შინაარსზე გადასვლა

ჯეინ ელიოტი

სტატიის შეუმოწმებელი ვერსია
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ჯეინ ელიოტი
დაბადების სახელი ჯეინ ჯენისონი
დაბადების თარიღი 30 ნოვემბერი, 1933 (91 წლის)[1]
რაისვილი, აიოვა, აშშ
ეროვნება ამერიკელი
მოქალაქეობა  აშშ
ალმა-მატერი University of Northern Iowa
საქმიანობა ანტირასიზმის აქტივისტი, მრავალფეროვნების პედაგოგი
აქტიური 1968-დღემდე
ცნობილია როგორც “ლურჯი თვალები/ყავისფერი თვალები“ ექსპერიმენტი
მეუღლე(ები) დარალდ ელიოტი
შვილ(ებ)ი 4
საიტი https://janeelliott.com/

ჯეინ ელიოტი (დაბადების სახელი ჯენისონი;[2][3] დაიბადა 1933 წლის 30 ნოემბერს) — ამერიკელი პედაგოგი. როგორც სკოლის მასწავლებელი, ცნობილი გახდა თავისი ექსპერიმენტით, სახელით “ცისფერი თვალები/ყავისფერი თვალები“. მან ეს ექსპერიმენტი ჩაატარა თავის მესამე კლასთან 1968 წლის 5 აპრილს, მარტინ ლუთერ კინგის მკვლელობის მეორე დღეს. ადგილობრივ გაზეთში გამოქვეყნებულმა თხზულებებმა, რომლებიც ბავშვებმა ამ გამოცდილების შესახებ დაწერეს, გამოიწვია გაცილებით ფართო მედიის ინტერესი ამ საკითხისადმი.

საკლასო ოთახის სავარჯიშო გადაიღეს 1970 წელს და გადაიქცა დოკუმენტურ ფილმად “ქარიშხლის თვალი“ (The Eye of the Storm). PBS-ის სერიალმა “ფრონტლაინი“ (Frontline) გააშუქა 1970 წლის კლასის შეხვედრა, ასევე ელიოტის მუშაობა ზრდასრულებთან, თავის 1985 წლის ეპიზოდში “გაყოფილი კლასი“ (A Class Divided). მოწვევებმა სიტყვით გამოსვლისა და თავისი სავარჯიშოს ჩატარებისთვის საბოლოოდ მიიყვანა ელიოტი იქამდე, რომ მან დატოვა სკოლაში მასწავლებლობა და გახდა სრულ განაკვეთზე მოღვაწე საჯარო გამომსვლელი დისკრიმინაციის წინააღმდეგ. მას ჩაუტარებია ეს სავარჯიშო და ულექციია მის ეფექტებზე მსოფლიოს მრავალ ადგილას.[4] ასევე, მას ჩაუტარებია ეს სავარჯიშო კოლეჯის სტუდენტებთან, როგორც ეს ჩანს 2001 წლის დოკუმენტურ ფილმში “გაბრაზებული თვალი“ (The Angry Eye).[5]

ადრეული ცხოვრება და კარიერა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ელიოტი დაიბადა 1933 წელს ლოიდისა და მარგარეტი (ბენსონი) ჯენისონების ოჯახში, მათ ფერმაში, რომელიც მდებარეობდა რაისვილში ან მის მახლობლად, აიოვას შტატში. ის იყო ოჯახში მეოთხე შვილი.[6][7]

1952 წელს, სკოლის დამთავრების შემდეგ, ელიოტმა დაიწყო სწავლა სახელმწიფო მასწავლებელთა კოლეჯში (ახლ. ჩრდილოეთ აიოვას უნივერსიტეტი), სადაც მან ხუთ კვარტალში მიიღო სასწრაფო დაწყებითი სწავლების სერტიფიკატი. 1953 წელს, მან დაიწყო მუშაობა მასწავლებლად ერთოთახიან სკოლაში, რანდოლში.[7]

რასიზმის გავლენის სწავლების მოტივაცია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1968 წლის 4 აპრილის საღამოს, ელიოტმა ჩართო თავისი ტელევიზორი და შეიტყო მარტინ ლუთერ კინგის მკვლელობის შესახებ. ის ამბობს, რომ მკაფიოდ ახსოვს სცენა, რომელშიც თეთრკანიანი რეპორტიორი მიკროფონს უშვერდა ადგილობრივ შავკანიან ლიდერს და სვამდა კითხვებს, როგორიცაა:

ვიკიციტატა
„როდესაც ჩვენი ლიდერი (ჯონ ფ. კენედი) რამდენიმე წლის წინ მოკლეს, მისმა ქვრივმა ერთად შეგვკრა. ვინ აპირებს თქვენი ხალხის გაკონტროლებას?“

ელიოტმა შემდეგ გადაწყვიტა გააერთიანებინა ადგილობრივ ამერიკელებზე დაგეგმილი გაკვეთილი მარტინ ლუთერ კინგის შესახებ დაგეგმილ გაკვეთილთან, რომელიც February's Hero of the Month პროექტისთვის იყო. იმ მომენტში, როდესაც ის უყურებდა კინგის გარდაცვალების ამბავს, ელიოტი ამბობს, რომ ის აუთოებდა teepee-ს გაკვეთილისთვის.[8] იმისათვის, რომ ეს ორი გაკვეთილი დაეკავშირებინა, მან გამოიყენა სიუს ლოცვა: “ო, დიადო სულო, დამიცავი იმისგან, რომ არასოდეს განვსაჯო ადამიანი, სანამ მის მოკასინებში არ გამივლია.“[9] მას სურდა თავისი პატარა ქალაქის, მთლიანად თეთრკანიანი მოსწავლეებისთვის მიეცა გამოცდილება, რომ ერთი დღით “ფერადკანიანი ბავშვის მოკასინებში ევლოთ“.[6]

პირველი სავარჯიშო თვალის ფერზე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სტივენ არმსტრონგი იყო პირველი, რომელიც საკლასო ოთახში შევიდა. მარტინ ლუთერ კინგთან დაკავშირებით მან ჰკითხა: “რატომ ესროლეს?“ ყველა ბავშვის მოსვლის შემდეგ, ელიოტმა ჰკითხა მათ, როგორ ფიქრობდნენ, რას გრძნობდა შავკანიანი ბიჭი ან გოგონა. მან შესთავაზა კლასს, რომ მათთვის რთული იქნებოდა დისკრიმინაციის გაგება ინდივიდუალური გამოცდილების გარეშე და შემდეგ ჰკითხა ბავშვებს, სურდათ თუ არა ამის გაგება. ბავშვებმა უპასუხეს: “დიახ“. მან გადაწყვიტა სავარჯიშო დაეფუძნებინა თვალის ფერზე და არა კანის ფერზე, რათა ეჩვენებინა ბავშვებისთვის, თუ რა არის რასობრივი სეგრეგაცია.[6]

თავდაპირველად, ბავშვებმა წინააღმდეგობა გაუწიეს იმ იდეის მიმართ, რომ ყავისფერთვალიანი ბავშვები უკეთესები იყვნენ, ვიდრე ცისფერთვალიანები. სიტუაციის მოსაგვარებლად, ელიოტმა მოატყუა ბავშვები, განაცხადა რა, რომ მელანინი დაკავშირებული იყო უფრო მაღალ ინტელექტთან და სწავლის უნართან. მალევე, საწყისი წინააღმდეგობა გაქრა. ისინი, ვისაც ყავისფერი თვალები ჰქონდათ, უფრო ამპარტავნები, მბრძანებლურები და აგრესიულები გახდნენ თანაკლასელების მიმართ. მათი ნიშნები ტესტებში უკეთესი იყო და ისინი ასრულებდნენ მათემატიკურ და საკითხავ დავალებებს, რომლებიც მანამდე თითქოს მათი შესაძლებლობების მიღმა იყო. ცისფერთვალიანი თანაკლასელებიც კი გარდაიქმნენ - მორცხვ და მორჩილ ბავშვებად, რომლებიც უფრო ცუდად აბარებდნენ ტესტებს და დასვენების დროსაც კი იზოლირებულები იყვნენ, მათ შორის ისინიც, ვინც მანამდე დომინანტები იყვნენ კლასში. ამ ბავშვების აკადემიური მოსწრება დაზარალდა, მაშინაც კი, როდესაც დავალებები უფრო მარტივი იყო.[10]

მომდევნო ორშაბათს, ელიოტმა შეაბრუნა სავარჯიშო და ცისფერთვალიანი ბავშვები გახადა “უპირატესებად“. მიუხედავად იმისა, რომ ცისფერთვალიანმა ბავშვებმა მართლაც დაცინეს ყავისფერთვალიანი ბავშვები წინა დღის მსგავსად, ელიოტი ამბობს, რომ ეს გაცილებით ნაკლები ინტენსივობით ხდებოდა. გამოცდილების გასაანალიზებლად, მან სთხოვა ბავშვებს ჩაეწერათ, რა ისწავლეს.[6]

რეაქციები და საზოგადოების ყურადღება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბავშვების მიერ ამ გამოცდილების შესახებ დაწერილი ნაშრომები დაიბეჭდა გაზეთში Riceville Recorder, მე-4 გვერდზე, 1968 წლის 18 აპრილს, სათაურით “როგორ იგრძნობა დისკრიმინაცია“, და ეს ამბავი აიტაცა Associated Press-მა. Associated Press-ის სტატიის შედეგად, ელიოტი მიიწვიეს გადაცემაში The Tonight Show Starring Johnny Carson. მოკლე ინტერვიუს განმავლობაში, სადაც მან ისაუბრა თავის ექსპერიმენტზე, აუდიტორიის რეაქცია მყისიერი იყო — შოუს სატელეფონო ცენტრში ასობით ზარი შევიდა, რომელთაგან ბევრი უარყოფითი იყო. ერთ-ერთი ხშირად ციტირებული წერილი ასეთი სახის იყო: “როგორ გაბედეთ ასეთი სასტიკი ექსპერიმენტის ჩატარება თეთრკანიან ბავშვებზე? შავკანიანი ბავშვები ამგვარ ქცევას მიჩვეულები არიან, მაგრამ თეთრკანიან ბავშვებს, არანაირად არ შეუძლიათ ამის გაგება. ეს სასტიკია თეთრკანიანი ბავშვების მიმართ და შეიძლება სერიოზული ფსიქოლოგიური ზიანი მიაყენოს მათ.“[6]

ამდენმა შრომამ ელიოტი პოპულარული არ გახადა რაისვილში. როდესაც შევიდა მასწავლებელთა ოთახში Tonight Show-ში გამოჩენის მეორე დღეს, რამდენიმე კოლეგამ ოთახი მაშინვე დატოვა. როდესაც ქალაქის ცენტრში მიდიოდა საქმეების გასაკეთებლად, ესმოდა ჩურჩული. მის უფროს ქალიშვილს, როდესაც შევიდა გოგოების საპირფარეშოში საშუალო სკოლაში, კაბინიდან გამოსვლისას, სარკეზე წითელი პომადით დაწერილი შეურაცხმყოფელი შეტყობინება დახვდა.[6] 2003 წლის ინტერვიუში ელიოტმა აღნიშნა, რომ რაისვილის თემის დაახლოებით 20% კვლავ გაბრაზებული იყო მასზე იმის გამო, რაც მან გააკეთა 1968 წელს და რომ ზოგიერთი მათგანი მას კვლავ უწოდებდა “ზანგების მოყვარულს“, თუმცა მადლიერი იყო დანარჩენი 80%-ისა, ვინც მხარს უჭერდა.[11]

მას შემდეგ, რაც მისი ექსპერიმენტის ამბავი ფართოდ გავრცელდა, ჯეინ ელიოტი უფრო ხშირად გამოჩნდა ტელევიზიაში და დაიწყო ამ სავარჯიშოს ჩატარება ზრდასრულებისთვის განკუთვნილ პროფესიულ ტრენინგებზე. 1970 წლის 15 დეკემბერს, მან ეს გამოცდილება გაუზიარა ზრდასრულ პედაგოგებს თეთრ სახლში, ბავშვთა და ახალგაზრდობის საკითხებზე გამართულ კონფერენციაზე.[6]

1970 წელს ტელეკომპანია ABC-მ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი ჯეინ ელიოტის შესახებ, სახელად The Eye of the Storm (“ქარიშხლის თვალი“), რომელმაც იგი ქვეყნის მასშტაბით კიდევ უფრო ცნობილი გახადა. მოგვიანებით, უილიამ პიტერსმა მასზე და მის ექსპერიმენტზე ორი წიგნი დაწერა — A Class Divided (“გაყოფილი კლასი“) და A Class Divided: Then and Now (“გაყოფილი კლასი: მაშინ და ახლა“).[6] A Class Divided გადაკეთდა PBS Frontline-ის დოკუმენტურ ფილმად 1985 წელს და მოიცავდა The Eye of the Storm-ში ნაჩვენები სკოლის მოსწავლეების შეხვედრას, რისთვისაც ელიოტმა მიიღო ჰილმანის პრიზი. ექსპერიმენტის სატელევიზიო ვერსია ნაჩვენები იყო Channel 4-ზე 2009 წლის 29 ოქტომბერს, სახელწოდებით The Event: How Racist Are You? (“ღონისძიება: რამდენად რასისტი ხარ?“)[12] ეს დოკუმენტური ფილმი, პროდიუსერების თქმით და მათი შეთანხმებით ჯეინ ელიოტთან, მიზნად ისახავდა რასისტული ქცევის შედეგების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას. ექსპერიმენტის შემდეგ ელიოტმა განაცხადა, რომ შედეგები “არ იყო ისეთი წარმატებული, როგორსაც, ჩვეულებრივ, ველოდები“. ბრიტანელ ჟურნალისტ ენდრიუ ენთონის კი დარჩა შთაბეჭდილება, რომ “ელიოტი შავკანიანთა მიღწევებზე მეტად, თეთრკანიანთა შიშით არის აღფრთოვანებული“.[13]

ელიოტი წარმოდგენილი იყო პიტერ ჯენინგსის მიერ ABC-ზე როგორც “კვირის პიროვნება“ 1992 წლის 24 აპრილს.[14] ის შეტანილია 30 აღსანიშნავი განმანათლებლის ქრონოლოგიაში სახელმძღვანელოს რედაქტორის McGraw-Hill-ის მიერ, კონფუცისთან, პლატონთან, ბუკერ ტ. ვაშინგტონთან და მარია მონტესორისთან ერთად. ის მიწვეული იყო 350 კოლეჯში და უნივერსიტეტში და გამოჩენილი იყო The Oprah Winfrey Show-ში ხუთჯერ.[6]

2016 წლის ნოემბერში ელიოტის სახელი დაემატა BBC-ის ყოველწლიურ სიას 100 Women.[15]

სამუშაო ადგილებზე მრავალფეროვნების ტრენინგის წარმოშობა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ელიოტი მიიჩნევა მრავალფეროვნების ტრენინგის წინამორბედად, მისი “ცისფერი თვალები/ყავისფერი თვალები“ სავარჯიშოთი, რომელიც საფუძვლად უდევს იმას, რასაც დღეს მრავალფეროვნების ტრენინგს უწოდებენ.[16] მან ასეთი ტრენინგები ჩაუტარა ისეთ კორპორაციებს, როგორებიცაა General Electric, Exxon, AT&T და IBM; ასევე ლექციები წაიკითხა FBI-ში, IRS-ში, აშშ-ს საზღვაო ძალებში, აშშ-ს განათლების დეპარტამენტსა და აშშ-ს საფოსტო სამსახურში.[6]

რაისვილის სკოლის სისტემამ ელიოტს მისცა აუნაზღაურებელი შვებულებები, რათა სხვა ორგანიზაციებისთვის ჩაეტარებინა ვორქშოპები და ტრენინგები, რომლებიც მისი სავარჯიშოს მიხედვით იყო აგებული. თუმცა, თანდათან, საკლასო საქმიანობიდან ხშირი გასვლა პრობლემად იქცა მისი პედაგოგიური კარიერისთვის.[6] 1980-იანი წლების შუა პერიოდში ელიოტმა სკოლას თავი დაანება და სრულად მიეძღვნა მრავალფეროვნების სწავლებას — მან თავისი საკლასო სავარჯიშო კორპორატიული სფეროსთვის ხელახლა შეიმუშავა. ახალი ვერსია პოზიტიურად იყო მარკეტირებული, როგორც გზა გუნდის სულისკვეთების, მოგების და საერთო წარმატების ხელშეწყობისთვის. ამ კორპორატიული სავარჯიშოს დროს ელიოტი მრავალრასობრივ ჯგუფს თვალის ფერის მიხედვით ყოფს და შემდეგ ლურჯთვალებიანებს მკაცრ დამცირებასა და შეურაცხყოფას აწყენინებს. სულ რამდენიმე საათში ამ დამოკიდებულებას შეუძლია ლურჯთვალებიანი თანამშრომლები სრულიად დააბნიოს — ისინი უმარტივეს მითითებებსაც კი ვეღარ ასრულებენ.[17]

კომპანიებმა ასეთი ტრენინგის შეთავაზების იდეა მიმზიდველად მიიჩნიეს, არა მხოლოდ იმიტომ, რომ 1970-იან და 1980-იან წლებში მათ ორგანიზაციებში იზრდებოდა ფერადკანიანი ადამიანების რაოდენობა, არამედ აშშ-ს სასამართლო გადაწყვეტილებებისა და მულტიკულტურალიზმის წამახალისებელი ფედერალური პოლიტიკის გამოც, რაც სამოქალაქო უფლებების ჯგუფების მიერ იმავე ორი ათწლეულის განმავლობაში განხორციელებული ზეწოლის შედეგად წარმოიშვა.[18]

ბევრმა კომპანიამ იმ დროს მრავალფეროვნების ტრენინგი უარყოფითი სამართლებრივი ქმედებებისა და პუბლიკაციების თავიდან აცილების გზად მიიჩნია. ელიოტმა თქვა: “თუ რასიზმისგან თავის დაღწევის სხვა მიზეზი ვერ მოგიფიქრებიათ, იფიქრეთ მასზე, როგორც რეალურ ფულის დამზოგველზე“. ელიოტის მიერ შთაგონებული მრავალფეროვნების ტრენინგი გამოიყენებოდა აშშ-ს ფარგლებს გარეთაც. როდესაც გაერთიანებულ სამეფოში მიიღეს რასობრივი ურთიერთობების შესწორების აქტი 2000, მასში ჩამოთვლილი იყო 100 მრავალფეროვნების ტრენინგის ფირმა მრავალფეროვნების კატალოგში. პერსონალისა და განვითარების ჩარტერული ინსტიტუტის კვლევის მიხედვით, ამ ფირმების 70%-ს აქვს მრავალფეროვნების პოლიტიკა, რომელშიც მრავალფეროვნების ტრენინგს მნიშვნელოვანი როლი უკავია. ამ კურსების უმეტესობა მიჰყვება ელიოტის მოდელს წარმოდგენილი საკითხების გაგების თვალსაზრისით.[19]

ორიგინალური ექსპერიმენტის მემკვიდრეობა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

დინ უივერი, რომელიც 1972-დან 1979 წლამდე რაისვილის სკოლების სუპერინტენდანტი იყო, თვლიდა, რომ ელიოტი გამორჩეული მასწავლებელი იყო, რომელიც საქმეს განსხვავებულად აკეთებდა და სხვა მასწავლებლებში შურს იწვევდა. ყოფილმა დირექტორმა სტივ ჰარნაკმა აღნიშნა, რომ იგი ბრწყინვალედ ასწავლიდა აკადემიურ საგნებს და თქვა, რომ მას ნაკლები პრობლემები ექნებოდა საზოგადოებასთან, მშობლებიც რომ ჩაერთო ამ ექსპერიმენტში. ელიოტის ყოფილმა კოლეგამ რუთ სეტკამ განაცხადა: “ვფიქრობ, მესამე კლასი ძალიან პატარა ასაკი იყო იმისთვის, რაც მან გააკეთა. შესაძლოა საშუალო სკოლის დაწყებითი საფეხური უფრო შესაფერისი ყოფილიყო. პატარა ბავშვებს არ მოსწონთ არეულობა საკლასო ოთახში. და მისმა ქმედებებმა არეულობა გამოიწვია. ყველას მობეზრდა მისი ამბავი. მეც მომბეზრდა მასზე და მის ექსპერიმენტზე მოსმენა, და მისი მტკიცებებიც, თითქოს აქ ყველა რასისტია. ეს სიმართლე არ არის.“[6]

აკადემიური კვლევა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ელიოტის ექსპერიმენტის აკადემიური კვლევა აჩვენებს ზომიერ შედეგებს გრძელვადიანი ცრურწმენების შემცირებაში[20][21], თუმცა არასაკმარისია იმის დასადგენად, აღემატება თუ არა შესაძლო ფსიქოლოგიური ზიანი პოტენციურ სარგებელს.[22][23] ინგლისელი განათლების ორი პროფესორი, აივორ გუდსონი და პატ საიკსი, ამტკიცებენ, რომ ელიოტის ქმედება არაეთიკური იყო და ექსპერიმენტს ფსიქოლოგიურად და ემოციურად დამაზიანებელს უწოდებენ. მათ ასევე გამოთქვეს ეთიკური შეშფოთება იმის გამო, რომ ბავშვებს წინასწარ არ აცნობეს ექსპერიმენტის მიზნის შესახებ.[6]

მრავალფეროვნების ტრენინგის გაზომილი შედეგები ზრდასრულებისთვის ზომიერია. იუტას სახელმწიფო უნივერსიტეტის 1990 წლის კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ პრაქტიკულად ყველა სუბიექტმა განაცხადა, რომ გამოცდილება მათთვის მნიშვნელოვანი იყო. თუმცა, სტატისტიკური მტკიცებულება, რომელიც ადასტურებს აქტივობის ეფექტურობას ცრურწმენების შემცირებაში, ზომიერი იყო; და პრაქტიკულად ყველა მონაწილემ, ისევე როგორც სიმულაციის ფასილიტატორმა, განაცხადა სიმულაციით გამოწვეული სტრესის შესახებ.[21]

კიდევ ერთი პროგრამის შეფასებამ 2003 წელს, რომელიც ტრეისი სტიუარტმა ჩაატარა ჯორჯიის უნივერსიტეტში, აჩვენა, რომ თეთრკანიან სტუდენტებს ჰქონდათ მნიშვნელოვნად უფრო პოზიტიური დამოკიდებულება აზიურ-ამერიკელი და ლათინოამერიკელი პირების მიმართ, ვიდრე აფროამერიკელი პირების მიმართ.[20] ზოგიერთ კურსზე მონაწილეებს შეიძლება გაუჩნდეთ იმედგაცრუება “მათი უუნარობის გამო შეცვალონ“, რაც საბოლოოდ შეიძლება იმ ჯგუფების მიმართ აგრესიაში გადაიზარდოს, რომლებთანაც მეტი სენსიტიურობის გამომუშავება იყო მიზანი. ამან ასევე შეიძლება გამოიწვიოს შფოთვა, რადგან ადამიანები ზედმეტად მგრძნობიარენი ხდებიან შეურაცხყოფის მიყენების ან შეურაცხყოფის მიღების მიმართ.[19][20][21] როგორც ჩანს, არ არსებობს საკმარისად კარგი საზომები ამ ტრენინგ-ინიციატივების გრძელვადიანი შედეგების განსასაზღვრად.[19]

2003 წლის კვლევაში მერდოკის უნივერსიტეტმა “ლურჯთვალა/ყავისფერთვალა“ ექსპერიმენტი შეიტანა იმ სტრატეგიათა სიაში, რომლებიც შეფასდა როგორც “მეტწილად წარმატებულიც და წარუმატებელიც“ რასიზმის შესამცირებლად. ეს განსხვავდება სხვა, შედარებით უფრო წარმატებული მიდგომებისგან, როგორიცაა რასის საკითხებზე დიალოგის წარმართვა და სტერეოტიპების უარყოფა.[24]

პირადი ცხოვრება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჯეინ ელიოტი დაქორწინებული იყო დარალდ ელიოტზე (1934-2013) 1955 წლიდან მის გარდაცვალებამდე და მას ჰყავს ოთხი შვილი.[2][6] მათ ჰქონდათ საცხოვრებლები ოსეიჯში, აიოვას შტატში და სან სიტიში, კალიფორნიაში.[6] 2019 წლის 24 მაისს ჯეინ ელიოტს კალიფორნიის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა (ბეიკერსფილდის ფილიალი) ღირსების დოქტორის წოდება მიანიჭა ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში (Doctor of Humane Letters).[25]

იხილეთ აგრეთვე

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. ↑ Dean, Ghi (1996). „7“, Deprived of a Fighting Chance: An Inside Look at Rehabilitation in a Canadian Prison. BookBaby. ISBN 9781483531311. 
  2. 1 2 „Darald Dean Elliott | Obituaries“. Globe Gazette. September 30, 2013. ციტირების თარიღი: April 19, 2017.
  3. ↑ „Randall Teacher Gets Linen Gifts At Recent Shower“. Ames Daily Tribune. Ames, Iowa. February 18, 1955. p. 6. ციტირების თარიღი: April 19, 2017 – წარმოდგენილია Newspapers.com-ის მიერ. თარგი:Free access
  4. ↑ An Unfinished Crusade, PBS, December 19, 2002
  5. ↑ Longman, Molly; Ufheil, Angela. 'Blue eyes/brown eyes' teacher says MLK's legacy is just as relevant today. The Des Moines Register (January 15, 2017). ციტირების თარიღი: June 23, 2020
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Bloom, Stephen G (September 2005). „Lesson of a Lifetime“. Smithsonian Magazine. ციტირების თარიღი: January 13, 2017.
  7. 1 2 UI Collection Guides -Jane Elliott papers, 1968–2011. The University of Iowa Libraries. ციტირების თარიღი: April 19, 2017
  8. ↑ A Class Divided. PBS. https://www.pbs.org/wgbh/frontline/film/class-divided/transcript.
  9. ↑ William Peters; Charlie Cobb. (March 26, 1985) A Class Divided. PBS. ციტირების თარიღი: November 14, 2016
  10. ↑ Peters, Williams. A Class Divided: Then and now: 1st Edition. Yale University Press, 1987
  11. ↑ An Unfinished Crusade: An Interview with Jane Elliott. PBS (January 1, 2003). ციტირების თარიღი: November 14, 2016
  12. ↑ "The Event: How Racist Are You?" დაარქივებული July 6, 2014, საიტზე Wayback Machine. , channel4.com, accessed October 30, 2009
  13. ↑ Jane Elliott, the American schoolmarm who would rid us of our racism, Andrew Anthony, The Observer, Sunday October 18, 2009
  14. ↑ ABC Evening News for Friday, Apr 24, 1992; Headline: Person of The Week (Jane Elliott). Television New Archive. Vanderbilt University. ციტირების თარიღი: October 25, 2013
  15. ↑ „BBC 100 Women 2016: Who is on the list?“. BBC News (ინგლისური). November 21, 2016. ციტირების თარიღი: December 8, 2016.
  16. ↑ Watson, Jamal (January 2008). „When Diversity Training Goes Awry“. Diverse Online. ციტირების თარიღი: March 12, 2014.
  17. ↑ The Essential Blue-Eyed, DVD-description by the official distributor's site for the DVD
  18. ↑ NLPC Special Report The Authoritarian Roots of Corporate Diversity Training დაარქივებული July 3, 2020, საიტზე Wayback Machine. by the National Legal and Policy Center by Dr. Carl F. Horowitz
  19. 1 2 3 Mirza, Munira (December 12, 2005). „Ticking all the boxes“. BBC News Magazine. ციტირების თარიღი: May 30, 2008.
  20. 1 2 3 Stewart, Tracie L. (2003). „Do the "Eyes" Have It? A Program Evaluation of Jane Elliott's "Blue-Eyes/Brown-Eyes" Diversity Training Exercise1“. Journal of Applied Social Psychology. 33 (9): 1898–1921. doi:10.1111/j.1559-1816.2003.tb02086.x.
  21. 1 2 3 Byrnes, Deborah A. (1990). „The Effect of a Prejudice-Reduction Simulation on Attitude Change1“. Journal of Applied Social Psychology. 20 (4): 341–356. doi:10.1111/j.1559-1816.1990.tb00415.x.
  22. ↑ Prejudice-Reduction Simulations: Ethics, Evaluations, and Theory into Practice by Deborah A. Byrnes and Gary Kiger; Utah State University, Simulation & Gaming December 1992 vol. 23 no. 4 457–471
  23. ↑ Prejudice-Reduction Simulations: Social Cognition, Intergroup Theory, and Ethics, by Angie Williams, Howard Giles, University of California, Simulation & Gaming, December 1992 vol. 23 no. 4 472–484
  24. ↑ Anti-Racism – What Works? An evaluation of the effectiveness of anti-racism strategies დაარქივებული February 16, 2021, საიტზე Wayback Machine. ; Prepared by the: Centre for Social Change & Social Equity; Murdoch University, Anne Pedersen, Iain Walker,Mark Rapley, & Mike Wise; March 2003; p. 78–80
  25. ↑ CSUB Announces Honorary Doctorate Recipients for 2019 Commencement Ceremony. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2023-09-09. ციტირების თარიღი: 24 May 2019

რესურსები ინტერნეტში

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ჯეინ_ელიოტი&oldid=4914752“-დან