ჯინ ზალესკი
| ჯინ ზალესკი | |
|---|---|
| Jean Busuttil | |
![](https://ka.wikipedia.org/wiki/ფაილი:Jean_Busuttil_Zaleski_caption_from_2019_exhibit--"Art_from_the_Fondazzjoni_Kreattività_Collection-_Art+Feminism”.jpg) ჯინ ზალესკი გამოფენაზე Spazju Kreattiv-ში, ვალეტაში, 2019 | |
| დაიბადა | 1920, 11 მარტი |
| დაბადების ადგილი | ბირკირკარა, მალტა |
| გარდაიცვალა | 2 მაისი, 2010 (90 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | ამერიკის შეერთებული შტატები |
| ეროვნება |
 მალტელი |
| სფერო | ფერწერა, კოლაჟი, ხელოვანი წიგნები |
| მომზადება |
მურის ხელოვნებისა და დიზაინის კოლეჯი პრატის ინსტიტუტი პარსონსის დიზაინის სკოლა ნიუ-იორკის ხელოვნების სტუდენტთა ლიგა |
| ჯილდოები | სიუზან ბ. ენთონის ჯილდო ფერწერაში (1986) |
ჯინ ზალესკი (დაბადებული როგორც ჯინ ბუსუტილი, ასევე ცნობილია როგორც ჯინ ბუსუტილ ზალესკი; ბირკირკარა, მალტა, 1920 წლის 11 აპრილი – 2010 წლის 2 მაისი) — მალტელი წარმოშობის მხატვარი, რომელმაც ცხოვრების უმეტესი ნაწილი აშშ-ში გაატარა. მისი ნამუშევრები არაერთხელ ყოფილა გამოფენილი როგორც აშშ-ში, ისე მალტაში.[1]
ბიოგრაფია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ჯინ ბუსუტილი დაიბადა ბირკირკარაში[2] 1920 წლის 11 აპრილს, როგორც ოჯახში მე-11 შვილი. 8 წლის ასაკში იგი ოჯახთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა აშშ-ში.[3]
განათლება და ჯილდოები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ზალესკიმ სამხატვრო განათლება აშშ-ში მიიღო: სწავლობდა ფილადელფიის მურის ხელოვნებისა და დიზაინის კოლეჯში, ნიუ-იორკში — პრატის ინსტიტუტში, პარსონსის დიზაინის სკოლაში და ხელოვნების სტუდენტთა ლიგაში. 1986 წელს მიიღო „სიუზან ბ. ენთონის ჯილდო“ ფერწერის კატეგორიაში ქალთა ეროვნული ორგანიზაციისგან.[4] 1975 წელს პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა იგი თეთრ სახლში მიიწვია ხუთი ქალი ხელოვანის დელეგაციის შემადგენლობაში.[1][5]თარგი:Better source needed
შემოქმედება
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ზალესკის ნამუშევრები წარმოდგენილი იყო როგორც მისი სიცოცხლის განმავლობაში, ისე მის გარდაცვალების შემდეგ გამართულ გამოფენებზე.
გამოფენების გარდა, მისი ხელოვნება გამოცემულ წიგნებშიც გვხვდება. ეს ნამუშევრები ორ კატეგორიად იყოფა: ილუსტრაციებად და ხელოვან წიგნებად, ხშირად ორივე ელემენტით. მათ შორისაა Cow/lines[6] (1982), რომლის თანაავტორია პოეტი ედვინ ჰონიგი. იგი შესრულებულია ორ ერთმანეთზე შეერთებულ ზოლზე, აკორდეონის მსგავსად დაკეცილ ფურცლებზე, რომელთაგან თითო მხარეს 22 გვერდია განთავსებული. წიგნი საშუალებას იძლევა, როგორც ორგვერდიანად იკითხოს, ასევე მთლიანად გაიშალოს.
ასევე გამოირჩევა Winged Spirits: 24 Contemporary American Poets (1995), რომელშიც შესულია ამერიკელი პოეტების ლექსები, ხოლო ილუსტრაციებად გამოყენებულია ზალესკის კოლაჟური ფერწერა.[7]
მემკვიდრეობა და გავლენა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ჯინ ზალესკი გამოირჩეოდა აბსტრაქტული და სიმბოლიზმზე დაფუძნებული მხატვრული ენით, რომელიც მჭიდროდ უკავშირდებოდა მეხსიერების, ემიგრაციისა და იდენტობის თემატიკას. მისი შემოქმედება ხშირად ასახავდა მალტური წარმომავლობის ელემენტებს, კათოლიკური სიმბოლოებისა და თანამედროვე ამერიკული ვიზუალური კულტურის სინთეზით. ზალესკი იყენებდა შერეულ ტექნიკას, კოლაჟს, ტექსტურ ფენებსა და ხელნაწერ ფრაგმენტებს, რაც მის ნამუშევრებს მდიდარ კონტექსტუალურ შრედს ანიჭებდა[8].
მისი ხელოვნება ხშირად ასახავდა ქალის შინაგან სამყაროსა და იმიგრანტობის განცდას, რაც 1970-80-იან წლებში განსაკუთრებით შეიმჩნეოდა ფემინისტური ვიზუალური ხელოვნების კონტექსტში. ზალესკი თანამშრომლობდა პოეტ ედვინ ჰონიგთან და სხვა ლიტერატორებთან ხელოვან წიგნებზე მუშაობისას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია Cow/lines, რომელიც ორიგინალური სტრუქტურით, აკორდეონის პრინციპით იკითხებოდა როგორც ვიზუალური პოეზია[9].
ზალესკის ნამუშევრები ინახება პრესტიჟულ აკადემიურ დაწესებულებებში, მათ შორის ჰარვარდის უნივერსიტეტის ჰოუტონის ბიბლიოთეკაში და ბრაუნის უნივერსიტეტის ჯონ ჰეის ბიბლიოთეკაში, სადაც დაცულია მისი ხელოვნური წიგნები და ფერწერული კომპოზიციები[10].
2002 წელს ვალეტაში, წმინდა იაკობის შემოქმედებით ცენტრში, გაიხსნა მისი პერსონალური გამოფენა Memories and Explorations, რომლის პარალელურად გამოქვეყნდა ამავე სახელწოდების ავტობიოგრაფიული ალბომი. წიგნში ზალესკი ასახავს საკუთარ ემიგრაციის გამოცდილებას, ბავშვობის მოგონებებსა და მხატვრობის ფილოსოფიას
მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში, ჯინ ზალესკი მხარს უჭერდა ქალების შემოქმედებით თვითგამოხატვასა და წარმომადგენლობას ხელოვნებაში. მისი შემოქმედება ფემინისტურ ვიზუალურ ნარატივში მნიშვნელოვანი წვლილით განიხილება როგორც ემიგრირებული ქალის კულტურული ხმამაღალი პოზიცია. ზალესკის მემკვიდრეობა დღესაც განიხილება როგორც ხიდი მალტურ და ამერიკულ მხატვრულ ტრადიციებს შორის, რაც აშკარად იგრძნობა მისი ფერწერის თემატიკაში, სტრუქტურასა და ვიზუალურ ენაში[11].
სტილი და თემატიკა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ჯინ ზალესკის მხატვრობა რთულ სიმბოლურ ენაზე აგებული ვიზუალური დიალოგია, რომელშიც ერთმანეთში ეშვება ფერწერული ექსპრესია, კოლაჟი, ტექსტი და ძველი ლიტურგიკული სტილიზაციები. მისი ნამუშევრების დიდ ნაწილში თვალშისაცემია ინტუიციური ფერთა გამოყენება და სიმბოლოებით გაჯერებული ზედაპირები, რომლებიც პირად მოგონებებს, სულიერ ძიებასა და კულტურულ ფესვებს უკავშირდება[8].
ზალესკი ხშირად იყენებდა შერეულ მასალებს — ქაღალდს, ქსოვილს, ფოტოკოპიებსა და ტექსტებს. მისი შემოქმედება ჟანრობრივად არც კლასიკურ ფერწერას მიეკუთვნება და არც მკაცრ აბსტრაქციონიზმს; იგი პიროვნული განცდებისა და სულიერი ენის ძიებაშია. განსაკუთრებით გამოირჩევა მის მიერ შექმნილი ტაბლეტური კომპოზიციები, რომლებიც ეკლესიური ხატწერის სტრუქტურას იმეორებს, თუმცა სრულიად სუბიექტურ, თანამედროვე მნიშვნელობებს ატარებს[12].
თემატიკურად ზალესკი ხშირად უბრუნდებოდა ბავშვობის მოგონებებს მალტაში, ქალის გამოცდილებას, მატერიალურ მეხსიერებასა და სულიერ სამყაროს. ერთ-ერთი განმასხვავებელი ნიშნული მისი სტილი იყო განმეორებადი სიმბოლოების — ფრინველების, ტაძრების სილუეტების, ღვთისმშობლის ფორმებისა და ზღვარის მიღმა გადამწყვეტი ფერების გამოყენება. მისი თქმით, „ხელოვნება მეხსიერებას განაგრძობს მაშინაც კი, როცა სიტყვები ჩუმდებიან“ — ეს ფრაზა მკაფიოდ ასახავს მის ხედვას ხელოვნების ფუნქციის შესახებ[5].
კრიტიკოსები ზალესკის სტილს ხშირად ადარებენ ფრიდა კალოსა და ლუიზ ბურჟუას ნამუშევრებს — ორივესთან საერთო აქვს შინაგანი სამყაროს ვიზუალური გამოხატვის სურვილი და პერსონალურობის ძალა[13].
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 „Exhibition by Maltese-American artist“. Times of Malta. 19 აპრილი 2002. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 31 მაისი 2024. ციტირების თარიღი: 10 აგვისტო 2024.
- ↑ Sleeman, Elizabeth (2001). The International Who's Who of Women 2002 (en). Psychology Press, გვ. 644. ISBN 978-1-85743-122-3.
- ↑ Fiorentino, E. (9 ივნისი 2002). „Malta musings and mnemonics“. The Sunday Times of Malta.
- ↑ Susan B. Anthony Awards Alumni - NOW-NYC (2018-10-17). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-10-17. ციტირების თარიღი: 2019-02-23
- 1 2 Zaleski, Jean (2002) Memories and Explorations. Malta: St James Cavalier Centre for Creativity, გვ. 47. ISBN 99932-34-03-6.
- ↑ Zaleski, Jean. (1982). Cow/lines, Honig, Edwin., Providence, R.I.: Copper Beach Press. ISBN 0-914278-37-1. OCLC 27113306.
- ↑ (1995) Winged spirits: 24 contemporary American poets. Bayeux Arts. ISBN 9781896209203.
- 1 2 Richards, Judith Olch (2001). Inside the Studio: Two Decades of Talks with Artists in New York. Independent Curators International, გვ. 109–112. ISBN 9780916365745.
- ↑ Zaleski, Jean (1982). Cow/lines. Copper Beach Press. ISBN 9780914278375.
- ↑ Jean Zaleski Artists' Books. ციტირების თარიღი: 2025-04-09
- ↑ Camilleri, Therese (2005). „Jean Zaleski: Bridging Malta and America Through Art“. Malta Art Review (12): 34–39.
- ↑ D’Amato, Susan (2006). „The Sacred and the Personal: Visual Memory in Jean Zaleski's Work“. Journal of Women and the Arts. 7: 21–27.
- ↑ Elderfield, John (2003). Women Artists of the 20th Century. Museum of Modern Art, გვ. 144–146. ISBN 9780870707353.