ხოსე ასკონა დელ ოიო

ხოსე ასკონა დელ ოიო
ესპ. José Simón Azcona del Hoyo
დაბადების თარიღი	26 იანვარი, 1927(1927-01-26)
დაბადების ადგილი	La Ceiba
გარდაცვალების თარიღი	24 ოქტომბერი, 2005(2005-10-24) (78 წლის)
გარდაცვალების ადგილი	ტეგუსიგალპა
მოქალაქეობა	ჰონდურასი  ესპანეთი
განათლება	Universidad de Monterrey და National Autonomous University of Honduras
ხოსე ასკონა დელ ოიო ვიკისაწყობში

ხოსე ასკონა დელ ოიო ( დ. 26 იანვარი, 1927 — გ. 24 ოქტომბერი, 2005) — ჰონდურასის პრეზიდენტი 1986 წლის 27 იანვრიდან 1990 წლის 27 იანვრამდე „ჰონდურასის ლიბერალური პარტიიდან“ (PLH). იგი დაიბადა ლა-სეიბაში, ჰონდურასში.

ადრეული ცხოვრება და კარიერა

ასკონამ 1935 წლიდან 1949 წლამდე პერიოდი ესპანეთში, კანტაბრიაში გაატარა დედის მხრიდან ბებია-ბაბუასთან ერთად. იგი იქ ესპანეთის სამოქალაქო ომის დროს გაიზარდა. ჰონდურასში 1949 წელს დაბრუნდა და თავისი ოჯახის სავაჭრო კომპანიაში დაიწყო მუშაობა. შემდეგ სასწავლებლად წავიდა ჰონდურასის ეროვნულ ავტონომიურ უნივერსიტეტში (UNAH), რომელიც სამოქალაქო ინჟინერიის სპეციალობით დაამთავრა, ხოლო დიპლომისშემდგომი სწავლა მექსიკაში, მონტერეის უნივერსიტეტში განაგრძო.

პრეზიდენტობა (1986–1990)

ვინაიდან „ჰონდურასის ლიბერალურმა პარტიამ“ (PLH) ვერ შეძლო ერთიან კანდიდატზე შეთანხმება, მათ ოთხი კანდიდატი წარადგინეს, მათ შორის ასკონა, „ჰონდურასის ეროვნული პარტიის“ (PNH) ერთადერთი კანდიდატის, რაფაელ ლეონარდო კალეხას რომეროს წინააღმდეგ. გამომდინარე იქიდან, რომ PLH-ის კანდიდატებმა ჯამურად ხმების 51.5% მოიპოვეს, და რადგან ასკონამ ამ ოთხიდან ყველაზე მეტი ხმა მიიღო, მან პრეზიდენტობა ხმების მხოლოდ 27.5%-ით მოიპოვა, მიუხედავად იმისა, რომ კალეხასმა ხმების 42.6% აიღო. ეს იყო ძალაუფლების გადაცემის პირველი შემთხვევა ერთი კონსტიტუციური, არჩეული პრეზიდენტიდან მეორეზე 1948 წლის შემდეგ და პირველი შემთხვევა 1932 წლის შემდეგ, როდესაც ეს დემოკრატიულად მოხდა.

ასკონას, როგორც პრეზიდენტის წარმატება, სადავოა მთელ პოლიტიკურ სპექტრში. მაშინ როცა მისი მიმდევრები და მოსახლეობის დიდი ნაწილი მას მხარს უჭერდა მისი მთავრობის აღქმული პატიოსნებისა და კეთილსინდისიერების გამო, სხვა ჯგუფი ამ შეხედულებას ეჭვქვეშ აყენებდა იმ არგუმენტით, რომ იგი სუსტ ეკონომიკურ პოლიტიკას ატარებდა (ხელოვნურად ინარჩუნებდა გაცვლით კურსს 2:1 ჰონდურასის ლემპირასა და აშშ დოლარს შორის), დააგროვა ბიუჯეტის დიდი დეფიციტი და მცირე ძალისხმევა გასწია ქვეყანაში საინვესტიციო შესაძლებლობების განსავითარებლად. ბევრ ადამიანს დღემდე ახსოვს საწვავის მიწოდების პრობლემები, ძირითადად მისი მმართველობის ბოლო პერიოდში, რაც გამოწვეული იყო საგარეო კრედიტებთან დაკავშირებული პრობლემებით.

მისი პრეზიდენტობის დროს მიმდინარეობდა ცენტრალური ამერიკის სამშვიდობო პროცესი; იმ დროისთვის, როდესაც მან პრეზიდენტობა თავის მემკვიდრეს 1990 წლის 27 იანვარს გადააბარა, ნიკარაგუაში მეამბოხე „კონტრასის“ დემობილიზაცია ხდებოდა. ნაკლებად ცნობილია ურთიერთობა ჰონდურასსა და აშშ-ის მთავრობის ფარულ ოპერაციებს შორის, რომლებიც ითვალისწინებდა ირანში მძევლების სანაცვლოდ იარაღის გაცვლას და ამით მეამბოხეების დაფინანსებას, რაც მოგვიანებით ცნობილი გახდა, როგორც „ირან-კონტრასის“ სკანდალი.

პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი

ხელისუფლებიდან წასვლის შემდეგ ასკონამ კონცენტრირება მოახდინა თავისი სამშენებლო ბიზნესის მართვაზე. ოთხმოციანი წლების ბოლოს მას გულის შეტევა ჰქონდა. 2005 წლის 24 ოქტომბერს, დილის 12:30 საათზე (ადგილობრივი დროით UTC−6), ზუსტად მაშინ, როცა ის თავის სახლში, ტეგუსიგალპაში დასაძინებლად ემზადებოდა, ასკონა მოულოდნელად გარდაიცვალა მორიგი გულის შეტევით, 78 წლის ასაკში.

საინტერესო ფაქტები

ასკონას ბოლო მოგზაურობა იყო პენსაკოლაში, ფლორიდაში, სადაც ის გარდაცვალებამდე მეუღლის (მირიამ ბოკოკ დე ასკონა) ოჯახის წევრებს შეხვდა.

მისი ვაჟი, ხოსე ასკონა ბოკოკი, ამჟამად არჩეული კონგრესმენია.

მისი ქალიშვილი, ელისაბედ ასკონა ბოკოკი, მელ სელაიას პრეზიდენტობის პირველ ნახევარში მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრი იყო.

რესურსები ინტერნეტში

• Biography by CIDOB (in Spanish)