ჯონ ჰადლი

ჯონ ჰადლი
დაბ. თარიღი	16 აპრილი, 1682
დაბ. ადგილი	ჰერტფორდშირი, ინგლისის სამეფო
გარდ. თარიღი	14 თებერვალი, 1744 (61 წლის)
გარდ. ადგილი	East Barnet
მოქალაქეობა	დიდი ბრიტანეთის სამეფო
საქმიანობა	მათემატიკოსი, ასტრონომი , გამომგონებელი და nautical instrument maker
ჯილდოები	სამეფო საზოგადოების წევრი
	ჯონ ჰადლი ვიკისაწყობში

ჯონ ჰადლი^[7] (ინგლ. John Hadley; დ. 16 აპრილი, 1682, ჰერტფორდშირი — გ. 14 თებერვალი, 1744, ისტ-ბარნეტი) — ინგლისელი ასტრონომი და მექანიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია ოქტანტის, სექსტანტის წინამორბედის, გამოგონებით, დაახლოებით 1730 წელს. ამერიკელმა თომას გოდფრიმ ოქტანტი დამოუკიდებლად და დაახლოებით იმავე პერიოდში გამოიგონა.

ბიოგრაფია

ჯონ ჰადლი დაიბადა 1682 წლის 16 აპრილს ბლუმსბერიში, ლონდონში, ჯორჯ ჰადლისა და კეტრინ ფიცჯეიმსის ოჯახში. მისი უმცროსი ძმა, ჯორჯ ჰადლი უმცროსი, მოგვიანებით ცნობილი მეტეოროლოგი გახდა.

1717 წელს ჯონ ჰედლი გახდა ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (და მოგვიანებით ვიცე-პრეზიდენტი). 1734 წლის 6 ივნისს იგი დაქორწინდა მდიდარ ელიზაბეტ ჰოჯზე. მათ ჰყავდათ ერთი შვილი, ვაჟი, ჯონი, რომელიც 1738 წელს დაიბადა.

ჰედლი ასევე ცნობილია ტელესკოპის ობიექტივებისთვის ასფერული და პარაბოლური სარკეების შემუშავებით. 1721 წელს მან სამეფო საზოგადოებას პირველი ასეთი ტელესკოპი წარუდგინა.^[8] მას ჰქონდა 6 დიუმიანი (150 მმ) დიამეტრის სარკე და მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება იყო იმდროინდელ მოცულობით საჰაერო ტელესკოპებთან შედარებით. ჰედლიმ ასევე შექმნა გრიგორიანული ტელესკოპები.[5][6]

ჯონ ჰადლი გარდაიცვალა აღმოსავლეთ ბარნეტში, ჰერტფორდშირში.

ხსოვნა

მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ მთას დაარქვეს ჰადლი.

სქოლიო

1 2 3 4 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>
1 2 John Hadley
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
1 2 SNAC — 2010.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
↑ Complete Dictionary of Scientific Biography — დეტროიტი: Charles Scribner's Sons, 2008. — ISBN 978-0-684-31559-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28970153'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q845617'></a>
↑ Anguera J. E. Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana — Editorial Espasa, 1905. — Vol. 27. — P. 494.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4889455'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17629741'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q610760'></a>
↑ Houten octant gemerkt 'Kweekschool 1785' — 1785.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q132230989'></a>
↑ უცხოური პირთა სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1989. — გვ. 396.
↑ Hadley’s Reflector. Telescopes from the Ground Up. Amazing Space. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-26. ციტირების თარიღი: 2014-09-11

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q35127"_data-entity-id="Q547473">MacTutor_History_of_Mathematics_archive<span_class="wef_low_priority_links">_—_1995.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473"></a></div>-1] 1 2 3 4 MacTutor History of Mathematics archive — 1995.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q547473'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[https://www.britannica.com/biography/John-Hadley_John_Hadley]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-2] 1 2 John Hadley
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513_citetype_Q35127_citetype_Q36524_citetype_Q194166"_data-entity-id="Q29861311">SNAC<span_class="wef_low_priority_links">_—_2010.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a></div>-3] 1 2 SNAC — 2010.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q28970153">Complete_Dictionary_of_Scientific_Biography<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:დეტროიტი|დეტროიტი]]:_[[:d:Q845617|Charles_Scribner's_Sons]],_2008._—_ISBN_978-0-684-31559-1</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28970153"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q845617"></a></div>-4] Complete Dictionary of Scientific Biography — დეტროიტი: Charles Scribner's Sons, 2008. — ISBN 978-0-684-31559-1
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q12439'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28970153'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q845617'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1525071"_data-entity-id="Q610760"><i_class="wef_low_priority_links">[[:es:José_Espasa_Anguera|Anguera&nbsp;J.&nbsp;E.]]</i>_[[:es:s:Enciclopedia_universal_ilustrada_europeo-americana|Enciclopedia_universal_ilustrada_europeo-americana]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Editorial_Espasa|Editorial_Espasa]],_1905._—_Vol.&nbsp;27._—_P.&nbsp;494.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q4889455"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17629741"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q610760"></a></div>-5] Anguera J. E. Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana — Editorial Espasa, 1905. — Vol. 27. — P. 494.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4889455'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q17629741'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q610760'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076"_data-entity-id="Q132230989">[https://n2t.net/ark:/33862/collect/601575_Houten_octant_gemerkt_'Kweekschool_1785']<span_class="wef_low_priority_links">_—_1785.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q132230989"></a></div>-6] Houten octant gemerkt 'Kweekschool 1785' — 1785.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q132230989'></a>

[7] უცხოური პირთა სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 1989. — გვ. 396.

[8] Hadley’s Reflector. Telescopes from the Ground Up. Amazing Space. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2012-05-26. ციტირების თარიღი: 2014-09-11

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]