ხოსე მიგელ პეი
| ხოსე მიგელ პეი | |
|---|---|
 | |
| დაბადების თარიღი | 11 მარტი, 1763 |
| დაბადების ადგილი | ბოგოტა |
| გარდაცვალების თარიღი | 17 აგვისტო, 1838 (75 წლის) |
| გარდაცვალების ადგილი | ბოგოტა |
| მოქალაქეობა |
 კოლუმბია |
| განათლება | St. Bartholomew Major College |
ხოსე მიგელ პეი (დ. 11 მარტი, 1763 – გ. 17 აგვისტო, 1838) — კოლუმბიელი სახელმწიფო მოღვაწე, სამხედრო პირი და ესპანეთისგან დამოუკიდებლობის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. იგი მიიჩნევა კოლუმბიის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად და პირველ პრეზიდენტად. პოლიტიკური შეხედულებებით იგი ცენტრალისტი იყო.
წარმომავლობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]პეი, რომელიც წარმოშობით კრიოლო (ესპანური წარმოშობის ადგილობრივი) იყო, დაიბადა 1763 წლის 11 მარტს სანტა-ფე-დე-ბოგოტაში, ახალ გრანადაში, გამოჩენილ ოჯახში. მამამისი, ხუან ფრანსისკო პეი, იყო ბოგოტას სამეფო აუდიენციის წევრი (oidor), რაც იმ დროისთვის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს თანამდებობას წარმოადგენდა. პეიმ დაამთავრა სან-ბარტოლომეს კოლეჯი (Colegio Mayor de San Bartolomé) და 1787 წელს იურისტის ხარისხი მიიღო.
ვიცე-მეფე ანტონიო ხოსე ამარ ი ბორბონის მმართველობის დროს, 1810 წლის იანვარში, პეი ბოგოტას ალკალდედ (მერად) აირჩიეს. რამდენიმე თვეში ვიცე-სამეფოს მასშტაბით დამოუკიდებლობის მომხრეთა არაერთი ამბოხება დაიწყო, რამაც მალე დედაქალაქამდეც მიაღწია.
ვიცე-პრეზიდენტობა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]პეი ბოგოტას მერი იყო „დამოუკიდებლობის ძახილის“ (Cry of Independence) დროს, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც „ლიორენტეს ყვავილების ლარნაკის“ ინციდენტი (1810 წლის 20 ივლისი). იმ დილას ქვეყნის ისტორია შეიცვალა: კრიოლოთა ჯგუფმა ხოსე გონსალეს ლიორენტე დისკრიმინაციაში დაადანაშაულა, რასაც მთელ ქალაქში არეულობა მოჰყვა. პეი, როგორც მერი, შეეცადა მოსახლეობის დამშვიდებას. მან ლიორენტეს უსაფრთხოების მიზნით პატიმრობა შესთავაზა, თუმცა ამ ნაბიჯით ხალხის თვალში მისი ბრალეულობა დაადასტურა, რამაც აჯანყებას უფრო მეტი ძალა მისცა.
იმავე დღეს მოიწვიეს ღია საბჭო (cabildo abierto) ქალაქის მომავლის გადასაწყვეტად. საბჭო შედგებოდა კრიოლო ოლიგარქიის წევრებისგან — როგორც რევოლუციონერებისგან, ისე როიალისტებისგან (მონარქიის მომხრეებისგან). საბჭომ გადაწყვიტა შეექმნა უზენაესი ხუნტა (მმართველი კომიტეტი), რომლის პრეზიდენტი ვიცე-მეფე ამარ ი ბორბონი იქნებოდა, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი — პეი. ამარმა ფიცი მეორე დღეს დადო.[1] თუმცა, მან უარი თქვა ხუნტას ხელმძღვანელობაზე, რის გამოც ეს მოვალეობა პეის დაეკისრა. ამგვარად, პეი გახდა პირველი კრიოლო, რომელმაც ახალი გრანადის ვიცე-სამეფოში აღმასრულებელი ხელისუფლება ჩაიბარა. სწორედ ამ ხუნტამ დაამტკიცა დამოუკიდებლობის აქტი, რომლის ერთ-ერთი ხელმომწერი პეი იყო.
ხუნტა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1810 წლის 25 ივლისს ამარ ი ბორბონი უზენაესი ხუნტიდან გადაყენებულია და პეი ოფიციალურად გახდა პრეზიდენტი. მომდევნო დღეს ხუნტამ აღიარა მეფე ფერდინანდ VII, თუმცა არა ესპანეთის რეგენტობა.
პეი მთავრობას კეთილგონიერებით მართავდა; თავად ბურბონთა დინასტიის ერთგული რჩებოდა, თუმცა მხარს უჭერდა რეგიონულ დამოუკიდებლობას. იგი რთულ ვითარებაში აღმოჩნდა, რადგან ხუნტაში და ქალაქში არსებულ ზომიერ და რადიკალურ ფრაქციებს შორის მედიატორის როლს ასრულებდა. 1810 წლის 13 აგვისტოს მასზე განხორციელდა ზეწოლა, რათა გაეცა ვიცე-მეფე ანტონიო ხოსე ამარისა და მისი მეუღლის, ვიცე-დედოფალ მარია ფრანსისკა ვილიანოვას დაპატიმრების ბრძანება, თუმცა თავად ამ ქმედების მომხრე არ იყო. მალევე მან ვიცე-მეფე ფარულად გაიყვანა ბოგოტადან კარტახენა-დე-ინდიასში, საიდანაც მან ჰავანაში გაქცევა შეძლო.[2]
1811 წლის მარტში მიიღეს კუნდინამარკის კონსტიტუცია ბოგოტას პროვინციისთვის და მოიწვიეს ახალი გრანადის პროვინციების კონგრესი. 1 აპრილს, კონგრესის პრეზიდენტად ხორხე ტადეო ლოსანოს არჩევით, პეის, როგორც ახალი გრანადის აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელმძღვანელის როლი დასრულდა. კონგრესის მუშაობის შედეგად, ნოემბერში ჩამოყალიბდა ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციები, რომელში გაწევრიანებაზეც კუნდინამარკამ უარი თქვა.
მას შემდეგ, რაც გაერთიანებული პროვინციების ძალებმა სიმონ ბოლივარის სარდლობით კუნდინამარკა დაიკავეს, 1814 წლის 20 დეკემბერს პეი პროვინციის გუბერნატორად დაინიშნა.
ტრიუმვირატი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1815 წლის 28 მარტს ახალი გრანადის გაერთიანებული პროვინციებისთვის აღმასრულებელი ტრიუმვირატი შეიქმნა. მის წევრებად კუსტოდიო გარსია როვირა, ხოსე მანუელ რესტრეპო და მანუელ როდრიგეს ტორისი აირჩიეს. თუმცა, რესტრეპომ უარი თქვა და ფიცი არ დაუდია,[3] რის გამოც მის ნაცვლად პეი დაინიშნა. იგი ამ თანამდებობაზე იმავე წლის 28 ივლისამდე იყო.
პრეზიდიუმი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]1831 წლის 30 აპრილს, დიდი კოლუმბიის პრეზიდენტის, რაფაელ ურდანეტას გადადგომის შემდეგ, კონგრესმა შექმნა სამწევრიანი მმართველი ორგანო — პრეზიდიუმი (Ejecutivo Plural), რომელმაც საპრეზიდენტო უფლებამოსილება ხუან გარსია დელ რიოს,[4] ხერონიმოს გუტიერეს დე მენდოსასა[5] და პეის გადასცა. პეის სამხედრო მინისტრის უფლებამოსილება მიენიჭა. ეს პრეზიდიუმი 1831 წლის 5 მაისს დაიშალა, როდესაც ხელისუფლება ვიცე-პრეზიდენტმა დომინგო კაისედომ ჩაიბარა.
პეი დაქორწინებული იყო ხუანა იპოლიტა ბასტიდასზე. იგი გარდაიცვალა 1838 წლის 17 აგვისტოს, 75 წლის ასაკში, ბოგოტაში.
იხილეთ აგრეთვე
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ Armed Forces of Colombia, events in history
- ↑ Biography of José Miguel Pey. ციტირების თარიღი: 2006-12-28
- ↑ Biography of José Manuel Restrepo. ციტირების თარიღი: 2007-04-23
- ↑ Biography of Juan García del Río. ციტირების თარიღი: 2007-04-23
- ↑ Biography of Jerónimo Guitiérrez de Mendoza