსირდებოდა, მას მოჰყვებოდა ბერნელი. მისი ღვაწლის დაიგნორების გამო ბევრმა წამყვანმა ასტრონომმა გამოთქვა აღშფოთება[18], მათ შორის იყო სერ ფრედ ჰოილი.[19] შვედეთის მეცნიერებათა სამეფო აკადემიამ 1974 წლის ნობელის პრემიით დაჯილდოების შესახებ განცხადებაში[20] აღნიშნა რაილისა და ჰიუიშის პიონერული ღვაწლი რადიო-ასტროფიზიკაში. ხაზი გაუსვეს რაილის შრომას აპერტურული სინთეზის ტექნოლოგიაზე და ჰიუიშის გადამწყვეტ როლს პულსარების აღმოჩენაში. საბჭოთა ასტრონომმა იოსებ შკლოვსკიმ საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის 1970 წლის გენერალურ ასამბლეაზე ბერნელს მიმართა: „მის ბელ, თქვენ მეოცე საუკუნის უდიდესი ასტრონომიული აღმოჩენა განახორციელეთ."[21]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. McGrayne S. B. Nobel Prize Women in Science — 2 — Joseph Henry Press, 2001. — გვ. 357. — ISBN 978-0-309-07270-0
  2. McGrayne S. B. Nobel Prize Women in Science: Their Lives, Struggles, and Momentous Discoveries — P. 358.
  3. 3.0 3.1 3.2 https://www.aip.org/history-programs/niels-bohr-library/oral-histories/31792
  4. https://aas.org/grants-and-prizes/beatrice-m-tinsley-prize
  5. https://royalsociety.org/people/jocelyn-bell-burnell-11066/
  6. https://ras.ac.uk/sites/default/files/2019-03/Herschel_medallists.pdf
  7. https://ru.wikipedia.org/?oldid=94953801
  8. https://www.rse.org.uk/fellow/jocelyn-bell-burnell/
  9. http://scitation.aip.org/content/aip/magazine/physicstoday/article/31/4/10.1063/1.2995004
  10. http://www.academie-sciences.fr/fr/Laureats/les-laureats-des-prix-2018.html
  11. https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/michael-faraday-prize/#
  12. https://www.amphilsoc.org/prizes/magellanic-premium-american-philosophical-society
  13. https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/royal-medal/
  14. https://www.uv.es/uvweb/rectorado/es/premios-distinciones/doctores-honoris-causa/doctores-honoris-causa-siglo-xxi/fecha-investidura/acto-investidura-doctora-honoris-causa-excma-sra-dra-jocelyn-bell-1285872205625/Honoris.html?id=1286023447422
  15. https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  16. http://adsabs.harvard.edu/abs/1968Natur.217..709H
  17. http://www.nature.com/nature/journal/v217/n5130/abs/217709a0.html
  18. http://www.scientificamerican.com/slideshow/10-nobel-snubs/#5
  19. http://www.nytimes.com/2003/10/20/opinion/no-nobel-prize-for-whining.html
  20. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1974/press.html
  21. ლონგეარი, მალკოლმ (2006) კოსმოსური საუკუნე: ასტროფიზიკისა და კოსმოლოგიის ისტორია. კემბრიჯის უნივერსიტეტის პრესა, გვ. 196. ISBN 0-521-47436-1.