ჯამილ ალ-ულში

ჯამილ ალ-ულში
არაბ. جميل الألشي
დაბადების თარიღი	17 იანვარი, 1883(1883-01-17)
დაბადების ადგილი	დამასკი
გარდაცვალების თარიღი	25 მარტი, 1951(1951-03-25) (68 წლის)
გარდაცვალების ადგილი	დამასკი
მოქალაქეობა	სირია

ჯამილ ალ-ულში (არაბ. جميل الألشي; დ. 17 იანვარი, 1883 — გ. 25 მარტი, 1951) — სირიელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც საფრანგეთის მანდატის პერიოდში ორჯერ იკავებდა სირიის პრემიერ-მინისტრის პოსტს. ის ცნობილი იყო როგორც საფრანგეთის ადმინისტრაციისადმი ლოიალურად განწყობილი ფიგურა.

ბიოგრაფია

ჯამილ ალ-ულში დაიბადა და გაიზარდა დამასკოში, განათლება კი სტამბოლის ოსმალეთის სამხედრო აკადემიაში მიიღო. პირველი მსოფლიო ომის მიწურულს მან მიატოვა ოსმალეთის არმია და შეუერთდა არაბთა დიდ აჯანყებას, რომელსაც მექის შერიფი, ჰუსეინ ბინ ალი ხელმძღვანელობდა. ომის დასრულების შემდეგ, იგი იმ ექვსკაციანი კომიტეტის წევრი გახდა, რომელსაც სირიაში აღმასრულებელი ხელისუფლების მართვა დაევალა მანამ, სანამ ქვეყანა დამოუკიდებელ სამეფოდ გამოცხადდებოდა. 1918 წლის ოქტომბერში, მეფე ფეისალ I-ის გამეფების შემდეგ, ალ-ულში მონარქის პირად კამერჰერად (მესაიდუმლედ) დაინიშნა. თუმცა, სირიის დამოუკიდებლობა ხანმოკლე აღმოჩნდა. 1920 წლის ივლისში საფრანგეთის ჯარებმა დაამხეს სამეფო, დააწესეს თავიანთი მანდატი და მეფე ფეისალი ქვეყნიდან გააძევეს. ბევრი პატრიოტისგან განსხვავებით, ალ-ულში სამშობლოში დარჩა და ფრანგების მიერ დანიშნულ მარიონეტულ მთავრობებში დაიწყო მოღვაწეობა. 1920 წლის 6 სექტემბერს იგი პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა. მან მალევე მოიპოვა ფრანგებისადმი უკიდურესად მორჩილი პოლიტიკოსის რეპუტაცია. მას ასევე ადანაშაულებდნენ ნეპოტიზმში, რადგან სახელმწიფო სტრუქტურებში არაერთი ოჯახის წევრი დაასაქმა. მისი მმართველობის პერიოდში ფრანგულმა საოკუპაციო ხელისუფლებამ სირია რამდენიმე დამოუკიდებელ და ნახევრად დამოუკიდებელ ზონად დაყო, რამაც ნაციონალისტების დიდი პროტესტი გამოიწვია. გარდა ამისა, სირიის კუთვნილი ვრცელი ტერიტორიები ლიბანს მიუერთეს. ამ ქმედებებმა ქვეყნის მასშტაბით არაერთი აჯანყება და დემონსტრაცია გამოიწვია, რადგან ხალხი ალ-ულშის მთავრობას აღიქვამდა არა ეროვნულ ძალად, არამედ კოლონიური ინტერესების გამტარებელ ორგანოდ.

ჯამილ ალ-ულში სულ უფრო კარგავდა პოპულარობას, რადგან იგი არანაირ წინააღმდეგობას არ უწევდა ფრანგების მიერ გატარებულ პოლიტიკას და ხმას არ იღებდა აჯანყებების წინააღმდეგ მიმართული მკაცრი სამხედრო რეპრესიების გამო. საბოლოოდ, იგი იძულებული გახდა, 1920 წლის 30 ნოემბერს თანამდებობიდან გადამდგარიყო. ამის შემდეგ იგი პოლიტიკურ გარიყულად დარჩა 1928 წლამდე, სანამ მისმა ძველმა მოკავშირემ, თაჯ ალ-დინ ალ-ჰასანიმ პრემიერ-მინისტრის პოსტი არ დაიკავა და ალ-ულში ფინანსთა მინისტრად არ დანიშნა. ამ თანამდებობაზე იგი 1930 წლის აგვისტომდე, პენსიაზე გასვლამდე დარჩა. 1941 წლის სექტემბერში იგი პოლიტიკას დაუბრუნდა და ჰასანის მრჩეველი გახდა, როდესაც პრეზიდენტად აირჩიეს. 1943 წლის იანვარში ჰასანიმ ალ-ულშის მთავრობის ჩამოყალიბება სთხოვა. მან რამდენიმე მინისტრის პოსტი ნაციონალისტ პოლიტიკოსებს დაუთმო, რათა ოპოზიცია დაემშვიდებინა. თუმცა, იმავე თვეს ჰასანი გარდაიცვალა და ალ-ულში ერთდროულად პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელიც გახდა და პრემიერ-მინისტრიც. მისი მმართველობის ეს პერიოდი საზოგადოებრივი რისხვითა და მასობრივი არეულობით აღინიშნა. ხალხის პროტესტი გამოიწვია მაღალმა ფასებმა და გადასახადებმა, რომლებიც ევროპაში საფრანგეთის არაპოპულარული საომარი მოქმედებების დასაფინანსებლად დაწესდა. ალ-ულში კვლავ აიძულეს გადამდგარიყო, რის შემდეგაც იგი საჯარო ცხოვრებიდან გაქრა და რვა წლის შემდეგ გარდაიცვალა.

ლიტერატურა

• Sami Moubayed Steel & Silk: Men and Women Who Shaped Syria 1900–2000 (Cune Press, Seattle, 2005) ISBN 1885942419.